ბიეთის ხუაშის ორი წარწერა

№ ECG091 📅 XIII-XIV 🌐 ka
XML

მოსახსენებელი · Memorial

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG091
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
ვახტანგ ბერიძე · Vakhtang Beridze
დათარიღება · Dating
XIII-XIV

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ობიექტი · Object Type
განლაგება · Layout
წარწერა ხუთსტრიქონიანია. ხუაშის ორი წარწერა ერთიმეორის მიყოლებით არის ამოკვეთილი. ორივეში დასახელებულია ვინმე ხუაში - სხვა წყაროებით უცნობი ქტიტორი
დამწერლობა · Script
ამოღარული ასომთავრული წარწერა

ადგილმდებარეობა · Location

აღმოჩენილია· Found
ბიეთის ეკლესია · Bieti Church
დაცულია · Current
ბიეთის ეკლესია · Bieti Church

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

(რისტ)ე ად(ი)დე (უა)ში(ომე)ლ ესე საყდარი ა(აშ)(ნა)
† წ(მიდა)ო ღ(მრ)თისმშ(ო)ბელო
მეოხეყავ (უა)(ი)სა შვილითურთ
5ორ(ა)თვე შინა ცხორებასა

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

ႵႤ ႠႣႣႤ ႾႸႨ ႰႪ ႤႱႤ ႱႠႷႣႠႰႨ Ⴀ
† ႼႭ ႶႧႨႱႫႸႡႤႪႭ
ႫႤႭႾႤႷႠႥ ႾႸႱႠ ႸႥႨႪႨ
5ႧႳႰႧ ႭႰႧႥႤ ႸႨႬႠ ႺႾႭႰႤႡႠႱႠ

ქართული

ქრისტე, ადიდე ხუაში, რომელმაც ეს საყდარი ააშენა. წმიდაო ღვთისმშობელო, მეოხ-ეყავ ხუაშის შვილებითურთ ორივე სოფელში.

ბიეთის ტაძარი წინუბნისწყლის ხეობაში მდებარეობს. სოფელი ბიეთის სახელწოდებით არ არსებობს - ეს სახელი მხოლოდ ტაძარს ჰქვია. ექვთიმე თაყაიშვილი წარწერაში მოხსენიებულ ხუაშის ხვაშაქად კითხულობდა და მას თამარ მეფის თანამედროვე ხუაშაქი ცოქალთან (ქართლის ერისთავთ ერისთავის რატის დედა) აიგივებდა. თუმცა, ვახტანგ ბერიძე მიიჩნევს, რომ ტაძრის ხუროთმოძღვრება, დეკორატიული მორთულობა და წარწერის პალეოგრაფია აშკარად თამარის პერიოდზე გვიანდელია. გიორგი ბოჭორიძე ამ სახელს კითხულობს, როგორც ხოშა. ბიეთის ტაძრის ნანგრევებში არსებულ ქვებზე რამდენიმე წარწერაა. ისინი ქრონოლგიურად ორ ჯგუფად იყოფა. პირველია XIII-XIV სს. მეორეა თარიღიანი წარწერა 1493 წლისა, ამოკვეთილი ტაძრისათვის მიშენებულ ეკვდერის კედელზე. მასში აღნიშნულია, რომ ვინმე ზაალ თოჴასძეს ეს ეკვტერი აუშენებია „მშობელთა და [ჩემთა] მიცვალებულთათვის“. მაშასადამე, ვალერი სილოგავას აზრით, აქ კიდევ ერთხელ დასტურდება, რომ ეკვდერი ეკლესიაში მიცვალებულთა დასაკრძალავი ადგილი იყო.

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--"ქე ადდე ხში რლ ესე საყდარი ა[ღ]
                                                        [ე]
                            † წო ღთისმშბელო
                           მეოხ ეყავ ხშსა შვილი
                            თურთ ორთვე შინა ცხორებასა"-->

                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                                <w lemma="დიდება"><expan><abbr>ად</abbr><ex>ი</ex><abbr>დე</abbr></expan></w>
                                <persName type="local" key="ხუაში [ბიეთის მაშენებელი]"><expan><abbr>ხ</abbr><ex>უა</ex><abbr>ში</abbr></expan></persName>
                                <w lemma="რომელ"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ომე</ex><abbr>ლ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ესე">ესე</w>
                                <w lemma="საყდარ">საყდარი</w>
                                <w lemma="აღშენება"><expan><abbr>ა</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ღ</abbr></supplied><ex>აშ</ex>
                   <lb n="2" break="no"/><supplied reason="lost"><abbr>ე</abbr></supplied><ex>ნა</ex></expan></w>
                   <lb n="3"/>† <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თისმშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბელო</abbr></expan></w>
                    <lb n="4"/><w lemma="მეოხ-ყოფა">მეოხეყავ</w>
                                    <persName type="local" key="ხუაში [ბიეთის მაშენებელი]"><expan><abbr>ხ</abbr><ex>უა</ex><abbr>შ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></persName>
                                    <w lemma="შვილ">შვილი
                    <lb n="5" break="no"/>თურთ</w> <w lemma="ორ"><expan><abbr>ორ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თვე</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="შინა">შინა</w>
                                        <w lemma="ცხორებასა">ცხორებასა</w>
                </ab>
              </div>