ვანის დეკრეტი
დეკრეტი · Decree
კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition
დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition
ქართული
გონიერი, ან ზომიერი. ყოველმხრივ წმინდა, სუფთა. ხელი მოჰკიდა, წამოიწყო (რაიმე საქმე). საფლავი, სამარხი. ჩამორჩენა. აქვს. ჩამომავლებს და, მათგან, ვინც გააკეთა (რაღაცა მდედრ. სქესის, სტელა?), დაწერილში (დოკუმენტში, რომელიც შეიძლება საბრალდებულოც იყოს), ამოჭრილი (დაწერილი) და სტელა. არც ვიღაცაები და არც უძლეველნი (ან ისინი, ვისაც ვერ მიუდგები, ვისთანაც ვერაფერს გააწყობ). დააბრკოლონ, რაც შეიძლება. მისდიონ დაწერილს (დაწესებულს). მათგანაც და ქალთაგანაც. და ყველა დანარჩენთაგან, ვინც ჩაურთავს (ჩაუმატებს) და ვინც დათვლის (იანგარიშებს). და სურიში დადგმული სტელა. დედამიწა და მზე და მთვარე. და ყველანი (მდედრ. სქესის). მოწყალე იყოს. არც მათ, ვისაც გუნებაში ჰქონდათ და არც მათ, ვინც გააკეთეს. მოთათბირეებს გაუკეთეს (ან - მოთათბირეებს). ყველაფერი ამის საწინააღმდეგო. დიდ ღმერთებს. თუმცა არაფერი. (ნაწილაკებია მხოლოდ). მშივრებს (ან - ყველა მათ).
English
Translation by Tinatin Khaukhchishvili: “Sensible, or moderate... Completely pure, clean... laid one’s hand on... started (some kind of job)... grave, tomb... backwards... To their successors... And of those who made it (some stela of a female gender?) in a written document (possibly a formal complaint)... cut out (written) and stela... Neither some people, nor the invincible (or the ones who cannot be negotiated with) should be impeded... They had better follow the written (rule)... Both from them and from women… and all the others who will add and who will count…. And the stela erected in Suri…. The Earth and the Sun and the Moon… and may all (female gender) be merciful... Neither those who had it in mind and those who take action... All the opposite was done against the negotiators... The great gods … Yet, nothing (only particles)… to the hungry (or all of them)
ვანის არქეოლოგიური ექსპედიციის მუზეუმში დაცულია 1985 წელს მოპოვებული ბრინჯაოს ფილის ფრაგმენტი, ფილის მარჯვენა ნაწილი, დასაწყისისა და დაბოლოების გარეშე. ფილა, როგორც ჩანს, სადა არ ყოფილა, შემორჩენილია მარჯვენა კიდეზე ნახევარკოლონის ფორმის ჩარჩო. ფრაგმენტზე გაირჩევა 26 სტრიქონი, აქედან 11-26 სტრიქონები არ იწვევს ეჭვს, I ათი სტრიქონი ხანძრისგან არის ძლიერ დაზიანებული, ამდენად, ბევრად უფრო რთული გასარჩევად. ცალკეული ნაწყვეტების მიხედვით ტექსტი არის სატაძრო საკანონმდებლო დოკუმენტი, რომელიც შეიცავს გარკვეულ პირობებს: უნდა იყვნენ ყოველმხრივ წმინდა, რომ წამოიწყონ რაიმე საქმე. განწმენდილი იყვნენ საფლავთან შეხების შემთხვევაშიც და ეს ეხება მათაც და მათ ჩამომავლებსაც. ეს დადგენილება ამოჭრილია სტელაზე და მიმართულია, სხვათა შორის, იმ პირთა წინააღმდეგ, ვისთანაც ვერაფერს გააწყობ ამ აკრძალვის გარეშე. ძეგლი მოუწოდებს თავის მრევლს, მამაკაცებსაც (?) და ქალებსაც (ესენი უთუოდ ერთი წრისანი არიან) და ყველა დანარჩენთ (ეს "დანარჩენები" კონტექსტით სხვა ფენის წარმომადგენლები უნდა იყვნენ) მისდიონ ამ დადგენილებას. დადგნილებაში ჩამატებისა და აღრიცხვის შესახებ კიდევ საგანგებო პუნქტია შეტანილი. სტელა აღნიშნული დადგენილებით აღმართულია სურიში. მოუწოდებენ ღმერთებს: დედამიწას, მზეს, მთვარეს; რომელიღაცა ერთს ღმერთთაგან შესთხოვენ, იყოს მოწყალე. ეს მოწყალება არ ვრცელდება მათზე, ვინც განიზრახა ან ჩაიდინა უკეთური (ე. ი. ამ დოკუმენტით აღკვეთილი) საქმე. მოთათბირეთაგან დადგენილია, ვინც ამის საწინააღმდეგოს გააკეთებს, მას ნურც დიდი ღმერთები უშველიან და ყოველგვარი უბედურება დაატყდეს მას თავს. წარწერაში აღსანიშნავია გეოგრაფიული სახელი "სური" (იგივე წერილობითი წყაროების "სურიონ//სურიუმი"), რაც არის ვანის ელინისტური დროის სახელწოდება, და დიდი ღმერთების ტრიადა (დედამიწა, მზე, მთვარე), რომელთაც აღიარებდნენ სურიში. დათარიღება: ასოთა მოხაზულობისა (Ω, Σ, Μ, Β, Ρ, Ε, Γ ...) და ენობრივი ნორმების (μηθέν, ἀνεπιχείρητος) მიხედვით წარწერა ძვ.წ. III ს-ით თარიღდება. არქეოლოგიურად - ფრაგმენტი გვიანელინისტურ ფენაშია მოპოვებული.
A comment by Tinatin Kaukhchishvili: The Archaeological Museum in Vani preserves a fragment of a Bronze plaque unearthed in 1985. The right part of the plaque has no edges. The plaque had not obviously been plain, as is evidenced by the presence of a fragment of a frame shaped like a semi-column. It is possible to distinguish 26 lines from which the 11th-26th lines present no doubt. The first 10, however, are damaged by fire so that it is hard to figure out what it really says. According to the bits and pieces available, the text seems to be an ecclesiastical legal document, which poses certain conditions: the one who intends to start a job (any job) should be fully pure. They should be purified even before touching a grave and this applies to them as well as to their offspring. This statement is engraved on a stela and is addressed against those who, by the way, cannot be dealt with without this prohibition. The inscription calls parishioners, men (?) as well as women (they obviously belong to the same circle) and all the others (these “others” must represent a different class by their context) should follow this ordinance. There is an additional point in the ordinance about the manner of adding and monitoring. The stela with the aforementioned ordinance is erected in Suri. They call the gods: earth, the Sun and the moon; They ask one of the gods to be merciful. This mercy does not apply to those who intended or committed evil (an act forbidden by this document). The counselors agreed that whomsoever do the contrary, the great gods will not help them and they will go through all kinds of tribulations. It is noteworthy that the inscription mentions the geographic name “Suri” (the same as the written sources call “Surion/Surium”) that is the Hellenistic name for Vani, also the Triad of the great gods (Earth, the Sun and the Moon) that were worshipped in Suri. Date: According to the outlines of letters (Ω, Σ, Μ, Β, Ρ, Ε, Γ ...) and the lingual norms (μηθέν, ἀνεπιχείρητος) the inscription refers to the 3rd century B.C. Archaeologically the fragment was found in the layer dated back to the late Hellenistic period.
<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:space="preserve" xml:lang="grc">
<!-- ὁ σώ[φρων ? –ος ὠ]
τῷ] παντὶ ὅσι[ια]
ἅπτοντα
ν] ὁ τάφος σ[
ἀ]πολειφθῆνα[ι
πον ἔχειν α[
]ουσι τοὺς ἐκγόνους καὶ
ποι]οῦντας τοὺς τὴν αὐτῶν
] ους ἐν τοῖς γεγραμμέ[νοις
χαραχθεῖσα καὶ τὴν στήλην
μηδὲ ...]ανοις μηδὲ ἀνεπιχει[ρήτοις
κωλύειν κατὰ δύνα[μιν
ἀκ]ολουθήσασι τοῖς γεγραμ[μένοις
]ς αὐτῶν τε καὶ γυναικῶν
καὶ τῶν λοιπῶν πάντων
ο]υς ὁ ἐν τάξει καὶ ὁ ποσεῖ(?)
καὶ ἡ ἐν Σούρι καθημέ[νη στήλη
ἡ] Γῆ καὶ ὁ Ἥλιος καὶ ὁ Μείς
κ]αὶ πᾶσαι ἵλεως εἴη
μηδὲ τ]είνασι μηδὲ ποιήσασι
συμβουλεύσασι ποιῆσαι
οις] πάντα τἀναν[τία
θεοῖς τοῖς μεγίσ[τοις
]ς ἄλλο μηθὲν
τῶν τε προ[
ἀσίτοις (? πᾶσι τοῖς)
-->
<ab>
<lb n="1"/>ὁ <w lemma="σώφρων">σώ<supplied reason="lost">φρων</supplied></w> ? –ος ὠ
<lb n="2"/><w lemma="ὁ">τῷ</w> <w lemma="πᾶς">παντὶ</w> <w lemma="ὅσιος">ὅσι<supplied reason="lost">ια</supplied></w>
<lb n="3"/><w lemma="ἅπτω">ἅπτοντα</w>
<lb n="4"/><orig n="unresolved">ν</orig> <w lemma="ὁ">ὁ</w> <w lemma="τάφος">τάφος</w> <orig n="unresolved">σ</orig>
<lb n="5"/><w lemma="ἀπολείπω"><supplied reason="lost">ἀ</supplied>πολειφθῆναι</w>
<lb n="6"/><orig n="unresolved">πον</orig> <w lemma="ἔχω">ἔχειν</w> <orig n="unresolved">α</orig>
<lb n="7"/><w>ουσι</w> <w lemma="ὁ">τοὺς</w> <w lemma="ἔκγονος">ἐκγόνους</w> καὶ
<lb n="8"/><w lemma="ποιέω"><supplied reason="lost">ποι</supplied>οῦντας</w> τοὺς τὴν <w lemma="αὐτός">αὐτῶν</w>
<lb n="9"/><orig n="unresolved">ους</orig> <w lemma="ἐν">ἐν</w> <w lemma="ὁ">τοῖς</w> <w lemma="γράφω">γεγραμμέ<supplied reason="lost">νοις</supplied></w>
<lb n="10"/><w lemma="χαράσσω">χαραχθεῖσα</w> <w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ὁ">τὴν</w> <w lemma="στήλη">στήλην</w>
<lb n="11"/><w lemma="μηδέ">μηδὲ</w> <w><supplied reason="lost">...</supplied>ανοις</w> <w lemma="μηδέ">μηδὲ</w> <w lemma="ἀνεπιχείρητος"><supplied reason="lost">ἀνεπιχει</supplied>ρήτοις</w>
<lb n="12"/><w lemma="κωλύω">κωλύειν</w> <w lemma="κατά">κατὰ</w> <w lemma="δύναμις">δύνα<supplied reason="lost">μιν</supplied></w>
<lb n="13"/><w lemma="ἀκολουθέω"><supplied reason="lost">ἀκ</supplied>ολουθήσασι</w> <w lemma="ὁ">τοῖς</w> <w lemma="γράφω"><supplied reason="lost">γεγραμ</supplied>μένοις</w>
<lb n="14"/><orig n="unresolved">ς</orig> <w lemma="αὐτός">αὐτῶν</w> <w lemma="τέ">τε</w> <w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="γυνή">γυναικῶν</w>
<lb n="15"/><w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ὁ">τῶν</w> <w lemma="λοιπός">λοιπῶν</w> <w lemma="πᾶς">πάντων</w>
<lb n="16"/><orig n="unresolved">ο]υς</orig> <w lemma="ὁ">ὁ</w> <w lemma="ἐν">ἐν</w> <w lemma="τάξις">τάξει</w> <w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ὁ">ὁ</w> <w lemma="πόσις">ποσεῖ</w>
<lb n="17"/><w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ὁ">ἡ</w> <w lemma="ἐν">ἐν</w> <placeName type="city" nymRef="Σούρι">Σούρι</placeName> <w lemma="κάθημαι">καθημέ<supplied reason="lost">νη</supplied></w> <w lemma="στήλη">στήλη</w>
<lb n="18"/><w lemma="ὁ"><supplied reason="lost">ἡ</supplied></w> <name nymRef="Γῆ">Γῆ</name> <w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ὁ">ὁ</w> <name nymRef="Ἥλιος">Ἥλιος</name> <w lemma="καί">καὶ</w> <w lemma="ὁ">ὁ</w> <name nymRef="Μείς">Μείς</name>
<lb n="19"/><w lemma="καί"><supplied reason="lost">κ</supplied>αὶ</w> <w lemma="πᾶς">πᾶσαι</w> <w lemma="ἵλεως">ἵλεως</w> <w lemma="εἰμί">εἴη</w>
<lb n="20"/><w lemma="μηδέ">μηδὲ</w> <w lemma="τείνω"><supplied reason="lost">τ</supplied>είνασι</w> <w lemma="μηδέ">μηδὲ</w> <w lemma="ποιέω">ποιήσασι</w>
<lb n="21"/><w lemma="συμβουλεύω">συμβουλεύσασι</w> <w lemma="ποιέω">ποιῆσαι</w>
<lb n="22"/><w><supplied reason="lost">οις</supplied></w> <w lemma="πᾶς">πάντα</w> <w lemma="ἐναντίος"><expan><abbr>τ</abbr><ex>ἀ</ex><abbr>ναν</abbr><supplied reason="lost">τία</supplied></expan></w>
<lb n="23"/><w lemma="θεός">θεοῖς</w> <w lemma="ὁ">τοῖς</w> <w lemma="μέγας">μεγίσ<supplied reason="lost">τοις</supplied></w>
<lb n="24"/><orig n="unresolved">ς</orig> <w lemma="ἄλλος">ἄλλο</w> <w lemma="μηθέν">μηθὲν</w>
<lb n="25"/><w lemma="ὁ">τῶν</w> <w lemma="τέ">τε</w> προ
<lb n="26"/><w lemma="ἄσιτος">ἀσίτοις</w>
</ab>
</div>