გუჯარეთის ხეობა. „წითელი ეკლესია“, სავედრებელი წარწერა ეკლესიის ქტიტორის მახარებლისა, X-XI სს.
source date: X-XI AD
availability: დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/)

[...] თამაზ გოგოლაძე, თორის ხეობის ეპიგრაფიკული კორპუსი,32-34 2019

[...] სერგი მაკალათია, ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი),121957

[...] სარგის კაკაბაძე, რუსთაველი და მისი ვეფხისტყაოსანი,66 1966

[...] გიორგი ზედგინიძე, თორელ-ჯავახთა და ჯაყელ-მესხთა სამამულო მფლობელობის შესახებ ბორჯომის ხეობაში, კრებულში: კრებული მიძღვნილი აკადემიკოს ივანე ჯავახიშვილის დაბადების 100 წლისთავისადმი,181 1977

[...] დევი ბერძენიშვილი, ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან (ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი),45 1985

[...] დევი ბერძენიშვილი, არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი "გუჯარეთი",9 1987

ქრისტე შეიწყალე მახარებელი ამის წმიდისა ეკლესიისა მაშენებელი

თ. გოგოლაძე: წარწერიანი ქვა კლიმატური პირობების გამო გადაცვეთილია და წარწერის გრაფემათა ნაწილი ცუდად განირჩევა. მიუხედავად ამისა, წარწერის ტექსტი თავიდან ბოლომდეგარკვევით იკითხება.

წარწერის დათარიღების საფუძველი: სერგი მაკალათია წარწერის ტექსტში კითხულობს რა სიტყვა მხარგრძელს, ასევე ითვალისწინებს ქართულ წერილობით ძეგლებში ამ ფეოდალური საგვარეულოს მოხსენიებას XII-XIII საუკუნეებში, წინამდებარე წარწერასაც XII-XIII საუკუნეებით ათარიღებს. დევიბერძენიშვილმა თავდაპირველად ეკლესია XI-XII საუკუნეების ხუროთმოძღვრულ ძეგლად მიიჩნია და ამავე ქრონოლოგიით განსაზღვრა ტაძრის წარწერაც. თუმცა, ოდნავ მოგვიანებით,მეცნიერი წარწერის ქრონოლოგიას პალეოგრაფიული მონაცემების მიხედვით, X-XI საუკუნეებით განსაზღვრავს. წინამდებარე კორპუსში ვიზიარებთ დევი ბერძენიშვილის მიერ წარწერის ბოლოს შემოთავაზებულ თარიღს – X-XI საუკუნეებს და, შესაბამისად, წარწერას X-XI საუკუნეებით ვათარიღებთ.