მცხეთის ჯვრის მოსახსენებელი სტეფანოს ქართლის პატრიკიოსისა
source date: 595-605 AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] ნოდარ შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, 159-160

[...] M. Brosset, Explications, Mémoire de l'Academie Impériale des Sciences

[...] M. Brosset, Rapports I

[...] J. Bartholomaei, Letter, M. Brosset, Bibliographie analytique des oeuvres de Marie-Felicité Brosset, 79

[...] თედო ჟორდანია, ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა, 61

[...] А. Натроев, Мцхета и его собор Светицховели, 18

[...] ჯაჭვის წმ. ჯვრის მონასტერი, 23

[...] ექვთიმე თაყაიშვილი, ჯვრის მონასტრის წარწერები

[...] ივანე ჯავახიშვილი, ახლად აღმოჩენილი უძველესი ქართული ხელნაწერები და მათი მნიშვნელობა მეცნიერებისათვის

[...] გიორგი ჩუბინაშვილი, რამოდენიმე თავი ქართული ხელოვნების ისტორიიდან, 162

[...] I. Sauer, Kreuzcirche bei Mzchet (Georgien) in ihrer geschichtlicgen Bedeutung,pg. 607-612

[...] აკაკი შანიძე, ძველი ქართულის ქრესტომათია

[...] გიორგი ჩუბინაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 108-109

[...] ქართული არქიტექტურის გზები, მოხსენება გ. ჩუბინაშვილისა და ნ. სევეროვის, წაკითხული სრულიად საქართველოს საბჭოთა არქიტექტორების პირველ ყრილობაზე 1936 წლის 21 თებერვალს, 26

[...] შ. ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 168

[...] Н. Г. Чубинашвили, Памятники типа Джвари,142-143

[...] ილია აბულაძე, ქართული წერის ნიმუშები, პალეოგრაფიული ალბომი, 4-5

[...] ქართული ენის ისტორიული ქრესტომათია, 2

[...] M. Tarchnišvili, Les récentes découverstes épigraphiques et litteraires en géorgien,252

[...] I. Molitor, MIA CSCO

[...] კორნელი კეკელიძე, ქართული ლიტერატურის ისტორია

[...] W. Djobadze, The sculptures on Eastern Facade of the Holy Cross of Mtzkhetâ,114

[...] შალვა ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია

[...] Ш. Я. Амиранашвили, Вклад Грузии в сокровищницу художественной культуры

[...] Ш. Я. Амиранашвили, История грузинского искусства

[...] Пути грузинской архитектуры

[...] ალ. გამყრელიძე, ქართული დამწერლობის უძველესი ნიმუშები, 20

[...] ილ. აბულაძე, ქართული წერის ნიმუშები, პალეოგრაფიული ალბომი, 12-13

[...] კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე, ქართული პალეოგრაფია, 32

ჯუარო მაცხოვრისაო სტეფანოს ქართლისა პატრიკიოს შეიწყალე

ჯუარო მაცხოვრისაო, სტეფანოს ქართლისა პატრიკიოსი შეიწყალე.

Holy cross of our Savior, have mercy on Stephen, Patrikios of Kartli.

ნოდარ შოშიაშვილის ქართული წარწერების კორპუსის მიხედვით # 68. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, წარწერა VI საუკუნის ბოლოს არის ამოკვეთილი. იგი წერს, რომ ვახუშტის სტეფანოზ I ერისმთავრობის თარიღად 600-619 წწ. აქვს მიღებული. ეკლესიის ნამდვილი აღმშენებელნი სტეფანოზ ქართლისა პატრიკიოსი და დემეტრე ჳპატოსი ძმები ყოფილან (მოქცევაჲ ქართლისაჲ II, 724). სტეფანოზ I, ფულების პირველი ჯგუფის მიხედვით, 590-591 წ. ქართლის მთავრად შეიძლება ვიგულისხმოთ. დაახლოებით 604-605 წ., უკვე 606 წლამდე, აღმოსავლეთ საქართველოს მთავართა სათავეში სტეფანოსი აღარა ჩანს. პატრიკიოსობის მიღება მას მხოლოდ ბიზანტიის კეისრისგან შეეძლო იმ დროს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველო ბიზანტიის მეფის მფარველობის ქვეშ მოექცა, ე.ი. 591-604 წწ. შუა. ამ დროს უნდა მიეღოს დემეტრეს ჳპატოსობაც. აქედან გამომდინარე ეს წარწერები დაახლოებით იმავე ხანას, VI ს. უკანასკნელ ათეულს უნდა ეკუთვნოდეს.

According to the Corpus of Georgian Inscriptions by Nodar Shoshiashvili the inscription #68. Iv. Javakhishvili considers that the inscription can be dated to the end of the VI century. He specifies that the historian Vakhushti has assigned 600-619 years for Stephen the I serving as Patrikios. The builder of the churches, Stephen the Patrikios of Kartli, appears to be the brother of Demetrius Hypatos (source: Conversion of Kartli (chronicle) II, 724). Stephen the I, on the basis of the minted coins of the period - 590-591 can be regarded the ruler of Kartli. His name disappears as a ruler of east Georgia from approx. 604-605, till 606 year. He could have received the rank of Patrikios only from the Caesar of Byzantium during the period when the east part of Georgia was under the domain of Byzantine empire i.e. 591-604 years. Demetrius Hypatos should have received his rank during the same period of time. Thus, the inscriptions should belong to the same period of the last decades of the VI century.