დაწერილი დმანელი მამათმთავრისა

№ ECG257 📅 XIII 🌐 ka
XML

დაწერილი

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG257
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
გიორგი ოთხმეზური
დათარიღება · Dating
XIII

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
განლაგება · Layout
ტაძრის დას. კარიბჭის დას. ფასადის თაღის მარცხენა მხარეს, მოცისფრო-მომწვანო ფერის პერანგის ფილაზე ამოკვეთილია 13 სტრიქონიანი წარწერა.
დამწერლობა · Script
ასომთავრული. ქარაგმის ნიშანი: კიდურწერტილოვანი, კლაკნილი, განივი, მოკლე ხაზი. განკვეთილობის ნიშანი: ორწერტილი, თითქმის ყოველი სიტყვის შემდეგ. გვხვდება რამდენიმე ლიგატურა. ქარაგმის ნიშანსა და გრაფემებზე შეიმჩნევა ოდნავი კიდურწერტილოვნება.

ადგილმდებარეობა · Location

დაცულია · Current
დმანისის კათედრალური ტაძარი

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

✝ სახ[ელ]ითა ღ(მრ)თის(ა)ით[ა] [და] [მეოხ](ე)(ი)[თა]
[ყ](ოვლა)დ წ(მიდა)ჲსაჲ ღ(მრთი)სმშობ[ელ](ი)[ს](აჲ)[ა] [ესე] [დ](ა)(ე)[რ]ჲლი
[და] [ნ](ა)ჲშნჲ [მე] [დ](ა)მნჲსის[ა] (ა)(ა)[დ](ა)მთ(ა)(ა)რმნ [თ(ევ)(ო)სი] [დ(ა)ვწ(ე)რე]
ეკლეს(ი)ჲსა კა[რი][ბ]ჭე[სა] [შ(ი)ნა] [ჩე][მ]სა შემოსუ(ა)სა ს(ა)(ა)
5(ა)რთ(ა)ლჲ იქ(მ)(ე)ბოდა უმეყვსოთ(ა) [და] [უქონოთა] ლყმ(ა)[და] ამა წ(ი)ნებად არ მო(უ)შუებდ(ე)ს ვი(დ)რე ოქროსა არ ღებდეს(ი) [ვ]ჲთა [დ][ართ]ალჲ
(ა)(ა)რთალი იყო ეგრე ჩემსა დმ(ა)ნჲსისა (ა)მთ(ათ)ვრო(ა)სა(ა) შიგა [არაჲვისა]თუჲ[ს]
ამ(ი)ღია დავჲთ(ი) [დ][ღ]ეგრძელობაჲ[ს]
და ვ(ი)ნ დგ(ე)(ო)(ა) ჩემ[სა](ი)ღოს
10წყევ(ა)სა ქუეშე არ[ს] [ვ]ითა
ნესტორ
(ა) ოროგჲნე
(მე)

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

✝ ႱႠႾႨႧႠ ႶႧႨႱႨႧ Ⴁ
Ⴃ ႼჂႱႠჂ ႶႱႫႸႭႡႧ ႼჂ
ႪႨ ჂႸႬჂ ႫႬჂႱႨႱ ႫႫႫႧႥႰႫႬ
ႤႩႪႤႱჂႱႠ ႩႠႱႽႤ ႱႠ ႸႤႫႭႱႳႱႠ ႱႫ
5ႫႰႧႪჂ ႨႵႬႡႭႣႠ ႳႫႤႷႥႱႭႧ ႪႷႫႧ ႠႫႠ ႼႬႤႡႠႣ ႠႰ ႫႭႸႳႤႡႣႱ ႥႨႰႤ ႭႵႰႭႱႠ ႠႰ ႶႤႡႣႤႱ ჂႧႠ Ⴋ
ႠႪჂ ႱႫႰႧႠႪႨ ႨႷႭ ႤႢႰႤ ႹႤႫႱႠ ႣႫႬჂႱႨႱႠ ႫႫႧႥႰႭႱႠ ႸႨႢႠ
ႧႳჂ ႠႫႶႨႠ ႣႠႥჂႧႱ ႤႢႰႻႤႪႭႡႠჂႠ
ႣႠ ႥႬ ႣႢႫႣ ႹႤႫ ႠႶႭႱ
10ႼႷႤႥႱႠ ႵႳႤႸႤ ႠႰ ႨႧ
ႬႤႱႲႭႰ
ႭႰႭႢჂ
ႬႤ ႠႬ

პალეოგრაფიული თავისებურება: ძალიან ხშირად ტექსტში ასო ი-ნის მაგივრად გამოყენებულია ჲ; ხანდახან ასო ო-ნი გამოყენებულია უ-ს მნიშვნელობით. წარწერა წითელი ფერის საღებავით ყოფილა გაცხოველებეული. დაზიანება: გადარეცხვისა და გამოქარვის გამო წარწერის დიდი ნაწილი ძალზე დაზიანებული. პირველი 8 სტრიქონი, უფრო კონკრეტულად კი ამ სტრიქონების მეორე ნახევრები, განსაკუთრებით დაზიანებულია. ბევრი გრაფემა საერთოდ აღარ იკითხება. წარმოდგენილი დათარიღების საფუძველი: შინაარსი: წარწერაში გიორგი IV ლაშას მოუხსენებლობა და მისი ძის დავითის (შემდგომში მეფე დავით VII) მხოლოდ სახელით („დავითის დღეგრძელობისათუის“), ტიტულის გარეშე მოხსენიება გიორგი IV-ის გარდაცვალებასა (1223 წ.) და დავითის მცირეწლოვანებაზე უნდა მიუთითებდეს. წარწერაში რამდენიმე სიტყვას სხვადასხვა ავტორი განსხვავებულად კითხულობს, ექ. თაყაიშვილი პირველ სტრიქონში კითხულობს: სახელითა: ღთისათ[ა]: და მეოხებითა ყ, მეორეში - ღის მშობლისათა... წისჲ ..., მესამეში - ლი: ღჲშნჲ: დ~ დ დმნჲსისა: მმ....., მეოთხეში - კარის ბჭე..... რსა შემოსულსა.... რმ, მეხუთეში - სმრთლჲ; ღრთლოთ... ღიმთ..., მეექვსეში - ჩნებად არ მოშლებდეს, სრ აშენებდეს თლჲთ, მეშვიდე-მერვეში - მმთვრობში ე... და ვნცა, მეცხრეში - აღუს....; ლ. მუსხელიშვილი პირველ სტრიქონში კითხულობს: სა[ხელ]ითა, მეოთხეში - კარის[ბ]ჭე[სა დაუდე ჩ]ემსა შემოსულასა [შინა], მეხუთეში - უმეყვსოთ[ა] უ[ბრ]ალოთ[ა, მეექვსეში - ვირე, მეექვსე-მეშვიდეში - [დად]ებულჲ სამართალჲ, მეშვიდე-მერვეში - ში[ნა], მერვეში - [დღ]ეგრ[ძელობ[ჲსათჳს], მეცხრეშ - აღჴოცოს; ვ. სილოგავა მესამე სტრიქონში კითხულობს: მ(ა)მ(ა)[თმთ(ა)ვ(ა)რმ(ა)ნ], მეექვსე-მეშვიდეში - [ვი]თ[ა]მ[ართ]ალჲ, მეშვიდე-მერვეში - შინ[ა], მერვეში - [დღ]ეგრძელო[ბ]ჲ[ს]ა[თუ(ი)ს]

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
            <ab>
                <lb n="1"/>✝
                           <w lemma="სახელ">სახ<supplied reason="lost">ელ</supplied>ითა</w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თის</abbr><ex>ა</ex><abbr>ით<supplied reason="lost">ა</supplied></abbr></expan></w>
                           <supplied reason="lost">და</supplied>
                           <w lemma="მეოხება"><expan><abbr><supplied reason="lost">მეოხ</supplied></abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ი</ex><abbr><supplied reason="lost">თა</supplied></abbr></expan></w>
               <lb n="2"/><w lemma="ყოველ"><expan><abbr><supplied reason="lost">ყ</supplied></abbr><ex>ოვლა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ჲსაჲ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთი</ex><abbr>სმშობ<supplied reason="lost">ელ</supplied></abbr><ex>ი</ex><abbr><supplied reason="lost">ს</supplied></abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თ<supplied reason="lost">ა</supplied></abbr></expan></w>
                           <w lemma="ესე"><supplied reason="lost">ესე</supplied></w>
                           <w lemma="წერა"><expan><abbr><supplied reason="lost">დ</supplied></abbr><ex>ა</ex><abbr>წ</abbr><ex>ე</ex><abbr><supplied reason="lost">რ</supplied></abbr><abbr>ჲ
              <lb n="3" break="no"/>ლი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="და"><supplied reason="lost">და</supplied></w>
                           <w lemma="ნიშან"><expan><abbr><supplied reason="lost">ნ</supplied></abbr><abbr>ჲშ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნჲ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მე"><supplied reason="lost">მე</supplied></w>
                           <placeName nymRef="დმანის"><expan><abbr><supplied reason="lost">დ</supplied></abbr><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნჲსის<supplied reason="lost">ა</supplied></abbr></expan></placeName>
                           <roleName nymRef="მამად-მთავარ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr><supplied reason="lost">დ</supplied></abbr><abbr>მთ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></roleName>
                           <persName type="local" key="თევდოს კალონპეტისძე, მამათმთავარი"><name nymRef="თევდოს"><supplied reason="lost"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ევ</ex><abbr>დ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სი</abbr></expan></supplied></name></persName>
                           <w lemma="წერა"><supplied reason="lost" precision="low"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვწ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რე</abbr></expan></supplied></w>
                <lb n="4"/><w lemma="ეკლესია"><expan><abbr>ეკლეს</abbr><ex>ი</ex><abbr>ჲსა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="კარიბჭე">კა<supplied reason="lost">რი</supplied>ს<supplied reason="lost">ბ</supplied>ჭე<supplied reason="lost">სა</supplied></w>
                           <w lemma="შინა"><supplied reason="lost"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ნა</abbr></expan></supplied></w>
                           <w lemma="ჩემ"><supplied reason="lost">ჩე</supplied><supplied reason="lost">მ</supplied>სა</w>
                           <w lemma="მოსლვა"><expan><abbr>შემოსუ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ლ</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="სამართალ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>უ</abbr></supplied><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><supplied reason="lost"><abbr>რთლო</abbr></supplied></expan></w>
                <lb n="5"/><w lemma="სამართალ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>სა</abbr></supplied><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რთ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლჲ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ქმნა"><expan><abbr>იქ</abbr><ex>მ</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბოდა</abbr></expan></w>

                           <w lemma="მეყვსი"><expan><abbr>უმეყვსოთ</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                           <supplied reason="lost">და</supplied>
                           <w lemma="ქონება"><supplied reason="lost">უქონოთა</supplied></w>
                           <w lemma="ქალ-ყმა"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ქ</abbr></supplied><supplied reason="lost"><abbr>ა</abbr></supplied><abbr>ლყმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ა</abbr></supplied></expan></w>
                           <supplied reason="lost">და</supplied>
                           <w lemma="მამა-დედა"><expan><supplied reason="lost"><abbr>მ</abbr></supplied><abbr>ამა</abbr><supplied reason="lost"><abbr>დ</abbr></supplied><supplied reason="lost"><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თა</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="ქორწინება"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ქ</abbr><ex>ო</ex><abbr>რ</abbr></supplied>
               <lb n="6" break="no"/><abbr>წ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ნებად</abbr></expan></w>
                           <w lemma="არ">არ</w>
                           <w lemma="სლვა"><expan><abbr>მო</abbr><ex>უ</ex><abbr>შუებდ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ვიდრე"><expan><abbr>ვი</abbr><ex>დ</ex><abbr>რე</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ოქრო">ოქროსა</w>
                           <w lemma="არ">არ</w>
                           <w lemma="ღება"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ა</abbr></supplied><ex>ი</ex><abbr>ღებდეს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ვითა"><supplied reason="lost">ვ</supplied>ჲთა</w>
                           <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">დ</supplied></orig>
                           <w lemma="მართალ">მ<supplied reason="lost" precision="low">ართ</supplied>
               <lb n="7" break="no"/>ალჲ</w>
                           <w lemma="სამართალ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რთალი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ყოფნა">იყო</w>
                           <w lemma="ეგრე">ეგრე</w>
                           <w lemma="ჩემ">ჩემსა</w>
                           <placeName nymRef="დმანის"><expan><abbr>დმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნჲსისა</abbr></expan></placeName>
                           <roleName nymRef="მამათმთავრობა"><w lemma="მამათმთავრობა"><expan><supplied reason="lost"><abbr>მ</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ათ</ex><abbr>მთ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვრო</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ბ</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w></roleName>
                           <w lemma="შიგან">შიგა</w>
                           <w lemma="არავის"><supplied reason="lost">არაჲვისა</supplied>
               <lb n="8" break="no"/>თუჲ<supplied reason="lost">ს</supplied></w>
                           <w lemma="ღება"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ღია</abbr></expan></w>
                           <persName type="local" key="დავით VII ულუ" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/David_VII_of_Georgia"><expan><abbr>დავჲთ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr></expan></persName>
                           <w lemma="დღეგრძელობა"><supplied reason="lost">დ</supplied><supplied reason="lost">ღ</supplied>ეგრძელობაჲ<supplied reason="lost">ს</supplied>ა</w>
                <lb n="9"/><w lemma="და">და</w>
                           <rs type="curse"><w lemma="ვინ"><expan><abbr>ვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ნ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ცა</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="შემდგომ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>შ</abbr></supplied><ex>ე</ex><supplied reason="lost"><abbr>მ</abbr></supplied><abbr>დგ</abbr><ex>ო</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჩემ">ჩემ<supplied reason="lost">სა</supplied></w>
                           <w lemma="ღება"><expan><abbr>ა</abbr><ex>ი</ex><abbr>ღოს</abbr></expan></w>
               <lb n="10"/><w lemma="წყევა"><expan><abbr>წყევ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr><supplied reason="lost"><abbr>მ</abbr></supplied><supplied reason="lost"><abbr>ცა</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="ქუეშე">ქუეშე</w>
                           <w lemma="ყოფნა">არ<supplied reason="lost">ს</supplied></w>
                           <w lemma="ვითა"><supplied reason="lost">ვ</supplied>ით
               <lb n="11" break="no"/>ა</w>
                           <persName type="local" key="ნესტორ">ნესტორ</persName>
               <lb n="12"/><w lemma="და"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                           <persName type="local" key="ორიგენე"><name nymRef="ოროგჲნე">ოროგჲ
               <lb n="13" break="no"/>ნე</name></persName></rs>
                           <w lemma="ამენ"><expan><abbr>ა</abbr><ex>მე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                </ab>

            </div>