მცხეთის ჯვრის მოსახსენებელი სტეფანოს ქართლის პატრიკიოსისა Jvari Monastery, Memorial of Stephen, Patrikios of Kartli ნოდარ შოშიაშვილი Nodar Shoshiashvili ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი Ilia State University, Institute of Linguistic Studies ECG026 დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. მცხეთა მოსახსენებელი Memorial ქვა Local stone ფასადი Facade 87/101 138 წარწერა 6 სტრიქონიანია. ექვსივე სტრიქონი თითქმის დაუზიანებლად არის მოღწეული. წარწერა მდებარეობს ჯვრის ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადის ცენტრალურ ბარელიეფზე, არაწესიერი სწორკუთხედის ფორმის ფილაზე, რომელსაც გარს უვლის რელიეფური ჩარჩო, თავზე ლავგარდანით. ფილაზე გამოკვეთილია კომპოზიცია: en face მდგარი ქრისტე და მის წინ მუხლმოდრეკილი სტეფანოსი. წარწერა განთავსებულია სტეფანოსის თავს ზემოთ, თავისუფალ არეზე. Six line inscription. All of the lines are preserved without any damage. The inscription is located on the central bas-relief of the east facade of the Jvari Monastery church, on the plaque shaped as an irregular rectangle which is encircled by an embossed frame with a cornice on top. The illustration consists of: image of Christ en face and Stephen on his knees in front of him. The inscription is placed above Stephen’s head, on an empty area. 36 43 ამოღარული ასომთავრული წარწერა. Engraved Asomtavruli inscription. რელიეფური ჩარჩო, თავზე ლავგარდანით. Relief frame ჯვრის მონასტერი, მცხეთა Jvari Monastery, Mtskheta 595-605 ჯვრის მონასტერი, მცხეთა Jvari Monastery, Mtskheta ჯვრის მონასტერი, მცხეთა Jvari Monastery, Mtskheta ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან მცხეთის ჯვრის მოსახსენებელი სტეფანოს ქართლის პატრიკიოსისა

ნოდარ შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, 159-160

M. Brosset, Explications, Mémoire de l'Academie Impériale des Sciences

M. Brosset, Rapports I

J. Bartholomaei, Letter, M. Brosset, Bibliographie analytique des oeuvres de Marie-Felicité Brosset, 79

თედო ჟორდანია, ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა, 61

А. Натроев, Мцхета и его собор Светицховели, 18

ჯაჭვის წმ. ჯვრის მონასტერი, 23

ექვთიმე თაყაიშვილი, ჯვრის მონასტრის წარწერები

ივანე ჯავახიშვილი, ახლად აღმოჩენილი უძველესი ქართული ხელნაწერები და მათი მნიშვნელობა მეცნიერებისათვის

გიორგი ჩუბინაშვილი, რამოდენიმე თავი ქართული ხელოვნების ისტორიიდან, 162

I. Sauer, Kreuzcirche bei Mzchet (Georgien) in ihrer geschichtlicgen Bedeutung,pg. 607-612

აკაკი შანიძე, ძველი ქართულის ქრესტომათია

გიორგი ჩუბინაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 108-109

ქართული არქიტექტურის გზები, მოხსენება გ. ჩუბინაშვილისა და ნ. სევეროვის, წაკითხული სრულიად საქართველოს საბჭოთა არქიტექტორების პირველ ყრილობაზე 1936 წლის 21 თებერვალს, 26

შ. ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 168

Н. Г. Чубинашвили, Памятники типа Джвари,142-143

ილია აბულაძე, ქართული წერის ნიმუშები, პალეოგრაფიული ალბომი, 4-5

ქართული ენის ისტორიული ქრესტომათია, 2

M. Tarchnišvili, Les récentes découverstes épigraphiques et litteraires en géorgien,252

I. Molitor, MIA CSCO

კორნელი კეკელიძე, ქართული ლიტერატურის ისტორია

W. Djobadze, The sculptures on Eastern Facade of the Holy Cross of Mtzkhetâ,114

შალვა ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია

Ш. Я. Амиранашвили, Вклад Грузии в сокровищницу художественной культуры

Ш. Я. Амиранашвили, История грузинского искусства

Пути грузинской архитектуры

ალ. გამყრელიძე, ქართული დამწერლობის უძველესი ნიმუშები, 20

ილ. აბულაძე, ქართული წერის ნიმუშები, პალეოგრაფიული ალბომი, 12-13

კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე, ქართული პალეოგრაფია, 32

ჯუარო მაც ხოვრისა ო სტეფანო ს ქართლისა პატრი კიოს შეიწყალე

ჯუარო მაცხოვრისაო, სტეფანოს ქართლისა პატრიკიოსი შეიწყალე.

Holy cross of our Savior, have mercy on Stephen, Patrikios of Kartli.

ნოდარ შოშიაშვილის ქართული წარწერების კორპუსის მიხედვით # 68. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, წარწერა VI საუკუნის ბოლოს არის ამოკვეთილი. იგი წერს, რომ ვახუშტის სტეფანოზ I ერისმთავრობის თარიღად 600-619 წწ. აქვს მიღებული. ეკლესიის ნამდვილი აღმშენებელნი სტეფანოზ ქართლისა პატრიკიოსი და დემეტრე ჳპატოსი ძმები ყოფილან (მოქცევაჲ ქართლისაჲ II, 724). სტეფანოზ I, ფულების პირველი ჯგუფის მიხედვით, 590-591 წ. ქართლის მთავრად შეიძლება ვიგულისხმოთ. დაახლოებით 604-605 წ., უკვე 606 წლამდე, აღმოსავლეთ საქართველოს მთავართა სათავეში სტეფანოსი აღარა ჩანს. პატრიკიოსობის მიღება მას მხოლოდ ბიზანტიის კეისრისგან შეეძლო იმ დროს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველო ბიზანტიის მეფის მფარველობის ქვეშ მოექცა, ე.ი. 591-604 წწ. შუა. ამ დროს უნდა მიეღოს დემეტრეს ჳპატოსობაც. აქედან გამომდინარე ეს წარწერები დაახლოებით იმავე ხანას, VI ს. უკანასკნელ ათეულს უნდა ეკუთვნოდეს.

According to the Corpus of Georgian Inscriptions by Nodar Shoshiashvili the inscription #68. Iv. Javakhishvili considers that the inscription can be dated to the end of the VI century. He specifies that the historian Vakhushti has assigned 600-619 years for Stephen the I serving as Patrikios. The builder of the churches, Stephen the Patrikios of Kartli, appears to be the brother of Demetrius Hypatos (source: Conversion of Kartli (chronicle) II, 724). Stephen the I, on the basis of the minted coins of the period - 590-591 can be regarded the ruler of Kartli. His name disappears as a ruler of east Georgia from approx. 604-605, till 606 year. He could have received the rank of Patrikios only from the Caesar of Byzantium during the period when the east part of Georgia was under the domain of Byzantine empire i.e. 591-604 years. Demetrius Hypatos should have received his rank during the same period of time. Thus, the inscriptions should belong to the same period of the last decades of the VI century.