ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესიის წარწერა ზაზა ალექსიძე ექვთიმე თაყაიშვილი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი Ilia State University, Institute of Linguistic Studies ECG315 დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. ახტალა მოსახსენებელი ფილა ქვიშაქვა 142 62 წარწერა ათსტრიქონიანია. იგი მდებარეობს ახტალის დიდი ეკლესიის პირდაპირ, აღმოსავლეთის მხარეს, შემაღლებულ ადგილზე, აღმართული სამლოცველოს, თორმეტი მოციქულის სახელობის ეკლესიის დასავლეთიდან შესასვლელი კარის ბალავრის თავზე. მასზე ბევრი ქარაგმა და ლიგატურაა 142 62 ამოღარული ასომთავრული წარწერა. დამახასიათებელია გრაფემათა შეწიაღება და ლიგატურები. დ-ონს აქვს მსხლისებური მუცელი ახტალა Akhtala 1250 ახტალა Akhtala წარწერა 1872 წელს აღმოაჩინა ალექსანდრე ერიცოვმა. სწორედ მან გააკეთა წარწერის პირველი ასლიც (ამ ასლის ფოტო ამჟამად საქართველოს ეროვნულ არქივშია დაცული). 1894 წელს ამ წარწერაზე ახტალაში ექვთიმე თაყაიშვილმა იმუშავა და მოგვიანებით გამოაქვეყნა კიდეც იგი ფოტოს გარეშე. 1964 წელს წარწერა შეისწავლა და ხელახლა გამოსცა ლეონ მელიქსეთ-ბეგმა. 1977 წელს პ. მურადიანმა გამოსცა წიგნი: „ქართული წარწერები ახტალაში“. ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესია, სომხეთი ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან ახტალის წარწერა, ფოტო დიმიტრი ერმაკოვისა ახტალის წარწერა

ზაზა ალექსიძე, ლუვრი - ახტალა, 316-330

Е. Такаишвили, Грузинския надписы Ахталы, 138-145

ლეონ მელიქსეთ-ბეგი, ლორე-ტაშირის ქართული ეპიგრაფიკა, 311-312

А. Эрицов, Монастырь Ахтала, Кавказская старина

჻†჻ მე ოჳღირსი჻ და სულითა჻ საწყალობელი჻ წინამძღუარი჻ პეტრე჻ ღირსვიქმენ აღშენებად჻ ეგოჳტერისა ამის჻ სახელსა ზედა წმიდათა მოციქულთასა სადიდებელად მათდა და პირველ პატრონთა და გამზრდელთა ღმრთისა ჩუენთა჻ სამლოცველოდ჻ და სულისა ჩემისა სალოცველსახსენებელად და განვიჩინე ათორმეტთა მოციქულთა დღესასწაულის მეორე დღე ვინაცა ჩემისა გოჳარისა კაცი იყოს მისისა ძალისაებრ ძმათა განმიჴსენებდეს და იგი ჟამსა მიწირვებდეს და მე თქუენთა ლოცვათა შინა მომიჴსენებდეთ჻ და ოჳკუეთოჳ ჩემთა ცოდვათა მისაგებელი მომაგოს ღმერთმან და ჩემისა გუარისა კაცი აღარავინ იყოს თქუენ ქრისტეს მოყუარენო და მზგავსნო჻ მამანო წინამძღუარნო და ყოველნოვე ძმანო ვინცა პატრონისა ავაგ ათაბაგისა სამწირველოსა ჩემგნით აღშენებულსა ზედა ღირსყოს აღირ სოთ პირველ პატრონთა და თქუენ ჩემიცა სული მანვე იოჳრვოს დაოჳკლებელად ჩემითა ჴელითა და ძმისწულისა ჩემისა ილარიონისითა აგჳშენებია და არა ვინ გოჳჱმართლების ოჳჴსენებლობასა჻ ესე ჩემგნით განჩენილი ანოჳ ჩუენისა გოჳარისა კაცმან ანოჳ ვინ სხუაჲ შემოვიდეს და დააკ ლოს და შეცვალოს შემცაიცვლების შჯულისაგან ქრისტეანთაჲსა და ცოდვათა ჩემთა პასუხი მან გასცეს წინაშე ღმრთისა

† მე, უღირსი და სულითა საწყალობელი წინამძღვარი პეტრე, ღირსი გავხდი ამ ეგვტერის აშენებისა წმიდათა მოციქულთა სახელზე, სადიდებელად მათდა და პირველ პატრონთა და გამზრდელთა, ღმრთისა ჩუენთა სამლოცველოდ. ჩემი სულის სალოცველ-საჴსენებელად განვაჩინე ათორმეტთა მოციქულთა დღესასწაულის მეორე დღე. ვინც ჩემი გვარის კაცი იყოს, მისი ძალისაებრ ძმათა გამიჴსენებდეს და ჟამს მიწირვებდეს და მე თქუენს ლოცვებში მომიჴსენებდეთ. ხოლო თუ ჩემთა ცოდვათა მისაგებელი მომაგო ღმერთმა და ჩემი გვარის კაცი აღარავინ იყოს, თქუენ, ქრისტესმოყუარენო და მსგავსნო მამანო, წინამძღუარნო და ყოველნო ძმანო, ვინც ჩემ მიერ აშენებულ პატრონ ავაგ ათაბაგის სამწირველოს ზედა ღირს-იყოთ და აღირსოთ პირველ პატრონთა, ჩემი სულიც იურვეთ დაუკლებელად. ჩემი და ჩემი ძმისწულის, ილარიონის, ჴელით აგჳშენებია და არავინ გუჱმართლების უჴსენებლობასა. ესე ჩემ მიერ განჩენილი გინდ ჩუენისა გვარისა კაცმან, გინდ ვინმე სხვა მოვიდეს და დააკლოს და შეცვალოს, შე-მცა-იცვლების შჯულისაგან ქრისტეანეთაჲსა და ცოდვათა ჩემთა პასუხი მან აგოს უფლის წინაშე.

პეტრე წინამძღვრის ეს წარწერა ზაზა ალექსიძისათვის გახდა გასაღები ლუვრის წარწერის გასაშიფრად. მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ეს ორი წარწერა, ლუვრისა და ახტალის, მოთავსებული იყო ერთმანეთის გვერდით, ჯერ პეტრეს წარწერა, ბალავრის თავზე, შემდეგ კი ილარიონის, მის გასწვრივ. ამ მოსაზრებას ამყარებს წარწერების პალეოგრაფიული ერთგვაროვნებაც.