ვესპასიანეს წარწერა
საამშენებლო-შეწირვითი
კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition
დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition
ქართული
თვითმპყრობელმა კეისარმა ვესპასიანე სევასტოსმა, დიდმა ქურუმთმთავარმა, შვიდჯერ ტრიბუნის ხელისუფლებით აღჭურვილმა, თოთხმეტჯერ თვითმპყრობლად (არჩეულმა), ექვსჯერ ჳპატოსმა, მეშვიდედ გამოცხადებულმა, სამშობლოს მამამ და ცენზორმა და თვითმპყრობელმა ტიტუს კეისარმა, სევასტოსის ძემ, ხუთჯერ ტრიბუნის ხელისუფლებით აღჭურვილმა, ოთხჯერ ჳპატოსმა, მეხუთედ გამოცხადებულმა, ცენზორმა და დომიციანე კეისარმა, სევასტოსის ძემ, სამჯერ ჳპატოსმა, მეოთხედ გამოცხადებულმა, იბერთა მეფეს, მითრიდატეს მეფე ფარსმანისა და იამაზასპუჰის ძეს, კეისრის მეგობარსა და რომაელთა მოყვარულს, და ხალხს ეს კედლები გაუმაგრეს.
English
Imperator Caesar Vespasianus Augustus, pontifex maximus, holding the tribunician power for the seventh time, imperator for the fourteenth time, consul for the sixth time, and designated for the seventh, father of the fatherland, censor and imperator Titus Caesar, son of Augustus, holding the tribunician power for the fifth time, consul for the fourth time and designated for the fifth, censor, and Domitianus Caesar, son of Augustus, consul for the third time and designated for the fourth, for the king of the Iberians, Mithridates, son of King Pharasmanes, and Amazaspus, friend of Caesar and of the Romans, and for his people [Iberians] they [Romans] fortified the walls.
ასოთა მოხაზულობა (სწორი ბუნების პატარა, სამკუთხედის ფორმის ჩაღრმავებით დამთავრება, α-ს ჩატეხილი შუა ხაზი, ε, η და θ-ს ჰორიზონტალური ხაზის მგივრად მცირე, წერტილზე ოდნავ გრძელი ნიშნები, Σ, Ω და Ξ-ს მოხაზულობა) და ენობრივი მონაცემები (იშვიათი იტაციზმი εθνι, τειμητης; ერთი შემთხვევა ο║ω-ს აღრევისა - αυτοκρατορ - IV სტრიქონში) ჩვეულებრივია I-ს-ის წარწერისათვის ყველგან სადაც ბერძნული წერა იციან. ბერძნული ტექსტის XV სტრიქონის ერთი სიტყვა - Ἰαμασασποΐ სხვადასხვაგვარად არის წაკითხული სხვადასხვა სპეციალისტის მიერ: უფრო ადრინდელი გამომცემლები (ი. ბარტოლომეი, J. Mohl-ი, ვ. ლატიშევი) მას კითხულობდნენ Ιαμασδει (და ეს მიჩნეული იყო ქალის სახელად) τω υιω, ლ. რენÁე და ი. პომიალოვსკი - Ιαμασδαιτων, რაც ნიშნავდა "ამაზდას (ე. ი. არმაზის) მცხოვრებთ". ა. ამირანაშვილი კითხულობდა Ιαμασπω რაც =Ιαμασασπω. ა. ამირანაშვილის (ბოლტუნოვას) ეს წაკითხვა გ. წერეთლის შრომის გამოქვეყნებამდე მიღებული იყო (მ. ნ. ტოდი; თ. ყაუხჩიშვილი), მხოლოდ "Áამასასპის" (რაც მამაკაცის სახელად იყო მიჩნეული) პიროვნების
<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="grc" xml:space="preserve">
<!-- [ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΚΑΙ]CΑΡ ΟΥΕ[C
ΠΑCΙΑΝΟC CΕΒΑ]CΤΟC ΑΡ
ΧΙΕ[ΡΕΥC ΜΕΓΙΣΤΟ]C ΔΗΜΑΡΧΙΚΗ
C ΕΞΟ[ΥCΙΑC Τ]Ο [Ζ] ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΤΟ
ΙΔ ΥΠΑΤΟC ΤΟ [Ϛ] ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕ
ΝΟC ΤΟ [Ζ] ΠΑΤΗΡ ΠΑΤΡΊΔΟC Τ[ΕΙ]ΜΗ
ΤΗC ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΤΙΤΟC ΚΑΙCΑΡ
CΕΒΑCΤΟΥ ΥΙΟC ΔΗΜΑΡΧΙΚΗC Ε
ΞΟΥCΙΑC ΤΟ Ē ΥΠΑΤΟC ΤΟ Δ ΑΠΟ
ΔΕΔΕΙΓΜΕΝΟC ΤΟ Ē ΤΙΜΗΤΗ
C ΚΑΙ ΔΟΜΙΤΙΑΝΟC ΚΑΙCΑΡ CΕΒΑ
CΤΟΥ ΥΙΟC ΥΠΑΤΟC ΤΟ Γ ΑΠΟ
ΔΕΔΕΙΓΜΕΝΟC ΤΟ Δ ΒΑCΙΛΕΙ
ΙΒΗΡΩΝ ΜΙΘΡΙΔΑΤΗ ΒΑCΙΛΕΩC Φ
ΑΡΑCΜΑΝΟΥ ΚΑΙ ΙΑΜΑCΑCΠΟΙ ΥΙΩ
ΦΙΛΟΚΑΙCΑΡΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΡΩΜΑΙΩ ΚΑΙ Ε
ΘΝΕΙ ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΕΞΩΧΥΡΩCΑΝ
-->
<ab>
<lb n="1"/><roleName nymRef="Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ">
<w lemma="Αὐτοκράτωρ"><supplied reason="lost">Αὐτοκράτωρ</supplied></w></roleName>
<roleName nymRef="Καῖσαρ"><w lemma="Καῖσαρ"><supplied reason="lost">Καῖ</supplied>σαρ</w></roleName>
<persName type="local" key="ვესპასიანე (Οὐεσπασιανός)" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/Vespasian">Οὐε<supplied reason="lost">σ
<lb n="2" break="no"/>πασιανός</supplied></persName>
<roleName nymRef="σεβαστός"><w lemma="σεβαστός"><supplied reason="lost">σεβ</supplied>αστός</w></roleName>
<roleName nymRef="ἀρχιερεύς"><w lemma="ἀρχιερεύς">ἀρ
<lb n="3" break="no"/>χιε<supplied reason="lost">ρεύς</supplied></w></roleName>
<w lemma="μέγας"><supplied reason="lost">μέγιστο</supplied>ς</w>
<roleName nymRef="δημαρχικός ἐξουσίας"><w lemma="δημαρχικός">δημαρχικῆ
<lb n="4" break="no"/>ς</w>
<w lemma="ἐξουσία">ἐξο<supplied reason="lost">υσίας</supplied></w></roleName>
<w lemma="ὁ"><supplied reason="lost">τ</supplied>ὸ</w> <num value="7"><supplied reason="lost">Ζ</supplied></num>
<roleName nymRef="αὐτοκράτωρ"><w lemma="αὐτοκράτωρ">αὐτοκράτ<supplied reason="subaudible">ω</supplied>ρ</w></roleName> <w lemma="ὁ">τὸ</w>
<lb n="5"/><num value="14">ῘΔ</num>
<roleName nymRef="ὕπατος"><w lemma="ὕπατος">ὕπατος</w></roleName>
τὸ <num value="6"><supplied reason="lost">Ҁ</supplied></num> <w lemma="ἀποδείκνυμι">ἀποδεδειγμέ
<lb n="6" break="no"/>νος</w> <w lemma="ὁ">τὸ</w> <num value="7">Ζ</num>
<roleName nymRef="πατήρ πατρίδος"><w lemma="πατήρ">πατήρ</w> <w lemma="πατρίς">πατρίδος</w></roleName>
<roleName nymRef="τιμητής"><w lemma="τιμητής">τ<supplied reason="lost"><supplied reason="subaudible">ει</supplied></supplied>μη
<lb n="7" break="no"/>τής</w></roleName>
καὶ
<roleName nymRef="αὐτοκράτωρ"><w lemma="αὐτοκράτωρ">αὐτοκράτωρ</w></roleName> <persName type="local" key="ტიტუსი (Τίτος)" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/Titus">Τίτος</persName>
<roleName nymRef="καῖσαρ"><w lemma="καῖσαρ">καῖσαρ</w></roleName>
<lb n="8"/><roleName nymRef="σεβαστός"><w lemma="σεβαστός">σεβαστοῦ</w></roleName>
<w lemma="υἱός">υἱός</w> <roleName nymRef="δημαρχικός ἐξουσίας"><w lemma="δημαρχικός">δημαρχικῆς</w> <w lemma="ἐξουσία">ἐ
<lb n="9" break="no"/>ξουσίας</w></roleName>
<w lemma="ὁ">τὸ</w> <num value="5">Ē</num> <roleName nymRef="ὕπατος"><w lemma="ὕπατος">ὕπατος</w></roleName>
<w lemma="ὁ">τὸ </w> <num value="4">Δ</num> <w lemma="ἀποδείκνυμι">ἀπο
<lb n="10" break="no"/>δεδειγμένος</w> <w lemma="ὁ">τὸ</w>
<num value="5">Ē</num> <roleName nymRef="τιμητής"><w lemma="τιμητής">τιμητή
<lb n="11" break="no"/>ς</w></roleName> καὶ
<persName type="local" key="დომიციანე (Δομιτιανός)" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/Domitian">Δομιτιανός</persName> <roleName nymRef="καῖσαρ"><w lemma="καῖσαρ">καῖσαρ</w></roleName>
<roleName nymRef="σεβαστός"><w lemma="σεβαστός">σεβα
<lb n="12" break="no"/>στοῦ</w></roleName> <w lemma="υἱός">υἱός</w> <roleName nymRef="ὕπατος"><w lemma="ὕπατος">ὕπατος </w></roleName> <w lemma="ὁ">τὸ</w> <num value="3">Γ</num> <w lemma="ἀποδείκνυμι">ἀπο
<lb n="13" break="no"/>δεδειγμένος</w> τὸ <num value="4">Δ</num> <roleName nymRef="βασιλεύς Ἰβήρων"><w lemma="βασιλεύς">βασιλεῖ</w>
<lb n="14"/><placeName type="ethnic" nymRef="Ἴβηρ" ref="http://pleiades.stoa.org/places/863807">Ἰβήρων</placeName></roleName>
<persName type="local" key="მითრიდატე, იბერიის მეფე (Μιθριδάτης|)" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/Mihrdat_I_of_Iberia">Μιθριδάτῃ</persName>
<roleName nymRef="βασιλεύς"><w lemma="βασιλεύς">βασιλέως</w></roleName>
<persName type="local" key="ფარსმან I იბერიის მეფე (Φαρασμάνης)" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/Pharasmanes_I_of_Iberia">Φ
<lb n="15" break="no"/>αρασμάνου</persName> καὶ
<persName type="local" key="იამაზასპუჰი (Ἰαμασασποΐ)">Ἰαμασασποΐ</persName>
<w lemma="υἱός">υἱῷ</w>
<lb n="16"/><w lemma="φιλοκαῖσαρ">φιλοκαίσαρι</w> καὶ <w lemma="φιλορώμαιος">φιλορωμαίῳ</w> καὶ <w lemma="ἔθνος">ἔ
<lb n="17" break="no"/>θν<supplied reason="subaudible">ει</supplied></w> <w lemma="ὁ">τὰ</w> <w lemma="τεῖχος">τείχη</w> <w lemma="ἐξοχυρόω">ἐξωχύρωσαν</w>
</ab>
</div>