<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ხუნზახის V წარწერა დაღესტნიდან</title>
                <editor xml:lang="ka">შაჰბან ჰაფიზოვი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename"></idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ხუნზახი</collection>
                    </msIdentifier>
                    
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents> 
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>                             
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/259">ფილა</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>                                   
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width></width>
                                        <height></height>
                                        <depth></depth>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="5"><seg xml:lang="ka">ქვის ფილაზე, რომელზეც ხუთსტრიქონიანი წარწერაა შესრულებული, გამოსახულია მალტური ჯვარი. 
                                    ჯვრის ორსავე მხარეს ამოკვეთილია ორი სფერული გამოსახულება - შარავანდედები, რომელთაგან ქვემოთკენ მოემართება წყვეტილი ხაზები. 
                                    ამ ხაზებთან მოჩანს წმინდანთა თუ ანგელოზთა გამოსახულებანი.</seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                         <width></width>
                                         <height></height> 
                                          </dimensions>  
                                    </layout>                                   
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>                        
                        <handDesc>
                            <handNote script="nuskhuri" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ნუსხური</rs> წარწე</seg>რა
                                   <height/> 
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ხუნზახი, დაღესტანი</seg></origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="900" notAfter-custom="1000" 
                                    evidence="lettering historical context" datingMethod="#julian">X</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName  type ="ancientFindspot" when="1957"></placeName>
                                <!-- "42.547389, 46.706797"--> 
                                <rs type="circumstances"></rs>
                                <rs type="monuList"/></provenance>                                
                            <provenance type="observed">
                                <placeName><seg xml:lang="ka">დაღესტნის სამეცნიერო ცენტრის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მუზეუმი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/></provenance> 
                    </history>                   
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, 
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg369.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ხუნზახის V წარწერა დაღესტნიდან</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    
    <text>
        <body> 
     <div type="bibliography">
           
   <p><bibl n="1"><ptr target="#b141"/> შაჰბან ჰაფიზოვი, ქართული, ქართულ-ხუნძური და ხუნძური წარწერები მთიან ხუნძეთში (დაღესტანი), <citedRange> 122-123</citedRange></bibl></p>
             
          </div>
            
              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
                
                        <!--(1) ჯ(უა)რ ქ(რისტ)ე წ(მიდა)ჲ 
                         “ჯუარი ქრისტე, წმიდაჲ” 
                        
                        (2) ო(ფალ)ო 
                        “ოფალო” 

                        (3) მ(თ)ავ(ა)რანგელ(ო)ჲ 
                         “მთავარანგელოზებო” 

                        (4) კელ:შ(ეიწყალ)ე:ს(უ)ლსა 
                        “კელ შეიწყალეთ სული” 

                        (5) ხდ? მის(სა) 
                        “ხდ? მისსა” -->                                                       

                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რ</abbr></expan></w> 
                              <w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                              <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ჲ</abbr></expan></w>
                   <lb n="2"/><w lemma="უფალ"><expan><abbr>ო</abbr><ex>ჳფალ</ex><abbr>ო</abbr></expan></w> 
                   <lb n="3"/><w lemma="მთავარანგელოზ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>თ</ex><abbr>ავ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რანგელ</abbr><ex>ოზ</ex><abbr>ჲ</abbr></expan></w>
                   <lb n="4"/>კელ <w lemma="შეწყალება"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეიწყალ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                              <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლსა</abbr></expan></w>
                   <lb n="5"/><supplied reason="lost" cert="low">ხდ</supplied>
                          <w lemma="მისი"><expan><abbr>მის</abbr><ex>სა</ex></expan></w>
                </ab>
         </div>
            
         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">ჯუარი, ქრისტე, წმიდაჲ, უფალო, მთავარანგელოზებო, კელ? შეიწყალეთ სული</p>
         </div>    
      
      <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>
            
              <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">1958 წელს დ. ატაევმა მისეული წაკითხვით გამოაქვეყნა წარწერა: „ჯვარი ქრისტეჲსი ნ ჲ... 
                                                                             უფალო 
                                                                             ?? ვ რ ანგეჲ ჲ 
                                                                             კ ე? შ ე 
                                                                            „ჯუარი ქრისტეჲსი... განუსვენე მთავარანგელოზო შეიწყალე“.
              (Атаев Д.М. Христианские древности Аварии. Ученые записки Института истории, языка и литературы. Т. IV. Махачкала, 1958,  173). 
              რაკი გამოქვეყნებული ფოტოსურათი დაბალი ხარისხისა იყო, შაჰბან ჰაფიზოვმა მიმართა
              დაღესტნის სამეცნიერო ცენტრის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მუზეუმს, სადაც ეს ქვა ამჟამად ინახება. 
              წარწერის კვლევამ დაარწმუნა, რომ ჯვრის აქეთ-იქით ჩანს ნაკაწრი ასოები (გრაფიტები).
              დ. ატაევი წარწერას X-XI საუკუნეებით ათარიღებდა (იქვე,  173). შაჰბან ჰაფიზოვის აზრით, წარწერის პალეოგრაფიული თავისებურებანი 
              (ა, რ, ლ, ო ასოების მოხაზულობა) ქმნის საიმისო საფუძველს, რომ იგი შედარებითი უეჭველობით დათარიღდეს X საუკუნით.</p>                
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>