<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">საფარის წმ. საბას ტაძრის ფარეზასძის წარწერა</title>
                <title xml:lang="en">Sapara Monastery, Saint Saba Church inscription of Pharezasdze</title>
                <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor xml:lang="en">Valeri Silogava</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
               <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG090</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>საფარა</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">საამშენებლო</seg>
                            <seg xml:lang="en">Building</seg>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/259">ფილა</objectType>
                                    <objectType xml:lang="en" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/259">Plaque</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                    <material xml:lang="en" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">Local stone</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="4">
                                        <seg xml:lang="ka">წარწერა ოთხსტრიქონიანია. იგი ტაძრის ხუროთმოძღვრისეულია,
                                       ამოკვეთილია წმ. საბას ტაძრის დასავლეთის კარიბჭის დასავლეთისავე
                                სარკმლის ორნამენტული საპირეს ზედა, მომრგვალებულ ნაწილზე</seg>
                                        <seg xml:lang="en"></seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                         <width/>
                                         <height/>
                                          </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                              <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა. კვეთის ღარები წითელი საღებავით არის ამოვლებული და მას
                                დეკორატიული დატვირთვა აქვს</seg>
                                  <seg xml:lang="en"></seg>
                                   <height/>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace>
                                    <seg xml:lang="ka">საფარა</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Sapara</seg>
                                </origPlace>
                                 <origDate notBefore-custom="1200" notAfter-custom="1300" precision="medium"
                                    evidence="context" datingMethod="#julian">XIII</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot">
                                    <seg xml:lang="ka">საფარის მონასტრის წმ. საბას ტაძარი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Sapara St. Saba Monastery</seg>
                                </placeName>
                                <!-- "41.602116, 43.031036"-->
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot">
                                    <seg xml:lang="ka">საფარის მონასტრის წმ. საბას ტაძარი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Sapara St. Saba Monastery</seg>
                                </placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg090.jpg">
                <desc xml:lang="ka">საფარის წმ. საბას ტაძრის ფარეზასძის წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
             <div type="bibliography">

         <p><bibl n="1"><ptr target="#b149"/> ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 118-169</citedRange></bibl></p>

            </div>

            <div type="edition" xml:lang="ka" xml:space="preserve" ana="mtavruli">

                        <!--  "† სრლ იქმნა სყდრი ესე საძირკოლითვე
                               [ყვ]ლთა ფრთა
                               ჴელითა ფარეზას
                               ძისათა შნ ღნ"-->

                <ab>
                   <lb n="1"/>&#8224;<w lemma="სრულ"><expan><abbr>სრ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლ</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ქმნა"><expan><abbr>იქ</abbr><ex>მ</ex><abbr>ნა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="საყდარ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ყდ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ესე">ესე</w>
                                    <w lemma="საძირკუელ"><expan><abbr>საძირკო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ლითვე</abbr></expan></w>
                   <lb n="2"/><w lemma="ყოველ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ყ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ვ</abbr></supplied><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ფერ"><expan><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                   <lb n="3"/><w lemma="ჴელ">ჴელითა</w>
                                    <persName type="local" key="გიორგი ფარეზასძე [ხუროთმოძღვარი საფარის წმ. საბის ტაძრისა]"><name nymRef="ფარეზასძე" type="surname">ფარეზას
                   <lb n="4" break="no"/>ძისათა</name> </persName>
                                        <w lemma="შენდობა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეუნდვე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                   </ab>
               </div>


         <div type="translation">
             <p  xml:lang="ka">† სრულ იქმნა ეს საყდარი საძირკვლითურთ მთლიანად ფარეზასძის ხელით, შეუნდოს ღმერთმა.</p>
         </div>

               <div type="commentary">
                <p  xml:lang="ka">საფარის მონასტერი ძველი დროიდანვე სხვადასხვა დანიშნულების 12 ნაგებობისაგან შედგებოდა. მათ შორის მთავარია წმ. საბას
                                სახელობის ტაძარი, აგებული ბექა სამცხის სპასალარისა და მანდატურთუხუცესის მიერ XIII-XIV სს. მიჯნაზე. საფარაში ამაზე ძველი ეკლესიაც არსებობს, X ს-ის
                                ღმრთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი, რომელსაც ჩრდილოეთიდან მიდგმული აქვს ზემოხსენებული წმ. საბას ტაძარი.
                ვალერი სილოგავას აზრით, ფარეზასძის წარწერა უყურადღებოდ არის შესრულებული, რადგან მასში გამოტოვებულია ხუროთმოძღვარ ფარეზასძის სახელი („გიორგი“ - აღმოჩნდა
                ტაძრის კეხზე შემოდგმულ ეკლესიის მოდელზე, რომელიც ამჟამად ახალციხის ისტორიულ მუზეუმში ინახება). გარდა ამისა, წარწერის შემსრულებელს გამორჩენია სიტყვა „ფერითა“,
               რომელსაც აუცილებლად მოითხოვს წინმიმავალი ტექსტი - იგი წითელი საღებავით მოუწერია ტაძრის კედელზე, ჰორიზონტალურად, მომრგვალებული სტრიქონის გასწვრივ.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
