წყისეს წარწერა

№ ECG012 📅 VII 🌐 ka
XML

მოსახსენებელი · Memorial

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG012
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
ნოდარ შოშიაშვილი · Nodar Shoshiashvili
დათარიღება · Dating
VII

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ობიექტი · Object Type
ზომები · Dimensions
64 × 80 × 67 cm
განლაგება · Layout
წარწერა რვასტრიქონიანია · Eight Line inscription

ადგილმდებარეობა · Location

აღმოჩენილია· Found
წყისე · Tskise
გარემოებანი · Circumstances
წყისეს ციხე მდებარეობს ადიგენის მუნიციპალიტეტში. ძეგლს 1920-იან წლებში მიაკვლია გ. ბოჭორიძემ წყისეს ციხიდან 8,5 კილომეტრის მანძილზე სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 3-4 კმ. დაშორებით სოფელ უდედან.

ბიბლიოგრაფია · Bibliography

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

ესე ჯ(უარ)ი ქ(რისტ)(ს)ი მე კოსტანტი(ემა)
სტეფანესმან და გუდასმან
აღჰუმართე სახელსა
მცხეთისა(უარ)ისასა ნასყიდევსა
5ქუეყანასა ზ(ედ)
შაჰრამანსა ა ს(ალო)(ველა)დ ჩ(უე)ნდა
ცოლისა და შვილთა
ნოენბერსა იზ ამ(ე)

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

ႤႱႤ ႿႨ ႵჁႨ ႫႤ ႩႭႱႲႠႬႲႨ ႻႬ
ႱႲႤႴႠႬႤႱႫႠႬ ႣႠ ႢႳႣႠႱ
ႫႠႬ ႠႶჀႳႫႠႰႧႤ ႱႠႾႤႪႱ
ႫႺႾႤႧႨႱႠ ႿႨႱႠႱႠ ႬႠႱႷႨ
5ႣႤႥႱႠ ႵႳႤႷႠႬႠႱႠ ႦႠ
ႸႠჀႰႠႫႠႬႱႠ Ⴀ ႱႺႣ ႹႬ
ႣႠ ႺႭႪႨႱႠ ႣႠ ႸႥႨႪႧႠ
ႬႭႤႬႡႤႰႱႠ ႨႦ ႠႫႬ

ქართული

ეს ქრისტეს ჯვარი მე, კოსტანტიმ, სტეფანეს და გუდას ძემ, აღვმართე მცხეთის ჯვრის სახელზე ნაყიდ მიწაზე, შაჰრამანის პირველში, ჩვენ დასაცავად - ცოლისა და შვილებისა, ნოემბრის ჩვიდმეტს, ამენ.

English

I, Constant, the son of Stefane and Guda, erected this Cross of Christ, in the land purchased for the Holy Cross of Mtskheta შაჰრამანის პირველში (the first of Shahraman) for the protection of ourselves and our wives and offspring, we bought it on November 17, Amen.

ნოდარ შოშიაშვილის ქართული წარწერების კორპუსის მიხედვით #32. წყისეს წარწერა აკაკი შანიძემ 616-696 წლებით დაათარიღა. წარწერას განკვეთილობის ნიშნები არ ახლავს. ქარაგმის ნიშნად ნახმარია გრძელი, განივი, სწორი ხაზი. სიტყვები ერთმანეთისაგან არ არის დაცილებული. წარწერაში გვხვდება უძველესი ეპიგრაფიკული ძეგლებისათვის დამახასიათებელი ნიშნები: თავშეკრულია Ⴁ, Ⴗ და Ⴘ გრაფემები. ენობრივი თვალსაზრისით ყურადღებას იქცევს ჰაემეტი ფორმა: აღჰუმართე (ჰ- მესამე ირიბი ობიექტური პირის გამომხატველი პრეფიქსია). სტეფანესმან და გუდასმან (მოსალოდნელი იყო სტეფანჱსმან და გუდაჲსმან) ფორმები მოწმობენ, რომ ამ დროს ცოცხალ მეტყველებაში უკვე მოშლილია დამავალი დიფთონგები.

According to the Corpus of Georgian Inscriptions by Nodar Shoshiashvili the inscription # 32 of Tskisi was dated to 616-696 by Akaki Shanidze. The inscription does not have signs of spaces between words, the symbol of abbreviation looks like a long, straight, horizontal line. No spaces between the words. We see the elements characteristic of the oldest epigraphic monuments: ბ, ყ and შ graphemes have their heads engaged. The lingual point of view emphasizes the ‘Haemeti’ form: აღჰუმართე (ჰ- is the prefix expressing the indirect object pronoun of the third person). The forms such as “Stefanesman and Gudasman (instead of the expected use of სტეფანჱსმან and გუდაჲსმან) point out that in the time when the text was inscribed the descending diphthongs were already out of use in live conversation.

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:space="preserve" xml:lang="ka" ana="mtavruli">
                   <!--  ესე ჯი ქჱი მე კოსტანტი ძნ
                           სტეფანესმან და გუდას
                           მან აღჰუმართე სახელს
                           ა მცხეთისა ჯისასა ნასყი
                           დევსა ქუეყანასა ზა
                           შაჰრამანსა ასცდ ჩნ
                           და ცოლისა  და შვილთა
                           ნოენბერსა იზ ამნ-->

                <ab>
                    <lb n="1"/><w lemma="ესე">ესე</w>
                        <w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უარ</ex><abbr>ი</abbr></expan></w>
                        <w lemma="ქრისტჱ"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ჱ</abbr><ex>ს</ex><abbr>ი</abbr></expan></w>
                        <w lemma="მე">მე</w>
                   <persName type="local" key="კოსტანტი [სტეფანეს და გუდას ძე]"><name nymRef="კონსტანტი">კოსტანტი</name></persName> <w lemma="ძე"><expan><abbr>ძ</abbr><ex>ემა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                        <lb n="2"/><persName type="local" key="სტეფანე [კონსტანტის მამა]"><name nymRef="სტეფანე">სტეფანესმან</name></persName> და <persName type="local" key="გუდა"><name nymRef="გუდა">გუდას
                        <lb n="3" break="no"/>მან</name></persName>
                        <rs type="pn"><w lemma="აღმართვა">აღჰუმართე</w></rs>
                        <w lemma="სახელ">სახელს
                    <lb n="4" break="no"/>ა</w>
                        <placeName><w lemma="მცხეთა">მცხეთისა</w></placeName>
                    <w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უარ</ex><abbr>ისასა</abbr></expan></w>
                        <w lemma="ნასყიდევ">ნასყი
                    <lb n="5" break="no"/>დევსა</w>
                            <w lemma="ქუეყანა">ქუეყანასა</w> <w lemma="ზედა"><expan><abbr>ზ</abbr><ex>ედ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                    <lb n="6"/><w lemma="შაჰრამან">შაჰრამანსა</w>
                            <num value="1">ა</num>
                            <w lemma="სალოცველ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ალო</ex><abbr>ც</abbr><ex>ველა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                            <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ნ
                   <lb n="7" break="no"/>და</abbr></expan></w>
                            <w lemma="ცოლ">ცოლისა</w> და
                            <w lemma="შვილ">შვილთა</w>
                    <lb n="8"/><w lemma="ნოენბერ">ნოენბერსა</w>
                                <num value="17">იზ</num>
                                <w lemma="ამენ"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                  </ab>
            </div>