<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ნოსირის ბერძნული წარწერა</title>
                <title xml:lang="en">Greek inscription of Nosiri</title>
                <editor xml:lang="ka">თინათინ ყაუხჩიშვილი</editor>
                <editor xml:lang="en">Tinatin Kaukhchishvili</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG007</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            სამეგრელო
                        </collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">სავედრებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en">Oration</seg>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                   <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/642">აგური</material>
                                    <material xml:lang="en" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/642">Brick</material>

                                   <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/54">სამშენებლო ფილა</objectType>
                                    <objectType xml:lang="en" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/54">Building plaque</objectType>
                                   </support>
                                   </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="12">
                                        <seg xml:lang="ka">აკლია მარცხენა ქვემოთა კუთხე და თითქმის მთელი ქვემოთა ნაწილი (მარჯვენა კუთხის გარდა).
                                        დაცულია აგურის ოთხი ერთმანეთის შემავსებელი ფრაგმენტი (მეხუთე აკლია).</seg>
                                        <seg xml:lang="en">
                                            The plaque is missing the left lower side and almost complete bottom part (except the right edge).
                                            Four inter supplementary pieces of brick preserved (fifth one is missing).
                                        </seg>
                                    <dimensions unit="cm">
                                        <width>27.5</width>
                                        <height>27.5</height>
                                        <depth>4</depth>
                                    </dimensions>
                                   </layout>
                              </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote>
                                <seg xml:lang="ka">წარწერა ფრაგმენტული, ასოები გაკრული ხელით არის შესრულებული (ჩაღრმავებული ასოებია) და სტრიქონები მარჯვნისაკენ არის დაქანებული.
                                წარწერა ჩაჭდეულია აგურის გამოწვამდე და შესრულებული არც თუ საგულდაგულო მთავრულით. სტრიქონების საშუალო სიმაღლე 2 სმ.</seg>
                                <seg xml:lang="en">The inscription is incomplete, the handwriting is unclear (carved inscription) are the letters leaned on the right side.
                                            The inscription is made before firing the brick but with clear capital letters. The average height of the letters is 2 cm.</seg>
                                   <height unit="cm" precision="medium"></height>
                                  </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote/>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace>
                                    <seg xml:lang="ka">ნოსირი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Nosiri</seg>
                                </origPlace>
                                <origDate notBefore="0501" notAfter="0800" evidence="lettering">VI-VIII</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot">
                                    <seg xml:lang="ka">ნოსირი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Nosiri</seg>
                                </placeName>
                                <rs type="circumstances">
                                    <seg xml:lang="ka">აგური აღმოჩენილია წმ. სტეფანეს ეკლესიის ნანგრევებში XX საუკუნის დამდეგს.</seg>
                                <seg xml:lang="en">The brick was found in the ruins of St Stephen church in the beginning of the XX century.</seg></rs>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                            <placeName type="modernSpot" ref="https://georgianmuseums.ge/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98/poti-museum-of-colchian-culture/">
                                <seg xml:lang="ka">ფოთის კოლხური კულტურის მუზეუმი</seg>
                                <seg xml:lang="en">Culture Museum of Poti</seg>
                            </placeName>
                            <idno>283</idno>
                        </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
    </teiHeader>
        <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg007.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ნოსირის სამშენებლო ფილა</desc>
                <desc xml:lang="en">Building plaque from Nosiri</desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
            <div type="bibliography">

                    <p><bibl n="1"><ptr target="#b130"/> თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, <citedRange> 120-121</citedRange></bibl></p>
                    <p><bibl n="2"><ptr target="#b80"/> თინათინ ყაუხჩიშვილი, ბერძნული წარწერები საქართველოში, <citedRange> 86-87</citedRange></bibl></p>

            </div>

            <div type="edition" xml:lang="grc" xml:space="preserve">

                        <!-- ὅταν καθίσεις καὶ ἐπὶ θρόν
                            νου, σῶτηρ, καὶ τὰ κρυ[π]τὰ
                             μου ἔργα ἐρευμνᾶς τῇ δε
                             ξιᾷ σου σκέπασόν με ἀθά
                             νατε τρισάγιε δ[ό]ξ[α σ]οι,
                             εὐχαριστοῦμαι σοι θ(εὸ)ς διὰ
                             τοῦ ἁγίου παιδό[ς] σου Ἰησοῦ Χ(ριστὸ)ς
                             τοῦ κ(υρίο)υ ἡμῶν δι οὗ ἐφώτισας
                             ἡμᾶς καὶ ἐλέησας ἡμᾶς ἀποκά
                             λυψα[ς]. τὸ ἄφθαρτόν σου φῶς
                             ...ντες τὸ μῆκος στή
                             [σας]...ες ἐπὶ τὰ[ς] σάρ[κας]...
                                                                 -->

         <ab>
             <lb n="1"/><w lemma="ὅταν">ὅταν</w> <w lemma="καθίημι">καθίσεις</w> <w lemma="καὶ">καὶ</w> <w lemma="ἐπὶ">ἐπὶ</w> <w lemma="θρόνος">θρόν
             <lb n="2" break="no"/>νου</w> <w lemma="σῶτηρ">σῶτηρ</w> <w lemma="καὶ">καὶ</w> <w lemma="ὁ">τὰ</w> <w lemma="κρυπτός">κρυτὰ</w>
             <lb n="3"/><w lemma="ἐμός">μου</w> <w lemma="ἔργον">ἔργα</w> <w lemma="ἐρευνῶ">ἐρευμνᾶς</w> <w lemma="ὁ">τῇ</w> <w lemma="δεξιός">δε
             <lb n="4" break="no"/>ξιᾷ</w> <w lemma="σός">σου</w> <w lemma="σκεπάζω">σκέπασόν</w> <w lemma="ἐγώ">με</w> <w lemma="ἀθάνατος">ἀθά
             <lb n="5"/>νατε</w> <w lemma="τρισάγιος">τρισάγιε</w> <w lemma="δόξα">δ<supplied reason="lost">ό</supplied>ξ<supplied reason="lost">α</supplied></w> <w lemma="σύ"><supplied reason="lost">σ</supplied>οι</w>
             <lb n="6"/><w lemma="εὐχαριστῶ">εὐχαριστοῦμαι</w> <w lemma="σύ">σοι</w> <w lemma="θεός"><expan><abbr>θ</abbr><ex>εὸ</ex><abbr>ς</abbr></expan></w> <w lemma="διά">διὰ</w>
             <lb n="7"/><w lemma="ὁ">τοῦ</w> <w lemma="ἅγιος">ἁγίου</w> <w lemma="παῖς">παιδό<supplied reason="lost">ς</supplied></w> <w lemma="σός">σου</w> <name nymRef="Ἰησοῦς">Ἰησοῦ</name> <name nymRef="Χριστός"><expan><abbr>Χ</abbr><ex>ριστό</ex><abbr>ς</abbr></expan></name>
             <lb n="8"/><w lemma="ὁ">τοῦ</w> <w lemma="κύριος"><expan><abbr>κ</abbr><ex>υρίο</ex><abbr>υ</abbr></expan></w> <w lemma="ἐγώ">ἡμῶν</w> <w lemma="διά">δι</w> <w lemma="ὅς">οὗ</w> <w lemma="φωτίζω">ἐφώτισας</w>
             <lb n="9"/><w lemma="ἐγώ">ἡμᾶς</w> <w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ἐλεῶ">ἐλέησας</w> <w lemma="ἐγώ">ἡμᾶς</w> <w lemma="ἀποκαλύπτω">ἀποκά
             <lb n="10" break="no"/>λυψας</w> <w lemma="ὁ">τὸ</w> <w lemma="ἄφθαρτος">ἄφθαρτόν</w> <w lemma="σός">σου</w> <w lemma="φῶς">φῶς</w>
             <lb n="11"/><w><!--  <gap reason="lost" extent="unknow" unit="character"></gap>-->ντες</w> <w lemma="τό">τὸ</w> <w lemma="length">μῆκος</w> <w lemma="ἵστημι">στή
             <lb n="12" break="no"/><supplied reason="lost">σας</supplied></w> <w><gap reason="lost" extent="unknow" unit="character"></gap>ες</w> <w lemma="ἐπί">ἐπὶ</w> <w lemma="ὁ">τὰ<supplied reason="lost">ς</supplied></w> <w lemma="σάρξ">σάρ<supplied reason="lost">κας</supplied></w> <gap reason="lost" extent="unknow" unit="character"></gap>
         </ab>


            </div>


            <div type="translation">
                <p xml:lang="ka">როდესაც დაჯდები ტახტზე, მაცხოვარო, და ჩემს ფარულ საქმეებს გამოიკვლევ, შენი
                    მარჯვენით დამიცავი უკვდავო, სამგზის წმიდაო, დიდება შენდა. გმადლობ შენ, ღმერთო,
                    წმიდისა შვილისა შენისა იესუ ქრისტე, უფლისა ჩვენისა გამო, რომლის მეშვეობით
                    გაგვინათლე ჩვენ, შეგვიწყალე ჩვენ და გამოგვიცხადე უხრწნელი შენი ნათელი...
                    ხანგრძლივობა დაამკვიდრე... ხორცთა მიმართ...</p>
           
                <p xml:lang="en">
                    When you will sit on your throne, O Lord, and investigate my deeds, bless me with your right hand, you three times saint, praise be to you.
                    Thank you, O Lord, for your son Jesus Chirst, our Lord, who brought light to us, be merciful to us and send to us the eternal light of yours.
                    Award me with longevity … for the flesh...
                </p>
            </div>

       <!--    <div type="apparatus" xml:space="preserve">

               <p><app loc="1"><lem>θρόνος</lem>
               <rdg resp="თინათინ ყაუხჩიშვილი">სიტყვაში "θρόννου" დაშვებულია ორთოგრაფიული შეცდომა, უნდა იყოს "θρόνου"</rdg>
               
                <p><app loc="2"><lem>κρυπτός</lem>
                <rdg resp="თინათინ ყაუხჩიშვილი">სიტყვა κρυτά-ში πτ-კომპლექსის გამარტივებაა</rdg>
                
               <p><app loc="3"><lem>ἐρευνῶ</lem>
               <rdg resp="თინათინ ყაუხჩიშვილი">სიტყვაში "ἐρευμνᾶς" დაშვებულია ორთოგრაფიული შეცდომა, უნდა იყოს "ἐρευνᾶς"</rdg>
               
            </div> --> 

            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">წარწერა ენობრივი ნორმებისა და პალეოგრაფიული მონაცემების მიხედვით შუაბიზანტიური ხანით (VI-VIII სს-ით) უნდა დათარიღდეს.
                ამას მხარს უჭერს ბიზანტიელ ისტორიკოსებთან (პროკოპი, იუსტინიანე, აგათია) "ნოსირისა" და წმ. სტეფანეს ტაძრის ხსენება.</p>

                <p xml:lang="en">
                    Tinatin Kaukhchishvili:
                    The word “θρόννου” has two orthographic errors, “θρόνου” is correct.
                    The word κρυτά has the facilitation of joint πτ.
                    The word "ἐρευμνᾶς" has orthographic error, "ἐρευνᾶς" is correct.
                    According to the language norms and paleographic characteristics the inscription can be dated to the Middle Bysantinium period (VI-VIII centuries).
                    Mentioning Nosiri and St Stephen churches by the Byzantinean historians (Procipius, Justinian, Agathia) also proves the same date.
                </p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
