<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ხუნზახის VI წარწერა დაღესტნიდან</title>
                <editor xml:lang="ka">შაჰბან ჰაფიზოვი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename"></idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ხუნზახი</collection>
                    </msIdentifier>
                    
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents> 
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>                             
                                    <objectType xml:lang="ka">ჯვარი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>                                   
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width></width>
                                        <height></height>
                                        <depth></depth>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="18"><seg xml:lang="ka">წარწერა თვრამეტსტრიქონიანია. ჯვრის მარცხენა მკლავის გვერდზე („ყუაზე“) არის გრაფიტების ნაშთები ორ სტრიქონად,
                                    ხოლო ჯვრის მარჯვენა მკლავის „ყუაზე“ - ოთხ სტრიქონად</seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                         <width></width>
                                         <height></height> 
                                          </dimensions>  
                                    </layout>                                   
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>                        
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" scribe="nuskhuri" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ნუსხურნარევი ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                                   <height></height> 
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ხუნზახი, დაღესტანი</seg></origPlace>
                                <origDate></origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName  type ="ancientFindspot" when="1971"></placeName>
                                <!-- "42.547389, 46.706797"--> 
                                <rs type="circumstances"><seg xml:lang="ka">1970-1971 წლებში ტად-რაალში აღმოჩნდა სამი ქვა ქართული წარწერებითურთ. 
                                    ისინი ინახება ხუნზახელი ალიბეკ კაზანბიევის სახლში. 
                    მათგან ყველაზე ფასეულია თითქმის მთლიანად გადარჩენილი ჯვარი. ჯვრის როგორც ორივე მხარეზე, 
                    აგრეთვე მკლავების ზედა მხარეებზე გამოსახულია ქართული წარწერები. ჯვრის წინა მხარეს ქვედა მკლავი მნიშვნელოვნადაა დაზიანებული, 
                    რის გამოც ტექსტი აქ არ ჩანს</seg></rs>
                                <rs type="monuList"/></provenance>                                
                            <provenance type="observed">
                                <placeName><seg xml:lang="ka">ხუნზახი, დაღესტანი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/></provenance> 
                    </history>                   
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, 
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg370.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ხუნზახის VI წარწერა დაღესტნიდან</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>           
             <div type="bibliography">
           
   <p><bibl n="1"><ptr target="#b141"/> შაჰბან ჰაფიზოვი, ქართული, ქართულ-ხუნძური და ხუნძური წარწერები მთიან ხუნძეთში (დაღესტანი), <citedRange> 123-124</citedRange></bibl></p>
             
          </div>
            
              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
                
                        <!--I. (1) ჯ(უა)რი 
                    „ჯუარი“ 
                    (2) ქ(რისტ)ე 
                    „ქრისტე„ 
                    (3) შ(ეიწყალ)ესა... 
                    ქართ. “შეიწყალე”, ხუნძ. „სა...“ 
                    (4) ...რკელ 
                    ხუნძ. „რკელ“ 
                                      
                   II. (1) წ(მიდა)ოგ(იორგ)ი 
                “წმიდაო გიორგი” 
                (2) წ(მიდა)ო:თ(ეოდორ)ე
                “წმიდაო თეოდორე” 
                (3) წ(მიდა)ოყეშე 
                “წმიდაო ყეშე” [? _ მთარგმნ.] 
                (4) მარცხნივ: (წმიდაო)ნიკ(ო)ლ(ო)ზ 
                “წმიდაო ნიკოლოზ” 
                (5) ღ(მერთმა)ნ:გ(იორგ)ი 
                “ღმერთმან გიორგი” 
                (6) წ(მიდა)ო 
                “წმიდაო” 
                (7) ებ 
                “ებ” 
                (8) ვღ 
                “?” 
                
                III. (1) ქ(რისტე _ ?)წ(მიდა)ო 
            “ქრისტე, წმიდაო” 
            (2) დ(იმიტრ)იწ(მიდა)ო 
            “დიმიტრი წმიდაო” 
            
                IV. (1) ჯ(უა)რიქ(რისტ)ე 
            “ჯუარი. ქრისტე” 
            (2) ი 
            (3) ...ქნ 
            (4) ...ნ.-->                                                       
            
       
                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>                     
                   <lb n="2"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                   <lb n="3"/><w lemma="შეწყალებ"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეიწყალ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                              სა<gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"></gap> 
                   <lb n="4"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"></gap>რკელ 
              
                   <lb n="1"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                             <name nymRef="გიორგი"><expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგ</ex><abbr>ი</abbr></expan></name>
                   <lb n="2"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                <name nymRef="თეოდორე"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ეოდორ</ex><abbr>ე</abbr></expan></name>
                   <lb n="3"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                <name>ყეშე</name> 
                   <lb n="4"/><w lemma="წმიდა"><supplied reason="lost">წმიდაო</supplied></w>
                                <name nymRef="ნიკოლოზ"><expan><abbr>ნიკ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ზ</abbr></expan></name> 
                    <lb n="5"/><w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                <name nymRef="გიორგი"><expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგ</ex><abbr>ი</abbr></expan></name> 
                    <lb n="6"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                    <lb n="7"/>ებ 
                    <lb n="8"/>ვღ 
                   
        
                   <lb n="1"/><w lemma="ქრისტე"><supplied reason="lost" cert="low"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტე</ex></expan></supplied></w>
                              <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w> 
                   <lb n="2"/><name nymRef="დიმიტრი"><expan><abbr>დ</abbr><ex>იმიტრ</ex><abbr>ი</abbr></expan></name>
                            <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
             
                   <lb n="1"/><w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w> 
                            <w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                   <lb n="2"/>ი
                   <lb n="3"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"></gap>ქნ
                   <lb n="4"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"></gap>ნ
                   </ab>
         </div> 
 
            
         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">I. ჯუარი, ქრისტე, შეიწყალე, სა (ხუნძ.), რკელ (ხუნძ.).
                II. წმიდაო გიორგი, წმიდაო თეოდორე, წმიდაო ყეშე, წმიდაო ნიკოლოზ, ღმერთმან გიორგი, წმიდაო ებ(?).
                III. ქრისტე, წმიდაო, დიმიტრი წმიდაო.
                IV. ჯუარი, ქრისტე.</p>
         </div>    
            
            <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>
      
            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">წარწერა გამოიკვლია გ. ღამბაშიძემ (Гамбашидзе Г.Г. Грузинские надписи ХII – ХIII вв. на каменном кресте из с. Хунзах (Дагестан). 
                    Международная научная конференция «Археология, этнология, фольклористика Кавказа». 
                    Сборник кратких содержаний докладов. Тбилиси, 25-27 июня 2009 года. Тбилиси, 2010,  113-116). 
                    ჯვრის უკანა მხარეს იკითხება ნაკაწრი ასომთავრული და ნუსხური ასოები. 
                    გ. ღამბაშიძე ვარაუდობს, რომ აქ გრძელდება წინა მხარეს დაწყებული ტექსტი. მისი აზრით, პირველ სამ სტრიქონზე გამოტოვებულია სიტყვა „შეიწყალე“, 
                    ხოლო სიტყვა „წმიდაჲ“ ქრისტეს უნდა გულისხმობდეს. შაჰბან ჰაფიზოვი თვლის, რომ ეს ვარაუდი სადავოა, ვინაიდან ავერსზე არ არის გამორჩენილი სიტყვა შეიწყალე. 
                    გარდა ამისა, ქართულ მართლმადიდებლობაში შეწყალებას წმინდანს არ სთხოვენ, მას მხოლოდ ღმრთის წინაშე მეოხება შეუძლია, მაგრამ არა ცოდვების მიტევება. 
                    შაჰბან ჰაფიზოვის აზრით, უფრო მოსალოდნელია ხუნზახის სხვა წარწერების ანალოგიით დავუშვათ პირველი სამი სტრიქონის წაკითხვა,
                    როგორც სამი წმინდანის ერთად მოხსენიება: წმიდაო გიორგი, წმიდაო თეოდორე, წმიდაო ყეშე. 
                    </p>                
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>