ზარზმის ფერისცვალების ხატის პავლე მამასახლისის წარწერა

№ ECG102 📅 886 🌐 ka
XML

მოსახსენებელი · Memorial

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG102
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
ივანე ჯავახიშვილი
დათარიღება · Dating
886

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ოქრო
ობიექტი · Object Type
ხატი
ზომები · Dimensions
131,5 × 74 cm
განლაგება · Layout
წარწერა ორსტრიქონიანია. იგი მოთავსებულია ზარზმის ფერისცვალების ხატზე

ადგილმდებარეობა · Location

აღმოჩენილია· Found
ზარზმა · Zarzma
დაცულია · Current
საქართველოს ეროვნული მუზეუმი
გარემოებანი · Circumstances
ზარზმის ფერისცვალების ხატი ზარზმის მონასტრის ეკლესიის მთავარი ხატი იყო და როდესაც მესხეთში ოსმალებმა მაჰმადიანობა ძალად გაავრცელეს, ის ზარზმიდან შემოქმედში გადაიტანეს

ბიბლიოგრაფია · Bibliography

1. ვალერი სილოგავა "სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია", 118-169
2. Г.Н. Чубинашвили "Грузинское чеканное искусство", 27-32
3. ივანე ჯავახიშვილი "ქართული დამწერლობათმცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია", 170-172

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

† ს(ა)ხ(ელი)თა ღ(მრთისაჲ)თა შ(ეი)მ(ო)სა ხატი ესე მწ(ე)დ ამ(ი)სა გ(იორგი)სა ო(ჳ)ფ(ალ)თა ფ(არ)ს(მა)ნ ერ(ი)ს(თა)ვ(ი)სა ივ(ანე)სა ტკი
მ(ი)რ(ია)ნ(ი)სა ფ(ე)რ(ი)სა ს(უ)ლ(ა)სა ერ(ი)სა მ(ა)თ(ი)სა მ(ა)მას(ა)ხლ(ისო)ბ(ა)სა პ(ავ)ლჱსა ქ(ო)რ(ონი)კ(ონი) იყ(ო) რვ

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

† ႱႾႧႠ ႶႧႠ ႸႫႱႠ ႾႠႲႨ ႤႱႤ ႫႼႣ ႠႫႱႠ ႢႱႠ ႭႴႧႠ ႴႱႬ ႤႰႱႥႱႠ ႨႥႱႠ ႲႩႨ
ႫႰႬႱႠ ႴႰႱႠ ႱႪႱႠ ႤႰႱႠ ႫႧႱႠ ႫႫႠႱႾႪႡႱႠ ႮႪჁႱႠ ႵႰႩ ႨႷ ႰႥ
ECG102 - Image 1

ქართული

† ღმრთის სახელით, შეიმოსა ეს ხატი შემწედ გიორგისა, ფარსმან ერისთავისა, ივანესი, ტკი[...], მირიანისა, ფერისა, სულას, მათი ერის, პავლეს მამასახლისობის დროს. ქორონიკონი იყო 106.

ბასილი ზარზმელის აღწერილ „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“ ნათქვამია, რომ დაუმთავრებელი ეკლესია მონასტრის მამასახლისად არჩეულმა პავლე ხუცესმა დაასრულა: „ამან პირველვე სრულყო ეკლესიაჲ შეამკო ყოვლითა სამკაულითა და აღმართეს მას შინა ხატი ფერისცვალებისაჲ და აკურთხეს ყოველთა კურთხევითა მამობასა შინა პავლესსა“ (კ. კეკელიძე, ადრინდელი ფეოდალური ქართული ლიტერატურა, ნაკვ. I, ტფ., 1935, 117-118). ივანე ჯავახიშვილი მიიჩნევს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ წარწერა 886 (780+106=886) წლით თარიღდება, იგი უფრო გვიან, XI საუკუნეში ზვიად ერისთავის მიერ მისი რესტავრირების დროს ხელახლა უნდა იყოს გამოჭედილი. თავად ზვიად ერისთავის მოსახსენებელი წარწერა იმავე ლითონის ფურცელზე მოიპოვება და ეს ორი წარწერა ერთი და იმავე ხელითა და ოსტატობით არის გაკეთებული XI საუკუნეში. როგორც ჩანს, ზვიად ერისთავმა ხატის ხელმეორედ შემოსვის დროს ეს პირველი წარწერაც განაახლა და იქვე თავისი წარწერაც მიაყოლა.

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--  "† სხთა ღთა შმსა ხატი ესე მწდ ამსა გსა ოფთა ფსნ ერსვსა ივსა ტკი
                            მრნსა ფრსა სლსა ერსა მთსა ქმმაასხლბსა პლჱსა ქრკ იყ რვ"-->
                <ab>
                   <lb n="1"/>†<w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ელი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="შემოსვა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეი</ex><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ხატი">ხატი</w> <w lemma="ესე">ესე</w>
                                    <w lemma="მწე"><expan><abbr>მწ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ესე"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                    <expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგი</ex><abbr>სა</abbr></expan>
                                    <w type="უფალ"><expan><abbr>ო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ალ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <persName type="local" key="ფარსმან ერისთავი"><expan><abbr>ფ</abbr><ex>არ</ex><abbr>ს</abbr><ex>მა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></persName>
                                    <roleName><expan><abbr>ერ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>თა</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                                    <persName type="local" key="ივანე"><expan><abbr>ივ</abbr><ex>ანე</ex><abbr>სა</abbr></expan></persName>
                                    ტკი<gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"/>
                   <lb n="2"/><persName type="local" key="მირიან"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ი</ex><abbr>რ</abbr><ex>ია</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></persName>
                                <persName type="local" key="ფერი"><expan><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></persName>
                                <name type="local" key="სულა"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></name>
                                <w lemma="ერ"><expan><abbr>ერ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="მათ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <roleName><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მას</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხლ</abbr><ex>ისო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                                 <persName type="local" key="პავლე მამასახლისი"><expan><abbr>პ</abbr><ex>ავ</ex><abbr>ლჱსა</abbr></expan></persName>
                                <rs type="date"><w lemma="ქორონიკონ"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>ო</ex><abbr>რ</abbr><ex>ონი</ex><abbr>კ</abbr><ex>ონი</ex></expan></w>
                                <w lemma="ყოფა"><expan><abbr>იყ</abbr><ex>ო</ex></expan></w>
                                <num value="106">რვ</num></rs>
                        </ab>
               </div>