ჰაღბატის „ერახორანის ჯვრების“ თხუთმეტსტრიქონიანი სომხური წარწერა
source date: 1220
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] აღწერილობა ჰაღბატის და სანაჰინის მონასტრებისა, არქიმანდრიტი იოანე ღრიმეცი, 1863 00

[...] არქეოლოგიური აღწერა ჰაღბატის საქვეყნოდ ცნობილი სურბ ნშანის სავანისა, როსტომ ბეგ ერზნკეანცი, ვაღარშაპატი, 1886 00

[...] მოგზაურობა დიდ სომხეთში, ვარდაპეტ სარგის ჯალალიანცის გამოკვლევით, 184100

[...] ქვათა მატიანე, სომხური წარწერების აღწერილობის კრებული, შეადგინა კ. კოსტანიანცმა, პეტერბურგი, 191300

[...] ბორჩალოს პროვინცია, ე. ლალაიანი, 1901 00

[...] ძიებანი ქართულ-სომხური ურთიერთობების ისტორიიდან, შანშე დარჩიაშვილი, 2010154-155

† Ի թուին հայոց Ո Կ Թ Ի յառաջնորդութեան տեառն Յոհանիսի սուրբ ուխտիս Հաղբատա ես Քուրդս որդի Սմբատա եղբայր տեառն Բարսղի շինեցի զեկեղեցիս և զպարիսպս ի վերա հանգստարանի իմո վասն փրկութեան հոգո իմո և ոչ ժամանեցի կատարել զի կոչեաց զիս տէր: և մեք Սմբատ և Ուքան որդիք նորա կանգնեցաք զխաչս և աւրհնեցաք զեկեղեցիս Որք երկրապագէք յաղաւթս յիշեցէք զմեզ և զծնողսն մեր

159 სომეხთა წელთაღრიცხვის „ოკთ“ (1220) ჰაღბატის წმიდა ძმობის უფალ ჰოჰანესის წინამძღვრობაში, მე, სმბატის ძემ ქურდმა, უფალ ბარსეღის ძმამ, ავაშენე ეს ეკლესია და კედელი ჩემს საფლავზე ჩემი სულის ხსნისათვის და ვერ მოვასწარი დასრულება, რამეთუ მომიწოდა უფალმა. ჩვენ, სმბატმა და უქანმა, მისმა შვილებმა, აღვმართეთ ეს ჯვარი და ვაკურთხეთ ეს ეკლესია. რომელნი თაყვანსსცემთ, ლოცვით მოგვიხსენიეთ ჩვენ და ჩვენი მშობლები.

წელთაღრიცხვას სომეხთა 600 60 9 წინამძღვრობაში უფალ ჰოვჰანესისა ამ წმინდა აღთქმის ჰაღბატისა, მე, ქურდმა, ძემ სუმბატისა, ძმამ უფალ ბარსეღისა, ავაშენე ეს ეკლესია {კ.ღაფადარიანი შენიშნავს, რომ ეკლესიაში აკლდამა იგულისხმება} და კედელი//ან გალავანი ზედა განსასვენებელსა ჩემსა ხსნისათვის სულისა ჩემისა და არ დამცალდა დასრულება, რამეთუ მომიწოდა მე უფალმა. და ჩვენ სუმბატ და უქან, ძეებმა მისმა აღვმართეთ ეს ჯვარი და ვაკურთხეთ ეს ეკლესია. ვინც თაყვანს სცემთ, მოგვიხსენიეთ ჩვენ და მშობელნი ჩვენნი. ნ. ჩანტლაძის თარგმანი

წარწერა შესრულებულია ე.წ. „ერახორანის ჯვრების“ სამხრეთის ქვაჯვრის უკანა მხარეს. თხუთმეტსტრიქონიანი წარწერა ამოკვეთილია მთავრული ასოებით. თარიღი მოცემულია დიდი სომხური წელთაღრიცხვით - 669 (+551/552= 1220/1221). წარწერა სრულადაა ამოკითხული, კ. ღაფადარიანი მრგვალ ფრჩხილში ხსნის ქარაგმებს. კ.ღაფადარიანის წაკითხვა (# 128135, 229-230)