ვესპასიანეს წარწერა
source date: 75 AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიის ფარგლებში. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] გიორგი წერეთელი, მცხეთის ბერძნული წარწერა ვესპასიანეს ხანისა, 1-23

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ისტორიის ძველი ბერძნული წყაროები, 241-245

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, 251-252

[...] Anna Boltounova, Quelques notes sur l'inscription de Vespasien, trouvée à Mtskhetha, 213-222

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, ტ. II 251-252

[...] მცხეთა: არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგები, ტ. 11, 41; 135

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, ახალი ბერძნული წარწერები არმაზციხე-ბაგინეთიდან

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, ახალი ბერძნული წარწერა არმაზციხე-ბაგინეთიდან (II), 11-14

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, ბერძნული წარწერები საქართველოში, 234-240

[...] დევიდ ბრაუნდი, საქართველო ანტიკურ ხანაში: კოლხეთისა და ამიერკავკასიის იბერიის ისტორია ძვ.წ. 550-ახ.წ. 562 წლები, 327-329

Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ Οὐεσπασιανός σεβαστός ἀρχιερεύς μέγιστος δημαρχικῆς ἐξουσίας τὸ Ζ αὐτοκράτωρ τὸ ῘΔ ὕπατος τὸ Ҁ ἀποδεδειγμένος τὸ Ζ πατήρ πατρίδος τειμητής καὶ αὐτοκράτωρ Τίτος καῖσαρ σεβαστοῦ υἱός δημαρχικῆς ἐξουσίας τὸ Ē ὕπατος τὸ Δ ἀποδεδειγμένος τὸ Ē τιμητής καὶ Δομιτιανός καῖσαρ σεβαστοῦ υἱός ὕπατος τὸ Γ ἀποδεδειγμένος τὸ Δ βασιλεῖ Ἰβήρων Μιθριδάτῃ βασιλέως Φαρασμάνου καὶ Ἰαμασασποΐ υἱῷ φιλοκαίσαρι καὶ φιλορωμαίῳ καὶ ἔθνει τὰ τείχη ἐξωχύρωσαν

თვითმპყრობელმა კეისარმა ვესპასიანე სევასტოსმა, დიდმა ქურუმთმთავარმა, შვიდჯერ ტრიბუნის ხელისუფლებით აღჭურვილმა, თოთხმეტჯერ თვითმპყრობლად (არჩეულმა), ექვსჯერ ჳპატოსმა, მეშვიდედ გამოცხადებულმა, სამშობლოს მამამ და ცენზორმა და თვითმპყრობელმა ტიტუს კეისარმა, სევასტოსის ძემ, ხუთჯერ ტრიბუნის ხელისუფლებით აღჭურვილმა, ოთხჯერ ჳპატოსმა, მეხუთედ გამოცხადებულმა, ცენზორმა და დომიციანე კეისარმა, სევასტოსის ძემ, სამჯერ ჳპატოსმა, მეოთხედ გამოცხადებულმა, იბერთა მეფეს, მითრიდატეს მეფე ფარსმანისა და იამაზასპუჰის ძეს, კეისრის მეგობარსა და რომაელთა მოყვარულს, და ხალხს ეს კედლები გაუმაგრეს.

Imperator Caesar Vespasianus Augustus, pontifex maximus, holding the tribunician power for the seventh time, imperator for the fourteenth time, consul for the sixth time, and designated for the seventh, father of the fatherland, censor and imperator Titus Caesar, son of Augustus, holding the tribunician power for the fifth time, consul for the fourth time and designated for the fifth, censor, and Domitianus Caesar, son of Augustus, consul for the third time and designated for the fourth, for the king of the Iberians, Mithridates, son of King Pharasmanes, and Amazaspus, friend of Caesar and of the Romans, and for his people [Iberians] they [Romans] fortified the walls.

ასოთა მოხაზულობა (სწორი ბუნების პატარა, სამკუთხედის ფორმის ჩაღრმავებით დამთავრება, α-ს ჩატეხილი შუა ხაზი, ε, η და θ-ს ჰორიზონტალური ხაზის მგივრად მცირე, წერტილზე ოდნავ გრძელი ნიშნები, Σ, Ω და Ξ-ს მოხაზულობა) და ენობრივი მონაცემები (იშვიათი იტაციზმი εθνι, τειμητης; ერთი შემთხვევა ο║ω-ს აღრევისა - αυτοκρατορ - IV სტრიქონში) ჩვეულებრივია I-ს-ის წარწერისათვის ყველგან სადაც ბერძნული წერა იციან. ბერძნული ტექსტის XV სტრიქონის ერთი სიტყვა - Ἰαμασασποΐ სხვადასხვაგვარად არის წაკითხული სხვადასხვა სპეციალისტის მიერ: უფრო ადრინდელი გამომცემლები (ი. ბარტოლომეი, J. Mohl-ი, ვ. ლატიშევი) მას კითხულობდნენ Ιαμασδει (და ეს მიჩნეული იყო ქალის სახელად) τω υιω, ლ. რენÁე და ი. პომიალოვსკი - Ιαμασδαιτων, რაც ნიშნავდა "ამაზდას (ე. ი. არმაზის) მცხოვრებთ". ა. ამირანაშვილი კითხულობდა Ιαμασπω რაც =Ιαμασασπω. ა. ამირანაშვილის (ბოლტუნოვას) ეს წაკითხვა გ. წერეთლის შრომის გამოქვეყნებამდე მიღებული იყო (მ. ნ. ტოდი; თ. ყაუხჩიშვილი), მხოლოდ "Áამასასპის" (რაც მამაკაცის სახელად იყო მიჩნეული) პიროვნების