ბერდიკის სომხური წარწერა
კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition
ქართული
შ. დარჩიაშვილის თარგმანი (154-155): ზაქარიას და ივანეს ამირსპასალარობაში მე, ჰისეს ძე გრიგორმა მივუტევე საციხისთავო შაჰანშაჰის მზეგრძელობისა და ჩემს ცოდვათა მიტევებისათვის... და ამირსპასალარობას ზაქარიასი და ივანესი მე, გრიგორმა, ძემ ჰისესი, ვაპატიე „სახელოსნე“ (გადასახადები//ხარკი, რომელსაც ხელოსნები კრეფენ) ბერდიკს შანშეს //შაჰინშაჰის მზეგრძელობისათვის და ჩემთვის ცოდვათა მიტევებისათვის ....(გაუშიფრავია) [კ. ღაფადარიანი აქ ვარაუდობს „ Ի վայելումն հաւատացելոց//საამებლად მორწმუნეთა“ - ტიპის ფრაზას] ნ. ჩანტლაძის ტარგმანი
შესრულებულია ჰაღბატიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5 კილომეტრში მდებარე ბერდიკში აღმართული ქვაჯვრის წინა და უკანა მხარეს. კ. ღაფადარიანი ვარაუდობს, რომ ქვაჯვარს თავზე უნდა ჰქონოდა კიდევ ერთი ქვა, ზედ ამოკვეთილი ორსტრიქონიანი წარწერით, სადაც მოხსენიენული იქნებოდნენ თანადროული მეფეები - ან თამარი, ან გიორგი. წარწერა ათსტრიქონიანია, თარიღი , დიდი სომხური წელთაღრიცხხვით, ამოკვეთილია წინა მხარეს, - 661(+551/552= 1212), ტექსტი კი ამოკვეთილია უკანა მხარეს. კ.ღაფადარიანის ვარაუდით, ქვაჯვრიდან ჩემოვარდნილია ქვა, რომელზეც იქნებოდა ასეთი ტექსტი „მეფობაში ქართველთა დიდი თამარის .... ან დროში მეფისა ქართველთა გიორგის..“ კ.ღაფადარიანის წაკითხვა (# 174139, 252) კ.ღაფადარიანი: მეხუთე სტრიქონში ღრიმეცი და ერზნკიანცი ნაცვლად ձեռնաւորահակս//“სახელოსნე“ (სახელმწიფო გადასახადი) -ისა კითხულობენ ձիւնաւորահակս//ცხენზე გადასახადი?
<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="hy" xml:space="preserve">
<ab>
<lb n="1"/>և <roleName nymRef="ამირსპასალარი (ամիրսպասալար)"><w lemma="ամիրսպասալարութիւն"><expan><abbr>ամիրսպասալ
<lb n="2" break="no"/>արութ</abbr><ex>եա</ex><abbr>ն</abbr></expan></w></roleName> <persName type="local" key="ზაქარია II მხარგრძელი" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/მხარგრძელი_ზაქარია_(II)">Զաքարի</persName>
<lb n="3"/>և <persName type="local" key="ივანე მხარგრძელი" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/ივანე_მხარგრძელი">Իւանէի</persName> <w lemma="ես, მე">ես</w> <persName type="local" key="გრიგორი ჰისეს ძე (Գրիգոր)">Գրի
<lb n="4" break="no"/>գոր</persName> <w lemma="որդի, ძე">որդի</w> <persName type="local" key="ჰისე (Յիսէի)">Յիսէի</persName> <w lemma="թողում, დატოვება, მიტევება">թ
<lb n="5" break="no"/>ողի</w> <w lemma="ձեռնաւորահակ, ხარკი, რომელიც გროვდება მეხარკე მოხელეების ხელით, საქართველოში მათ „ხელოსნებს“ უწოდებენ ">զձեռնաւորա
<lb n="6" break="no"/>հակս</w> <placeName nymRef="ბერდიკი (Բերդիկ)"><w lemma="Բերդիկ, ბერდიკი">Բերդկա</w></placeName> <w lemma="վասն, -თვის">վ
<lb n="7" break="no"/>ասն</w> Շահնշահի <w lemma="արեւշատութիւն, მზეგრძელობა"><expan><abbr>արև
<lb n="8" break="no"/>շատութ</abbr><ex>եա</ex><abbr>ն</abbr></expan></w> <w lemma="և, და (კავშირი)">և</w> <w lemma="ես, მე">ինձ</w>
<lb n="9"/><w lemma="մեղք, ცოდვა">մեղաց</w> <w lemma="թողութիւն, მიტევება">թողութե(ա)ն</w>
<lb n="10"/><unclear>ՎԱՅԼԱՄՒՈՒՅՈՒԴ</unclear>
</ab>
</div>