უდეს ფარსმანისა და მანანის წარწერა
source date: X-XI AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] ნოდარ შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, 138-139

[...] ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, 118-169

წმიდაო ღმრთისმშობელო მარიამ დედაო ღმრთისაო მეოხეყავ სულსა

ფარსმანისა და სულსა მანანისა

ესე არს გაბრიელან

გელოზი რომელი ეტყჳს გიხაროდენ მიმადლებულო

წმიდაო ღვთისმშობელო მარიამ, დედაო ღმრთისაო, შეეწიე ფარსმანისა და მანანის სულებს. ეს არის გაბრიელ ანგელოზი, რომელიც ეტყვის: „გიხაროდენ, მიმადლებულო“.

წარწერას განკვეთილობის ნიშნები არ ახლავს, სიტყვები ერთმანეთისაგან არ არის დაცილებული. ქარაგმის ნიშნად გამოყენებულია საშუალო ზომის სწორი განივი ხაზი. გურამ აბრამიშვილი წარწერას IX საუკუნით ათარიღებს. ნოდარ შოშიაშვილი X საუკუნის ძეგლად მიიჩნევს შემდეგი პალეოგრაფიული ნიშნების საფუძველზე: Ⴂ, Ⴄ, Ⴊ გრაფემებს მარცხნივ გაზიდული დამატებითი განივი ხაზი აქვთ, ზოგჯერ გრაფემებსა და ქარაგმის ნიშნებს ახასიათებს ოდნავ შესამჩნევი კიდურწაისრულობა, გრაფემების მიდრეკილება ოთხხაზოვნებისაკენ, Ⴔ-ს წრეს ბუნი არ კვეთს. ვალერი სილოგავას აზრით, წარწერის ტექსტი მეტად ორიგინალურია. იგი მთავრდება გაბრიელ მთავარანგელოზის მიმართვის სიტყვებით ღვთისმშობლის ხარების სახარებისეული სცენიდან (ლ.1.28). მკვლევარს მიაჩნია, რომ წარწერაში მოხსენიებული ქტიტორები - ფარსმანი და მანანი - ცოლ-ქმარი უნდა იყვნენ. ვინაიდან ის ადგილი, სადაც ეს ქვა ჯვარი იპოვეს, ჩორჩანელთა ფეოდალური სახლის ძველი სამფლობელოა, ვალერი სილოგავას აზრით, ქტიტორი ფარსმან ჩორჩანელია. ფარსმანი ძველ ჩორჩანელთა ერთ-ერთი საგვარეულო სახელია, რომელიც შემდეგში ამ გვარის მემკვიდრე ბაჰლაუნთა სახლშიც გადავიდა. მისი აზრით, ქვაჯვრის წარწერის ფარსმანი X საუკუნის მიწურულის მოღვაწე ფარსმან ერისთავი უნდა იყოს და ამიტომ წარწერას და ქვაჯვარს X-XI სს. მიჯნით ათარიღებს.