<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ზარზმის ფერისცვალების ხატის ზვიად ერისთავის წარწერა</title>
                <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor>გიორგი ჩუბინაშვილი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG113</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ზარზმა</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka">ხატი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="https://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/112">ოქრო</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width>74</width>
                                        <height>131,5</height>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="2"><seg xml:lang="ka">წარწერა ორსტრიქონიანია. იგი მოთავსებულია ზარზმის ღვთისმშობლის ხატზე</seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                             <width/>
                                             <height/>
                                          </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="crustis">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ჭედური</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                                 <height/>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ზარზმა</seg></origPlace>
                                 <origDate notBefore-custom="1000" notAfter-custom="1100"
                                    evidence="historical context" datingMethod="#julian">XI</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"><seg xml:lang="ka">ზარზმის მონასტერი</seg></placeName>
                                <!-- "41.679888, 42.653828"-->
                                <rs type="circumstances"><seg xml:lang="ka">ზარზმის ფერისცვალების ხატი ზარზმის მონასტრის ეკლესიის მთავარი ხატი იყო და
                                როდესაც მესხეთში ოსმალებმა მაჰმადიანობა ძალად გაავრცელეს, ზარზმიდან შემოქმედში გადაიტანეს</seg></rs>
                                <rs type="context"></rs>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot" ref="http://museum.ge/"><seg xml:lang="ka">საქართველოს ეროვნული მუზეუმი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg113.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ზარზმის ფერისცვალების ხატის ზვიად ერისთავის წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
      <body>
           <div type="bibliography">

  <p><bibl n="1"><ptr target="#b154"/> Г.Н. Чубинашвили, Грузинское чеканное искусство, <citedRange>27-32</citedRange></bibl></p>
  <p><bibl n="2"><ptr target="#b149"/> ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 118-169</citedRange></bibl></p>
  <p><bibl n="3"><ptr target="#b155"/> ივანე ჯავახიშვილი, ქართული დამწერლობათმცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, <citedRange> 170-172</citedRange></bibl></p>

          </div>
              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--  "სხთა ღთა მე ზდი ერთვ ძჱ სლკხლსა ეთსა (ა)რბსი ღრს ვქმნ შმდ პტსა ამ[ს] [ხ]
                            [ტს]ა შვრე სლი და ჴცნი [ჩ]ემნი ხტო ფრსცლბსო შე სლა ჩმს დღსა [მას]"-->

                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ელი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                              <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                              <w lemma="მე">მე</w>
                              <persName type="local" key="ზვიად ერისთავი [არაბას ძე]"><expan><abbr>ზ</abbr><ex>ვია</ex><abbr>დი</abbr></expan></persName>
                             <roleName><w lemma="ერისთავ"><expan><abbr>ერ</abbr><ex>ის</ex><abbr>თ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ი</ex></expan></w></roleName>
                              <w lemma="ძე">ძჱ</w>
                              <w lemma="სულკურთხეულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლკ</abbr><ex>ურთ</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ეუ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                              <roleName><w lemma="ერისთავ"><expan><abbr>ე</abbr><ex>რის</ex><abbr>თ</abbr><ex>ავი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w></roleName>
                              <persName type="local" key="არაბა ერისთავი [ზვიად ერისთავის მამა]"><expan><abbr><supplied reason="lost">ა</supplied>რ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ბ</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>სი</abbr></expan></persName>
                              <w lemma="ღირს-ქმნა"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>ი</ex><abbr>რსვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ქმ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                              <w lemma="შემკობა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მ</abbr><ex>კობა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                              <w lemma="პატიოსან"><expan><abbr>პ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ტ</abbr><ex>იოსნი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                              <w lemma="ესე"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ი</ex><supplied reason="lost">ს</supplied></expan></w>
                                <w lemma="ხატ"><expan><supplied reason="lost">ხ
                   <lb n="2" break="no"/><ex>ა</ex><abbr>ტ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr></supplied>ა</expan></w>
                                <w lemma="შევედრება"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეი</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ედ</ex><abbr>რე</abbr></expan></w>
                                <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლი</abbr></expan></w>
                                და
                                <w lemma="ჴორც"><expan><abbr>ჴ</abbr><ex>ორ</ex><abbr>ცნი</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ჩემ"><supplied reason="lost">ჩ</supplied>ემნი</w>
                                <w lemma="ხარ"><expan><abbr>ხ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ტო</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ფერისცვალება"><expan><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სც</abbr><ex>ვა</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                <w lemma="შეწევნა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეეწი</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                                <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ს</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ჩემ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მს</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                                <w lemma="დღე"><expan><abbr>დღ</abbr><ex>ე</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="იგი"><supplied reason="lost">მას</supplied></w>
                   </ab>
               </div>
        <!--   <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>

             <listApp>
                 <app loc="1">
                    <lem resp="გიორგი ჩუბინაშვილი"><expan><supplied reason="lost">ა</supplied>რ<ex>ა</ex>ბ<ex>აჲ</ex>სი</expan></lem>
                    <rdg resp="ივანე ჯავახიშვილი">რაბის</rdg>
                 </app>
                 </listApp>
                 </div>-->  

            <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">ღვთის სახელით, მე ზვიად ერისთავი, ძე სულკურთხეულისა არაბა ერისათავისა, ამ პატიოსანი ხატის შემკობის ღირსი გავხდი.
                 შეივედრე ჩემი სული და ხორცი, ფერისცვალების ხატო, და შეეწიე ჩემს სულს იმ დღეს.</p>
         </div>

               <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">ივანე ჯავახიშვილი მიიჩნევს, რომ წარწერაში დასახელებული ზვიად ერისთავი XI საუკუნის პირველი მეოთხედის, გიორგი I-ის დროინდელი მოღვაწეა, რომელიც 1023 წელს
                    სათავეში ედგა ქართულ ჯარს ბიზანტიის კეისრის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
                    გარდა ამისა, ფერისცვალების ხატზე მოიპოვება 886 წლის წარწერაც. ივანე ჯავახიშვილი მიიჩნევს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ წარწერა 886 წლით თარიღდება, იგი უფრო
                გვიან, XI საუკუნეში ზვიად ერისთავის მიერ მისი რესტავრირების დროს ხელახლა უნდა იყოს გამოჭედილი. ეს ორი წარწერა ერთი და იმავე ხელითა და ოსტატობით არის გაკეთებული
                XI საუკუნეში. როგორც ჩანს, ზვიად ერისთავმა ხატის ხელმეორედ შემოსვის დროს ეს პირველი წარწერაც განაახლა და იქვე თავისი წარწერაც მიაყოლა.</p>
               </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
