ფიის წმ. თეოდორეს ეკლესიის ჩქარის წარწერა The inscription of Chqari from St Theodore church of village Phia ნოდარ შოშიაშვილი Nodar Shoshiashvili ვალერი სილოგავა Valeri Silogava ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი Ilia State University, Institute of Linguistic Studies ECG081 დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. ფია საამშენებლო Building ტრაპეზის ქვა Altar stele ქვა Local stone 40 115 50 წარწერა ექვსსტრიქონიანია. ტრაპეზის ზედა ნაწილი ოთხივე მხარეს გამოწეულია და მასზე ამოკვეთილია წარწერის პირველი სტრიქონი. გამოწეული მხარის სიმაღლე - 12 სმ-ია, წარწერის ფართი 55×40. Six line inscription. All of the four sides of the upper part of the altar-steel is embossed and the first line of the inscription is there. The height of the embossed part is 12 cm, the area of the inscription 55×40. 40 115 ამოღარული ასომთავრული წარწერა Engraved Asomtavruli inscription. 4-5 ფიის წმინდა თეოდორეს ეკლესია Phia church of St. Theodor 995 ფიის წმინდა თეოდორეს ეკლესია Phia church of St. Theodor ნასოფლარი ფია (ასპინძის მუნიციპალიტეტი) მდებარეობს ვარძიასთან ახლოს, ხერთვისიდან 5 კმ-ში, ხოლო ასპინძიდან 20-22 კმ მანძილზე სამხრეთით, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. ნასოფლარის ჩრდილო-დასავლეთით, მთის ფერდობზე, დგას მცირე ზომის წმინდა თეოდორეს სახელობის ეკლესია. მასზე შემორჩენილია X საუკუნის 2 წარწერა, რომელთაც 1949 წელს მიაკვლია გ. გაფრინდაშვილმა. ტრაპეზის ქვა ეკლესიის საკურთხევლის იატაკის ამოკვეთილ ბუდეში იდგა, ხოლო 1949 წელს იგი გ. გაფრინდაშვილმა გამოიტანა ეკლესიის ეზოში ფოტოსურათის გადასაღებად. The deserted village Phia (Aspindza Municipality) is located near Vardzia, 5 km from Khertvisi Castle, 20-22 km from Aspindza to the south, on the right side of the River Mtkvari. The small church of St Theodore is located on the north-west side of the deserted village, on a mountainside. Two inscriptions of the X century were found there in 1949 by G. Gaprindashvili. Altar-stele was embedded in the floor of the altar area, but G Gaprindashvili took it out in the yard of the church to take a photographe. ფიის წმინდა თეოდორეს ეკლესია Phia church of St. Theodor ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან ფიის წმ. თეოდორეს ეკლესიის ჩქარის წარწერა

ნოდარ შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, 269-270

ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, 118-169

სახელითა ღმრთისაჲთა მე ჩ ქარმან და ძმათ ა ჩემთა დავ დგით ესე ეკლესია ჲ ქრონიკონი იყო სიე

ღვთის სახელით მე, ჩქარმა, და ჩემმა ძმებმა დავდგით ეს ეკლესია, ქრონიკონი იყო 215.

I, Chqari and my brothers placed this church, it was 215 according to Choronikon.

ნოდარ შოშიაშვილის ქართული წარწერების კორპუსი მიხედვით, #150. საამშენებლო წარწერა უნდა ეკუთვნოდეს ქტიტორს ან ხუროთმოძღვარს. უფრო მისაღები ვარაუდი მეორე ჩანს. ვალერი სილოგავას აზრით, საინტერესოა, რომ წარწერაში ეკლესიის აშენების ფაქტი გადმოცემულია სიტყვით „დავდგი“ და არა „აღვაშენე“, როგორც ეს სხვა შემთხვევებშია (შეიძლება ეს გამოწვეულია იმით, რომ წარწერა ამოკვეთილია ტრაპეზის ქვაზე, რომელიც „დაიდგმებოდა“ და არა „აღეშენებოდა“). წარწერა მნიშვნელოვანია პალეოგრაფიულადაც, ის თარიღიანია, ამდენად, თავისთავად დასაყრდენი წერილობითი ძეგლი უთარიღო წარწერების დათარიღებისათვის და, მეორეც, მასში „ლასი“ გადმოცემულია ასომთავრული („სახელითა“ - 1 სტრქ.) და ნუსხური („ეკლესიაჲ“ - მე-4 სტრქ.) დაწერილობით - ამით დოკუმენტურად, თარიღით, დადასტურებულია ასომთავრულში ნუსხური ასოების (პირველ რიგში და ყველაზე ადრე „ლასის“) შერევის ფაქტი, რომელსაც X ს-ში დაწყებულად მიიჩნევდნენ. წარწერაში განკვეთილობის ნიშნები და ქარაგმები არ არის გამოყენებული. სიტყვები ერთმანეთს არ არის დაცილებული.

According to the Corpus of Georgian Inscriptions by Nodar Shoshiashvili the inscription #150. The building inscription should belong to the ktetor or the chief ktetor of the church. The latter seems more plausible. Valeri Silogava pays attention to the fact that the inscription contains the word “placed” instead of “built” while referring to building the church as it happens in most of the cases (this might be caused by the fact that the inscription is located on the altar-stele stone that was “placed” and not “built”). The paleographic data of the inscription are noticeable, firstly, naming the date is the basis to give the date to the inscription unlike the other inscriptions without any information about the date, then, the letter L is represented with Asomtavruli (in the word “sakhelita” - 1st line) and with Nuskhuri (“eklesiai” - 4th line) - this represents mixing the Asomtavruli alphabet with Nuskhuri (in terms of the letter L earlier than any other letters) which is considered to start from the X century. The inscription does not contain the marks of separation or abbreviation. No spaces between the words.