ფიალაზე დატანილი ბერძნული ლიგატურა
source date: IV BC
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] დევიდ ბრაუნდი, საქართველო ანტიკურ ხანაში: კოლხეთისა და ამიერკავკასიის იბერიის ისტორია ძვ.წ. 550-ახ.წ. 562 წლები, 188-189

ΔΤΜ

საირხეში, ისევე, როგორც ვანში, ძვ.წ. V საუკუნიდან მაინც, ადგილობრივის, ბერძნულის და სპარსულის ურთიერთშერწყმის მოწმენი ვხდებით. საირხეში აღმოჩენილ ფიალაზე დატანილია ლიგატურა, რომელიც აშარად ბერძნულასოებიანია (ΔΤΜ ან შეიძლება ΔΜΤ) და ალბათ კუთვნილების აღმნიშვნელი უნდა იყოს. სამარხის ხასიათიდან, სამარხეული ინვენტარის ტიპოლოგიიდან და მდიდრულობიდან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას, რომ როგორც ითხვისის სამარხში, ისე აქაც ბერძნული ანბანის გამომყენებელი კოლხი ელიტის წარმომადგენელი მარხია. ეს სამარხი ითხვისის მეტოსის სამარხზე გაცილებით უფრო გვიანდელია და ძვ.წ. IV საუკუნის პირველი ნახევრით არის დათარიღებული.