ღვთისმშობლის ხატი
source date: XI AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, 91

[...] თინათინ ყაუხჩიშვილი, ბერძნული წარწერები საქართველოში, 48-49

[...] И. Помяловский, Сборник греческих и латинских надписей Кавказа, 47

[...] Д. З. Бакрадзе, Сванетия, 79

Μιχαήλ

Γαβριήλ

Ἰησοῦς Χριστός

ἡ ἁγιορείτισσα μήτηρ θεοῦ

მიქაელი

გაბრიელი

იესუ ქრისტე

მთაწმინდელი, დედა ღვთისა

ღვთისმშობლის ეპითეტი - მთაწმინდელი, მთაწმინდისა - არაა საყოველთაოდ გავრცელებული.

დათარიღება ხდება წარწერის ენობრივი და პალეოგრაფიული თავისებურებების, ხატის ქართული ისტორიული წარწერების (მეფე გიორგი I-ისა და დავით ხამბაშის ძე ჭყონდიდელი მთავარეპისკოპოსის მოხსენიებით) მიხედვით.

ეს წარწერა თინათინ ყაუხჩიშვილს აღებული აქვს პომიალოვსკის კრებულიდან ( 47). ბაქრაძის შრომიდან (Свнетия.. 79, приложение №18) და ს. ყაუხჩიშვილის სვანეთის ექსპედიციის დღიურიდან. პომიალოვსკი სარგებლობს ბაქრაძის მიერ გადმოღებული პირით და, ჩანს, მასთან ერთად შენიშნავს: "В последнем слове кроется прозвание Богоматери с окончением на ισσα, вроде Πορταΐτισσα", თვით ეს სიტყვაც მოცემული აქვთ ამავე ფორმით πϊωριήσα. ს. ყაუხჩიშვილის დღიურში და 1931 წლის სვანეთის ექსპედიციის მიერ გადაღებულ ფოტოსურათზე გარკვევით იკითხება ΑΓϊωΡΙΤΗCΑ. მთავარანგელოზის გამოსახულებები შესატყვისი წარწერებით მხოლოდ ს. ყაუხჩიშვილის დღიურში არის მოხსენებული.

ყურადღებას იპყრობს ფორმა αγϊωρϊτησα - ბერძნულ ლექსიკონში დადასტურებულია ფორმა ὁ ἁγιορείτης (δημ. μοναχὸς τοῦ Ἁγίου Ὄρους), შესაძლებელია მდედრობითისათვის წარმოებულია აქედან ἁγιορείτισσα (Πορταΐτισσα-ს ანალოგიით).