ბერდიკის სომხური წარწერა

№ ECG172 📅 1212 🌐 hy
XML

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG172
ენა · Language
hy
რედაქტორი · Editor
ვარდაპეტ სარგის ჯალალიანცი
დათარიღება · Dating
1212

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ობიექტი · Object Type

ადგილმდებარეობა · Location

აღმოჩენილია· Found
ბერდიკი · Berdik

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

և ամիրսպասալարութ(եա)ն
և Իւանէի ես Գրիգոր
որդի Յիսէի թողի
5զձեռնաւորահակս
Բերդկա վասն
Շահնշահի արևշատութ(եա)ն
և ինձ
մեղաց թողութե(ա)ն
10ՎԱՅԼԱՄՒՈՒՅՈՒԴ

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

և ԱՄԻՐՍՊԱՍԱԼ
ԱՐՈՒԹՆ ԶԱՔԱՐԻ
և ԻՒԱՆԷԻ ԵՍ ԳՐԻ
գՈՐ ՈՐԴԻ ՅԻՍԷԻ Թ
5ՈՂԻ ԶՁԵՌՆԱՒՈՐԱ
ՀԱԿՍ ԲԵՐԴԿԱ Վ
ԱՍՆ ՇԱՀՆՇԱՀԻ ԱՐև
ՇԱՏՈՒԹՆ և ԻՆՁ
ՄԵՂԱՑ ԹՈՂՈՒԹԵ(Ա)Ն
10ՎԱՅԼԱՄՒՈՒՅՈՒԴ

ქართული

შ. დარჩიაშვილის თარგმანი (154-155): ზაქარიას და ივანეს ამირსპასალარობაში მე, ჰისეს ძე გრიგორმა მივუტევე საციხისთავო შაჰანშაჰის მზეგრძელობისა და ჩემს ცოდვათა მიტევებისათვის... და ამირსპასალარობას ზაქარიასი და ივანესი მე, გრიგორმა, ძემ ჰისესი, ვაპატიე „სახელოსნე“ (გადასახადები//ხარკი, რომელსაც ხელოსნები კრეფენ) ბერდიკს შანშეს //შაჰინშაჰის მზეგრძელობისათვის და ჩემთვის ცოდვათა მიტევებისათვის ....(გაუშიფრავია) [კ. ღაფადარიანი აქ ვარაუდობს „ Ի վայելումն հաւատացելոց//საამებლად მორწმუნეთა“ - ტიპის ფრაზას] ნ. ჩანტლაძის ტარგმანი

შესრულებულია ჰაღბატიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5 კილომეტრში მდებარე ბერდიკში აღმართული ქვაჯვრის წინა და უკანა მხარეს. კ. ღაფადარიანი ვარაუდობს, რომ ქვაჯვარს თავზე უნდა ჰქონოდა კიდევ ერთი ქვა, ზედ ამოკვეთილი ორსტრიქონიანი წარწერით, სადაც მოხსენიენული იქნებოდნენ თანადროული მეფეები - ან თამარი, ან გიორგი. წარწერა ათსტრიქონიანია, თარიღი , დიდი სომხური წელთაღრიცხხვით, ამოკვეთილია წინა მხარეს, - 661(+551/552= 1212), ტექსტი კი ამოკვეთილია უკანა მხარეს. კ.ღაფადარიანის ვარაუდით, ქვაჯვრიდან ჩემოვარდნილია ქვა, რომელზეც იქნებოდა ასეთი ტექსტი „მეფობაში ქართველთა დიდი თამარის .... ან დროში მეფისა ქართველთა გიორგის..“ კ.ღაფადარიანის წაკითხვა (# 174139, 252) კ.ღაფადარიანი: მეხუთე სტრიქონში ღრიმეცი და ერზნკიანცი ნაცვლად ձեռնաւորահակս//“სახელოსნე“ (სახელმწიფო გადასახადი) -ისა კითხულობენ ձիւնաւորահակս//ცხენზე გადასახადი?

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="hy" xml:space="preserve">
                    <ab>
                      <lb n="1"/>և <roleName nymRef="ამირსპასალარი (ամիրսպասալար)"><w lemma="ամիրսպասալարութիւն"><expan><abbr>ամիրսպասալ
                      <lb n="2" break="no"/>արութ</abbr><ex>եա</ex><abbr>ն</abbr></expan></w></roleName> <persName type="local" key="ზაქარია II მხარგრძელი" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/მხარგრძელი_ზაქარია_(II)">Զաքարի</persName>
                      <lb n="3"/>և <persName type="local" key="ივანე მხარგრძელი" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/ივანე_მხარგრძელი">Իւանէի</persName> <w lemma="ես, მე">ես</w> <persName type="local" key="გრიგორი ჰისეს ძე (Գրիգոր)">Գրի
                      <lb n="4" break="no"/>գոր</persName> <w lemma="որդի, ძე">որդի</w> <persName type="local" key="ჰისე (Յիսէի)">Յիսէի</persName> <w lemma="թողում, დატოვება, მიტევება">թ
                      <lb n="5" break="no"/>ողի</w> <w lemma="ձեռնաւորահակ, ხარკი, რომელიც გროვდება მეხარკე მოხელეების ხელით, საქართველოში მათ „ხელოსნებს“ უწოდებენ ">զձեռնաւորա
                      <lb n="6" break="no"/>հակս</w> <placeName nymRef="ბერდიკი (Բերդիկ)"><w lemma="Բերդիկ, ბერდიკი">Բերդկա</w></placeName> <w lemma="վասն, -თვის">վ
                      <lb n="7" break="no"/>ասն</w> Շահնշահի <w lemma="արեւշատութիւն, მზეგრძელობა"><expan><abbr>արև
                      <lb n="8" break="no"/>շատութ</abbr><ex>եա</ex><abbr>ն</abbr></expan></w> <w lemma="և, და (კავშირი)">և</w> <w lemma="ես, მე">ինձ</w>
                      <lb n="9"/><w lemma="մեղք, ცოდვა">մեղաց</w> <w lemma="թողութիւն, მიტევება">թողութե(ա)ն</w>
                      <lb n="10"/><unclear>ՎԱՅԼԱՄՒՈՒՅՈՒԴ</unclear>
                    </ab>
            </div>