კუმურდოს ტაძრის სამშენებლო წარწერა
source date: 964
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

შეწევნითა ღმრთისაჲთა იოვანე ებისკოპოსმან დადვა საძირკველი ამის ეკლესიისაჲ ჴელითა ჩემ ცოდვილისა საკოცარისაჲთა ლეონ მეფისა ზჱ ადიდენ ღმერთმან ქრონიკონსა

რპდ თთუესა მაჲსსა ა დღესა შაფათსა ა მთუარისასა ერისთვობასა ზჳიასსა ესე ბალაჰვარი მან დიდვა ქრისტე შეეწიე მონასა შენსა ამენ

ვალერი სილოგავა კუმურდო 39-41 თბილისი 1994

M. brosset Rapports sur un voyage archeologique dans la Georgie et dans l'Armenie execute en 1847-1848 167-168 ST.-PETERSBOURG 1850

Е.С. Такайшвили Христианские памятники 37-38 Москва 1909

Н.Я. Марр Два грузинских архитектурных термина ачрдил и балавар VI 293-295 1922

И.П. Ростомов Аxалкалакский уъезд в арxеологическом отношении 84 тифлись 1898

М. Джанашвили Картлис-Цxовреба 174 тифлись 1905

Ваxушти Царевич География Грузии 168-169 тифлись 1904

Н.П., Г.Н. Северов,Чубинашвили Кумурдо и никорцминда 3 Москва 1947

Г.Н. Чубинашвили Вопросы истории искусства 238 Тбилиси 1970

ვ. ცისკარიშვილი კავახეთის ეპიგრაფიკა,როგორც საისტორიო წყარო 10-12 თბილისი 1959

ვ. ბერიძე ძველი ქართველი ხუროთმოძღვრები 48-49 თბილისი 1956

ვ. ბერიძე კუმურდოს ტაძარს ათასი წელი შეუსრულდა 25 თბილისი 1964

ვ. ბერიძე ძველი ქართველი ოსტატები 202-204 თბილისი 1967

ვ. ბერიძე ქართული ხელოვნება VIII-X საუკუნეებში "საქართველოს ისტორიის ნარკვევები"-საქართველო IV-X საუკუნეებში 638-639 თბილისი 1973

ნ. ბერძენიშვილი ჯავახეთის 1933 წლის ექსპედიციის დღიური, იხ. მისი "საქართველის ისტორიის საკითხები", ისტორიული გეოგრაფია 131-132 თბილისი 1964

მესხი იოანე ბერი გვარამაძე არხეოლოგიური შენიშვნები დროება 150 თბილისი 20.07.1892

ილ. ალხაზიშვილი ვარძიის მიძინების ღვთისმშობლის დღესასწაული დროება 147 თბილისი 1877

ილ. ალხაზიშვილი საისტორიო მასალა ივერია 239 თბილისი 1891

თ. ჟორდანია ქრონიკები I 90 თბილისი 1892

ი. როსტომაშვილი სოფელი კუმურდო და მისი დიდებული ნაშთი "მოგზაური" 106-108 თბილისი 1901

მ. ჯანაშვილი საქართველოს ისტორია I 337 თბილისი 1906

ბ. მჭედლიშვილი წუნდა 26-29 თბილისი 1987

ნ. შოშიაშვილი ქართული ეპიგრაფიკული კორპუსი ისტორიული ინსტიტუტის წყაროთმცოდნეობის დოკუმენტების სერია I 262-264 თბილისი 1980

წარწერა შესრულებულია ნაცრისფერ ქვაზე

თარიღი:ქორონიკონი რპდ=780+184=964წ.

ვ.სილოგავას ქარაგმების გახსნისას წარწერაში უწერია მაჲსსა ა(1), რაც სხვა ავტორთა მიერ წარწერის ამოკითხვაში არ გვხვდება