ვალეს დედისიმედის წარწერა (ყველაზე დიდი ეპიგრაფიკული ძეგლი საქართველოში)
source date: 1561-1564 AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, 118-169

[...] ვალერი სილოგავა, სამხრეთ საქართველოს წარწერების შესწავლა ხელნაწერთა ინსტიტუტის ეპიგრაფიკული ექსპედიციის მიერ, 264-289

†ნებითა ღმრთისათა მე ღმრთივგუირგუინოსნის იესეიან დავითიან სოლომონიან ბაგრატოანისა ქართველთ მეფეთ მეფის კოსტანტინეს შვილისშვილმან მეფის ბაგრატის ასულმან ათაბაგ ამირსპასალარის სახლის რძალმან

დედისიმედმან მეორედ აღვაშენე წმიდაჲ ესე ეკლესია შენ ცათა მობაძავისა ვალისა ღმრთისმშობელისა რათა მცველ მფარველ გუექმნა აქა და მერმესა მას საუკუნესა მე და თანამეცხედრესა ჩემსა ათაბაგსა ქაიხოსროს და ძენი ჩუენნი ყვარყვარე მზეჭაბუკ მანუჩარ თუალშუენიერი ივანე და თამარი დღეგრძელობით დაიცვენ ამენ დასა მათსა ელენეს სასუფეველი დაუმკვიდრე

მამასა ჩემსა მეფეს ბაგრატს თანამეცხედრესა მისსა დედოფალსა ელენეს შეუნდოს ღმერთმან ძმასა ჩემსა ჰერაკლეს და აშოთანს შეუნდოს ღმერთმან დასა ჩემსა თეოდორას შეუნდოს ღმერთმან ამენ ვახტანგ და ჰერაკლე დღეგრძელობით დაიცვენ ამენ და ძმა ჩემი არჩილ აგარიანთა მიერ წარტყვენილი და ცთუნებული გამოიჴსენი და კუალად აგე პირველსავე პატივსა ამენ

ღვთის ნებით, მე, ღვთივგვირგვინოსნის, იესეიან-დავითიან-სოლომონიან-ბაგრატოვანის, ქართველთა მეფეთ-მეფის კონსტანტინეს შვილიშვილმა, მეფე ბაგრატის ასულმა, ათაბაგ-ამირსპასალარის სახლის რძალმა, დედისიმედმა, მეორედ ავაშენე ეს წმინდა ეკლესია შენთვის, ცის მბაძავი ვალის ღვთისმშობელისათვის, რათა დაგვიცვა და გვიმფარველო აქ და საუკუნო ცხოვრებაში მე და ჩემს თანამეცხედრე ათაბაგ ქაიხოსროს. ჩვენი შვილები: ყვარყვარე, მზეჭაბუკ, მანუჩარ, თუალშუენიერი, ივანე და თამარი დღეგრძელობით დაიცავი, ამინ. მათ დას, ელენეს, სასუფეველი დაუმკვიდრე. მამაჩემს, მეფე ბაგრატს, და მის თანამეცხედრეს, დედოფალ ელენეს, ღმერთმა შეუნდოს. ჩემს ძმებს: ჰერაკლეს და აშოთანს შეუნდოს ღმერთმა. ჩემს დას თეოდორას შეუნდოს ღმერთმა, ამენ. ვახტანგ და ჰერაკლე დღეგრძელობით დაიცავი, ამენ. ჩემი ძმა არჩილი, აგარიანების მიერ მოტაცებული და ცთუნებული, გამოიხსენი და პირველ პატივში დააბრუნე, ამინ.

ვალეს დედისიმედის წარწერა ყველაზე დიდი ეპიგრაფიკული ძეგლია საქართველოში. იგი ქართულ ეპიგრაფიკაში საკმაოდ ცნობილი ძეგლია, გამოქვეყნებულია რამდენჯერმე ქართულ, რუსულ და ფრანგულ ენებზე (1. M. Brosset, RaII, pp.129-130; 2. ვინმე მესხი (ივ. გვარამაძე), მგზავრის ბიჯი, „დროება“, 12.VIII.1881; 3. MAK, IV, c. 72; 4. ე. თაყაიშვილი, სამი ისტორიული ქრონიკა, ტფ.,1890, 139; 5. E. Такаишвили, Источники грузинских летописей, СМОМПК, XXVIII, 1900, c. 209; 6. E. Такаишвили, Надписи церкви в Вале, с. 73-75 7. რ. მეფისაშვილი, ვალეს ტაძარი და მისი აღმშენებლობის ორი ძირითადი პერიოდი, ქხ, 3, 1950, 30). წარწერა არ არის დათარიღებული, მაგრამ ტექსტში დასახელებული მრავალი ისტორიული პირის მოღვაწეობის დროის ურთიერთშეჯერების საფუძველზე ექვთიმე თაყაიშვილის მიერ დათარიღებულია 1561-1564 წლებით. წარწერა შინაარსით მრავალრიცხოვან პირთა მოსახსენებელია. განსაკუთრებით მისი მეორე ნაწილი. თუმცა მასში დედისიმედის მიერ ეკლესიის მეორედ აღშენებაზეცაა საუბარი.