მცხეთის ჯვრის მოსახსენებელი დემეტრე ჳპატოსისა
source date: 595-605 AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] ნოდარ შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, 163-164

[...] M. Brosset, Rapports I, 48-49

[...] J. Bartholomaei, Letter, M. Brosset, Bibliographie analytique des oeuvres de Marie-Felicité Brosset, p.80

[...] თედო ჟორდანია, ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა, 61

[...] А. Натроев, Мцхета и его собор Светицховели, 19

[...] ჯაჭვის წმ. ჯვრის მონასტერი, 24

[...] ექვთიმე თაყაიშვილი, ჯვრის მონასტრის წარწერები

[...] ივანე ჯავახიშვილი, ახლად აღმოჩენილი უძველესი ქართული ხელნაწერები და მათი მნიშვნელობა მეცნიერებისათვის

[...] აკაკი შანიძე, ნაშთები III პირის ობიექტური პრეფიქსის ხმარებისა ხმოვნების წინ ქართულ ზმნებში, 276

[...] გიორგი ჩუბინაშვილი, რამოდენიმე თავი ქართული ხელოვნების ისტორიიდან, 162

[...] აკაკი შანიძე, ძველი ქართულის ქრესტომათია

[...] გიორგი ჩუბინაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 108

[...] ლევან მუსხელიშვილი, არქეოლოგიური ექსკურსიები მაშავრის ხეობაში

[...] შ. ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 169

[...] Н. Г. Чубинашвили, Памятники типа Джвари, 143

[...] M. Tarchnišvili, Les récentes découverstes épigraphiques et litteraires en géorgien, 252

[...] I. Molitor, MIA CSCO

[...] აკაკი შანიძე, ქართული ენის სტრუქტურისა და ისტორიის საკითხები, 277

[...] W. Djobadze, The sculptures on Eastern Facade of the Holy Cross of Mtzkhetâ, 114

[...] Ш. Я. Амиранашвили, История грузинского искусства

წმიდაო მიქაელ მთავარანგელოზო

დემეტრეს ჳპატოსსა მეოხ ხეყავ

წმიდაო მიქაელ მთავარანგელოზო, მეოხ-ეყავ დემეტრეს ჳპატოსს.

Holy Archangel Michael, have mercy on Demetrius Hypatos.

ნოდარ შოშიაშვილის ქართული წარწერების კორპუსის მიხედვით # 70. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, წარწერა VI საუკუნის ბოლოს არის ამოკვეთილი. მისივე აზრით, წარწერის სიძველის დასტური პალეოგრაფიული თვალსაზრისით არის Ⴣ გრაფემის თავშეკრულობა. ამ წარწერაში ყურადღებას იპყრობს „მეოხ ხეყავ“ - ხანმეტი ფორმა. ივ. ჯავახიშვილის მიხედვით, ეკლესიის ნამდვილი აღმშენებელნი სტეფანოზ ქართლისა პატრიკიოსი და დემეტრე ჳპატოსი ძმები ყოფილან (მოქცევაჲ ქართლისაჲ II, 724). ჳპატოსობის მიღება მას მხოლოდ ბიზანტიის კეისრისგან შეეძლო იმ დროს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველო ბიზანტიის მეფის მფარველობის ქვეშ მოექცა, ე.ი. 591-604 წწ. შუა. აქედან გამომდინარე ეს წარწერები დაახლოებით იმავე ხანას, VI ს-ის უკანასკნელ ათეულს უნდა ეკუთნოდეს.

According to the Corpus of Georgian Inscriptions by Nodar Shoshiashvili the inscription #70. Iv. Javakhishvili believes that the inscription can be dated to the end of the VI century. He specifies that the paleographic data proves the early origins of the inscription: the head of the grapheme Ⴣ is closed. Case of “khanmeti” ხანმეტი in the words „მეოხ ხეყავ“ is noticeable. Iv.Javakhishvili believes that the builders of the church: Stephen the Patrikios of Kartli and Demetrius Hypatos are brothers (source: Conversion of Kartli (chronicle) II, 724). Demetrius Hypatos should have received the rank of Hypatos during the period when the east part of Georgia was under the domain of the King of Byzantium, i.e. 591-604 years. Thus, the inscriptions should belong to the same period of the last decades of the VI century.