ღვთისმშობლის ხატი დოლიდან

№ ECG419 📅 XI 🌐 grc

XML

მოსახსენებელი

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ECG419

ენა · Language

grc

რედაქტორი · Editor

თინათინ ყაუხჩიშვილი

დათარიღება · Dating

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material

ვერცხლი

ობიექტი · Object Type

ხატი

განლაგება · Layout

ვერცხლის დაუფარავ ქართულწარწერებიან ჩარჩოში ჩასმულია ვერცხლის ოქროთი დაფერილი ნაჭედი, თვლებით შემკული ხატი, რომელიც ძალიან არის დაზიანებული. ხატზე შერჩენილია ბერძნული მთავრული წარწერები, ხატის მარცხნივ ზემოთა კუთხეში; მარჯვნივ ზემოთა კუთხეში; ცენტრალურ ადგილას - მარიამი ყრმით (გამოსახულებების კონტურებია მხოლოდ, შარავანდი თვლებით და მინანქრებით) შესაბამისი წარწერით, მარიამის თავის გასწვრივ ორ სტრიქონად არის წარწერა, რომლის სიგანეა 12 სმ.

დამწერლობა · Script

მარიამის თავის გასწვრივ გამოყვანილი წარწერის ასოების სიმაღლეა 1,9-2 სმ. წარწერებს ახასიათებს: დიაკრიტიკული ნიშნები, ლიგატურები, სიტყვათშემოკლებები, ο||ω, იტაციზმი.

ადგილმდებარეობა · Location

დაცულია · Current

დოლი, სვანეთი · Doli, Svaneti

ბიბლიოგრაფია · Bibliography

1. თინათინ ყაუხჩიშვილი "ბერძნული წარწერების კორპუსი" (2009), 91

2. თინათინ ყაუხჩიშვილი "ბერძნული წარწერები საქართველოში", 48-49

3. Н. Зейдлиц "Изследование древных гробниц близ сел. Мцхета", 47

4. Сванетия "Д. З. Бакрадзе", 79

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

Μιχ(αήλ) Γαβριήλ Ἰ(ησοῦ)ς Χ(ριστό)ς ἡ ἁγιοωρ[ε]ίτιησσα μ(ήτ)ηρ θ(εο)ῦ

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

ΜΙΧ ΓΑΒΡΙΉΛ ἸΣ ΧΣ Ἡ ἉΓΙΟΩΡΊΤΙΗΣΣΑ ΜΗΡ ΘΥ͂

ქართული

მიქაელი გაბრიელი იესუ ქრისტე მთაწმინდელი, დედა ღვთისა

>ღვთისმშობლის ეპითეტი - მთაწმინდელი, მთაწმინდისა - არაა საყოველთაოდ გავრცელებული. დათარიღება ხდება წარწერის ენობრივი და პალეოგრაფიული თავისებურებების, ხატის ქართული ისტორიული წარწერების (მეფე გიორგი I-ისა და დავით ხამბაშის ძე ჭყონდიდელი მთავარეპისკოპოსის მოხსენიებით) მიხედვით. ეს წარწერა თინათინ ყაუხჩიშვილს აღებული აქვს პომიალოვსკის კრებულიდან ( 47). ბაქრაძის შრომიდან (Свнетия.. 79, приложение №18) და ს. ყაუხჩიშვილის სვანეთის ექსპედიციის დღიურიდან. პომიალოვსკი სარგებლობს ბაქრაძის მიერ გადმოღებული პირით და, ჩანს, მასთან ერთად შენიშნავს: "В последнем слове кроется прозвание Богоматери с окончением на ισσα, вроде Πορταΐτισσα", თვით ეს სიტყვაც მოცემული აქვთ ამავე ფორმით πϊωριήσα. ს. ყაუხჩიშვილის დღიურში და 1931 წლის სვანეთის ექსპედიციის მიერ გადაღებულ ფოტოსურათზე გარკვევით იკითხება ΑΓϊωΡΙΤΗCΑ. მთავარანგელოზის გამოსახულებები შესატყვისი წარწერებით მხოლოდ ს. ყაუხჩიშვილის დღიურში არის მოხსენებული. ყურადღებას იპყრობს ფორმა αγϊωρϊτησα - ბერძნულ ლექსიკონში დადასტურებულია ფორმა ὁ ἁγιορείτης (δημ. μοναχὸς τοῦ Ἁγίου Ὄρους), შესაძლებელია მდედრობითისათვის წარმოებულია აქედან ἁγιορείτισσα (Πορταΐτισσα-ს ანალოგიით).

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="grc" xml:space="preserve">

                        <!--   ΜΪΧ Μιχ[αήλ]
                        ΓΑΒ  ΡΪ ΗΛ   Γαβριήλ
                        ΙC ΧC   Ἰ[ησοῦ]ς Χ[ριστό]ς
                        ΗΑΓΪΩΡΪΤΗCΑ  ΜΗΡ  ΘΥ   ἡ ἁγιορείτισσα μ[ήτ]ηρ θ[εο]ῦ  -->


         <ab>
             <lb n="1"/><persName type="saint" key="წმ. მთავარანგელოზი მიქაელი"><name nymRef="Μιχαήλ"><expan><abbr>Μιχ</abbr><ex>αήλ</ex></expan></name></persName>
        
             <persName type="saint" key="წმ. მთავარანგელოზი გაბრიელი"><name nymRef="Γαβριήλ">Γαβριήλ</name></persName>
         
          <expan><abbr>Ἰ</abbr><ex>ησοῦ</ex><abbr>ς</abbr></expan> <expan><abbr>Χ</abbr><ex>ριστό</ex><abbr>ς</abbr></expan>
        
             <w lemma="ὁ">ἡ</w> <w lemma="ἁγιορείτης"><hi rend="ligature">ἁγ</hi>ι<choice><reg>ο</reg><orig>ω</orig></choice>ρ<supplied reason="subaudible">ε</supplied>ί<hi rend="ligature">τ<choice><reg>ι</reg><orig>η</orig></choice></hi>σσα</w>
             <w lemma="μήτηρ"><expan><abbr>μ</abbr><ex>ήτ</ex><abbr>ηρ</abbr></expan></w> <w lemma="θεός"><expan><abbr>θ</abbr><ex>εο</ex><abbr>ῦ</abbr></expan></w>
         </ab>
          </div>