საამშენებლო წარწერის ფრაგმენტი

№ ECG244 📅 1142 🌐 ka
XML

საამშენებლო

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG244
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
გიორგი ოთხმეზური
დათარიღება · Dating
1142

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ობიექტი · Object Type
განლაგება · Layout
შესრულებულია ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე, კარიბჭის მარჯვენა მხარეს, მიწიდან დაახლ. 2,5-3 მ სიმაღლეზე, ორ დიდ წითელი ტუფის ქვაზე, ამოღარვით. 12 სტრიქონად (ბოლო 3 სტრ. ჩასმულია VII, XIII და IX სტრ. შუა ნაწილში ამოჭრილ ოთხკუთხედში).
დამწერლობა · Script
ასომთავრული, შეიმჩნევა კიდურწერტილოვნება. ქარაგმის ნიშნად გამოყენებულია კიდურწერტილოვანი სწორი და კლაკნილი მცირე ხაზი. განკვეთილობის ნიშნები: ორწერტილი თითქმის ყველა სიტყვას შორის. სტრიქონებს შორის მთელს სიგრძეზე ცალკეა გამოყოფილი სივრცე ქარაგმის ნიშნებისთვის.

ადგილმდებარეობა · Location

დაცულია · Current
დმანისის სიონი

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

✝ ს[ა][ელითა] [ღმრთისაჲ][თა] [ღმ] [დ][ანისისა] [დ]ა ლ ა ლ[ღ][ა][მს] [აკურ][ხენ]
ხ ბ გ [კ][ნ] ჲ დ [მ](ლა) თა[ჭ]
[მ]
[მ][ან][ს] [ა]მე[თ][ლ] [მ]
5ემ(ე)წ და ყდ(ა)[არი] [ა]ღუმსო გ(ა)(ე)[მ](ა)რჯ(უ)ა დ[ა](ა)სვე [მს] [მ] ე იკ ლ ეკლესია მოიკლა ლ ო
[მ][ო]მც[ა] [და] მო[შ]თვბდმქო [ლნ]მ ე ვ ი დ(ე)(ე)ლსა გ(ა)(ა)ვდა [ა] [ა] [და] ამი[ს] მეო[ხე][ბ][დ]
ლ ზ [დ][ა] ებ[ი]სკოვზი[ც] დავსჳ ს(ა)მლ(ო)(ე)(ო)[დ](ე)მისა დ[ა] ვი[ნ](ოვი)(ე)(ა)
(ა) მომ(ა)(ა)ლ ჩ(ემ)ი იყ[ოს](ი)ვე ბით(რუ)(ო) მს(უ)(ე)ბი ღ(მრთი)(ო)(ე)ლს დ[ა] ამ(ა)
(ი)(იტ) და შ(ეი)წყ(ა) ჩთ
10ოდ(ე)ს გ(ა)(ა)ვდ(ა)
(ო)(ონი)(ო) იყო
[ტ]ჲბ

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

✝ ႱႾ Ⴀ Ⴊ Ⴀ Ⴊ Ⴇ Ⴘ
Ⴇ Ⴞ Ⴁ Ⴂ Ⴀ Ⴢ Ⴃ Ⴄ ႧႠ Ⴋ
ႣႨႨ ႫႤႵ
5ႤႫႼ ႣႠ ႷႣ ႶႳႫႱႭ ႢႫႰႿႠ Ⴃ ႫႱႥႤ Ⴄ ႨႩ Ⴊ ႤႩႪႤႱႨႠ ႫႭႨႩႪႠ Ⴊ Ⴍ
ႫႺ ႫႭႧႥႡႣႫႵႭ Ⴋ Ⴄ Ⴅ Ⴈ Ⴃ ႼႪႱႠ ႢႧႥႣႠ ႠႫႨ ႫႤႭႠ
Ⴊ Ⴆ ႤႡႱႩႭႥႦႨႠ ႣႠႥႱჃ ႱႫႪႺႪႣ ႹႫႨႱႠ Ⴃ ႥႨ Ⴃ ႫႱ
ႫႭႫႥႪ ႹႨ ႨႷ ႾႥႤ ႡႨႧ ႫႱႾႡႨ ႶႱႸႪႱ Ⴃ ႠႫႱ
ႣႠ ႸႼႷ ႹႧ
10ႭႣႱ ႢႧႥ
Ⴃ ႵႰႩ ႨႷႭ
ჂႡ

მეცხრე სტრიქონის ბოლოს ტექსტის დასრულების ნიშნად გამოყენებულია სიმბოლო >. დაზიანება: გარდა ბუნებრივი გამოქარვისა და გადარეცხვისა, წარწერას ეტყობა აშკარად ხელოვნური ძალისმიერი დაზიანებები. შეიმჩნევა მრავლობითი ვერტიკალურად ჩამოთლილი ზოლები და სხვა ამოტეხილი ადგილები. დაზიანების გამო ვრცელი წარწერიდან განირჩევა მხოლოდ ცალკეული გრაფემები და სიტყვები. ერთიანი ტექსტის და ზუსტი შინაარსის აღდგენა ვერ ხერხდება. წარწერის დათარიღება წინა გამოცემებში: ლ. მუსხელიშვილის მიხედვით, ქორონიკონი „:ჲ:ბ:“ - 1312+62=1374 წ. წარწერის დათარირების საფუძველი: წარწერას გააჩნია უნიკალური ფორმით - წარწერის ძირითადი ტექსტის შიდა სივრცეში სპეციალურად ამოჭრილ ჩარჩოში ჩასმული ქორონიკონი. ქორონიკონი შედგებოდა სამი გრაფემისგან, რომლებიც ერთმანეთისგან ორწერტილებითაა გამიჯნული. ორწერტილია ასევე ამოჭრილი თითო გრაფემის თავზე. კარგად იკითხება ქორონიკონის რიცხვითი მნიშვნელობის მქონე II - ათეულების აღმნიშვნელი გრ. ჲ (60) III - ერთეულების აღმნიშვნელი გრ. ბ (2). სამწუხაროდ, დაზიანებულია ასეულების აღმნიშვნელი, ქორონიკონის პირველი გრ., რომელიც შესაძლებელია იყოს მხოლოდ ორი - ტ (300) და უ (400) გრ.-ებიდან ერთ-ერთი. ამის მიზეზი შემდეგი გარემოებებია - 1) წარწერა არის საამშენებლო და ასევე საუბარია წარწერის ქტიტორის მიერ ეპისკოპოსის დასმაზე, რაც ვერ მოხდებოდა 1123 წ-მდე, დმანისში ქართული სამეფო იურისდიქციის აღდგენამდე; 2) წარწერა ვერ იქნება XIII ს-ზე გვიანი, რადგან ქორონიკონს შემორჩენილი ათეულების და ერთეულების აღმნიშვნელი გრ.-ების ჯამის (62) გარდა, ასევე ახლავს ასეულების აღმნიშვნელი დაზიანებული გრ. - ტ ან უ. მართებული ქორონიკონის აღდგენის ორივე შემთხვევაში, იქნება ეს 362 თუ 462, წლების ათვლის წერტილად უნდა ავიღოთ მე-13 ქორონიკონი - 780 წ., რის შედეგადაც მივირებთ ან 1142 წ-ს (780+362), ან 1242 წ-ს (780+462). არავითარ შემთხვევაში ქორონიკონის ათვლის წერტილად არ უნდა ვიგულისხმოთ მე-14 ქორონიკონი - 1312 წ., რადგან ამ შემთხვევაში წარწერა შესრულებული უნდა იყოს ან 1674 წ., ან 1774 წ-ს, რაც გამორიცხულია წარწერის პალეოგრაფიული და ტექსტოლოგიური მონაცემებით. ამგვარად, წარწერა უნდა იყოს შესრულებული ან 1142 წ-ს, ან 1242 წ-ს. ასეულების აღმნიშვნელი გრაფემა იმ სახითაა დაზიანებული, რომ ორივე გრაფემის აღდგენა თანაბარი წარმატებითაა შესაძლებელი. იმისათვის, რომ დავადგინოთ მართებული თარღი საჭიროა წარწერის შემორჩენილი ტექსტის ისტორიულ-წყაროთმცოდნეობითი ანალიზი. წარწერა საამშენებლო ხასიათისაა, მის ტექსტში ორჯერაა აღნიშნული მშენებლობის (ნ. ჟ.) დასრულების დრო (VI სტრ. „...ოდეს წელსა გათავდა...“; XI-XII სტრ. - „ოდეს გათავდა ქორონიკონი იყო...“). მისი ქტიტორი უნდა იყოს საერო პირი, რადგან იგი მოპოვებულ გამარჯვებაზე წერს (V სტრ. „გამემარჯუა“). ეს პირი უნდა იყოს მეფე, რადგან მას დმანისში ეპისკოპოსიც დაუდგენია (VII სტრ. „...და ებისკოვზიცა დავსჳ...“). ამგვარად, წარწერაში გვხვდება ცნობები ბრძოლაში გამარჯვების, ეპისკოპოსის დასმის და მშენებლობის დასრულების შესახებ. როგორც აღინიშნა, წარწერა ჩასმულია სიონის სამხრ. მინაშენის სამხრ. ფასადში. ამ მინაშენს ეტყობა გადაკეთების კვალი, ფენებში გამოყენებულია წითელი აგურიც. რთულია დაბეჯითებით ითქვას წარწერაში ამ მინაშენის მშენებლობის დასრულებაა მოხსენიებული თუ არა, თუმცა, სავარაუდოდ ასეც იყო. ბუნებრივია, ამგვარი დიდი, მნიშვნელოვანი და ლამაზი წარწერა მიეძღვენებოდა დიდი მასშტაბის მშენებლობას, რომელსაც მინიმუმ 1 წელი მაინც დასჭირდებოდა. ამავე დროს, ნათელია, რომ მშენებლობის დაწყება, დასრულება, ეპისკოპოსის დასმა და წარწერის ამოკვეთა ხდება დმანისში ქართველი მეფის ხელისუფლების დროს. ეს კი ნაკლებად შესაძლებელია 1242 წ-სთვის ხდებოდეს. 1235 წ-ს დმანისი ააოხრეს მონღოლებმა, საქართველოს მეფე რუსუდანი კი მხოლოდ 1242-1243 წწ-ში უზავდება მონღოლებს და ბრუნდება აღმოსავლეთ საქართველოში. ხოლო მისი მემკვიდრე დავით VI ნარინი ურდოშია გაგზავნილი მეფობის დასამტკიცებლად. ამგვარად, ამ ისტორიული რეალობის გათვალისწინებით, დმანისის წარწერაში მოხსენიებული მეფის გამარჯვებას და მისივე ქტიტორობით დმანისის სიონში რაიმე მშენებლობის დაწყებას, დასრულებას და ეპისკოპოსის დასმას არ უნდა ჰქონოდა ადგილი 1242 წ-მდე, როდესაც დმანისს და მთელს აღმოსავლეთ საქართველოს მონღოლები განაგებენ, ხოლო ქართველი მეფე დასავლეთ საქართველოს აფარებს თავს. 1142 წ. უკეთ შეესაბამება წარწერის მონაცემებს. ამ დროს დმანისი დემეტრე I-ის (1125-1155 წწ.) იურისდიქციაში უნდა ყოფილიყო. მანამდე, დემეტრემ რამდენიმე გამარჯვება მოიპოვა: დემეტრემ დმანისი ორჯერ აიღო - 1125 და 1128 წწ-ში. შემდგომ 1130 წ-ს მან უკუაქცია შაჰ არმენ სუქმან II. 1139 წ-ს დემეტრემ განძა იაღო. არაა გამორიცხული წარწერაში სწორედ განძაზე გამარჯვება და იმავე წელს მშენებლობის დაწყება იყოს მოხსენიებული. ამგვარად, დემეტრე I-ის მეფობა მისი გამარჯვებები და დმანისის ფლობა უკეთ შეესაბამება წარწერის მონაცემებს და ის 1142 წ-ით უნდა დათარიღდეს

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
            <ab>
                <lb n="1"/>✝
                           <w lemma="სახელ">ს<supplied reason="omitted">ა</supplied>ხ<supplied reason="lost">ელითა</supplied></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><supplied reason="lost">ღმრთისაჲ</supplied><supplied reason="lost" precision="medium">თა</supplied></w>

                           <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">ღმ</supplied></orig>
                           <placeName nymRef="დმანის"><supplied reason="omitted">დ</supplied>მ<supplied reason="lost">ანისისა</supplied></placeName>

                           <w lemma="და"><supplied reason="omitted" precision="high">დ</supplied>ა</w>

                           <orig n="unresolved">ლ</orig>

                           <orig n="unresolved">ა</orig>

                           <orig n="unresolved">ლ<supplied reason="lost">ღ</supplied></orig>

                           <orig n="unresolved">თ<supplied reason="lost">ა</supplied></orig>

                           <orig n="unresolved">შ</orig>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ღ</abbr><ex>მერთ</ex><abbr>ო</abbr></supplied></expan></w>

                           <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">მს</supplied></orig>

                           <w lemma="კურთხევა"><supplied reason="lost" precision="medium">აკურ</supplied>
                <lb n="2" break="no"/>თ<supplied reason="lost">ხენ</supplied></w>
                           <gap reason="lost" extent="unknown" unit="character"/>
                           <choice>
                          <unclear>ხ</unclear>
                          <unclear>ბ</unclear>
                          <unclear>გ</unclear>
                          </choice>

                          <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">კ</supplied></orig>

                          <orig n="unresolved">ა</orig>

                          <orig n="unresolved"><supplied reason="lost" precision="medium">ნ</supplied></orig>
                          <choice>
                          <unclear>ჲ</unclear>
                          <unclear>დ</unclear>
                          </choice>

                          <orig n="unresolved"><supplied reason="lost" precision="medium">მ</supplied></orig>

                          <orig n="unresolved">ე</orig>

                          <w lemma="გაყრა"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>გან</abbr></supplied>უყრ<supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ე</abbr></supplied><ex>ლა</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>დ</abbr></supplied></expan></w>

                          <orig n="unresolved">თა<supplied reason="lost">ჭ</supplied></orig>

                          <orig n="unresolved">მ</orig>

               <lb n="3"/><orig n="unresolved"><supplied reason="lost" precision="medium">მ</supplied></orig>

                <lb n="4"/>
                           <placeName nymRef="დმანისი">დ<supplied reason="omitted" precision="high">მ</supplied><supplied reason="lost" precision="medium">ან</supplied>ი<supplied reason="omitted">ს</supplied>ი</placeName>
                           <orig n="unresolved"><supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied>მე<supplied reason="omitted" precision="high">თ</supplied>ქ<supplied reason="omitted" precision="high">ლ</supplied></orig>

                           <orig n="unresolved"><supplied reason="omitted" precision="high">მ</supplied></orig>

                <lb n="5"/><w lemma="შეწევნა"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>შ</abbr></supplied><abbr>ემ</abbr><ex>ე</ex><abbr>წ</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ი</abbr></supplied><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ოს</abbr></supplied></expan></w>
                           და
                           <w lemma="საყდარ"><expan><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ს</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>ყდ</abbr><abbr><supplied reason="lost">არი</supplied></abbr></expan></w>
                           <w lemma="ავსება"><supplied reason="omitted" precision="high">ა</supplied>ღუმსო</w>
                           <w lemma="გამარჯუება"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ე</ex><abbr><supplied reason="omitted">მ</supplied></abbr><ex>ა</ex><abbr>რჯ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="და">დ<supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied></w>
                           <w lemma="მას"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სვე</abbr></expan></w>

                           <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">მს</supplied></orig>


                           <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">მ</supplied></orig>

                          <choice>
                          <unclear>ე</unclear>
                          <unclear>იკ</unclear>
                          </choice>
                          <orig n="unresolved">ლ</orig>
                          <choice>
                          <unclear>ეკლესია</unclear>
                          <unclear>მოიკლა</unclear>
                          </choice>
                          <orig n="unresolved">ლ</orig>

                          <orig n="unresolved">ო</orig>
               <lb n="6"/><w lemma="მიცემა"><supplied reason="lost">მ</supplied><supplied reason="omitted" precision="high">ო</supplied>მც<supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied></w>
                          <w lemma="და"><supplied reason="lost" precision="medium">და</supplied></w>
                          <w lemma="">მო<supplied reason="lost">შ</supplied>თვბდმქო</w>
                          <orig n="unresolved"><supplied reason="lost" precision="medium">ლნ</supplied></orig><orig n="unresolved">მ</orig>
                          <choice>
                          <unclear>ე</unclear>
                          <unclear>ვ</unclear>
                          <unclear>ი</unclear>
                          </choice>
                          <w lemma="ოდეს"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ო</abbr></supplied><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ს</abbr></supplied></expan></w>
                          <w lemma="წელ"><expan><abbr>წ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლსა</abbr></expan></w>
                          <w lemma="გათავება"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვდა</abbr></expan></w>

                          <orig n="unresolved"><supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied></orig>

                          <orig n="unresolved"><supplied reason="lost">ა</supplied></orig>
                          <w lemma="და"><supplied reason="lost" precision="medium">და</supplied></w>
                          <w lemma="ესე">ამი<supplied reason="omitted" precision="high">ს</supplied></w>
                          <w lemma="მეოხება">მეო<supplied reason="lost" precision="medium">ხე</supplied><supplied reason="lost" precision="medium">ბ</supplied>ა<supplied reason="omitted">დ</supplied></w>
               <lb n="7"/><gap reason="lost" quantity="2" unit="character"/>
                          <choice>
                          <unclear>ლ</unclear>
                          <unclear>ზ</unclear>
                          </choice>

                          <w lemma="და"><supplied reason="omitted" precision="high">დ</supplied><supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied></w>
                          <roleName nymRef="ეპისკოპოს">ებ<supplied reason="lost" precision="medium">ი</supplied>სკოვზი<supplied reason="omitted" precision="high">ც</supplied>ა</roleName>
                          <w lemma="დასმა">დავსჳ</w>
                          <w lemma="ლოცვა"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>მლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ც</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ვ</abbr></supplied><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>

                          <orig n="unresolved"><supplied reason="omitted" precision="high">დ</supplied></orig>
                          <w lemma="ჩემ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მისა</abbr></expan></w>
                          <w lemma="და">დ<supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied></w>
                          <w lemma="ვინ">ვი<supplied reason="lost">ნ</supplied></w>
                          <w lemma="სლვა"><expan><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>მ</abbr></supplied><ex>ოვი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ს</abbr></supplied></expan></w>
                          <w lemma="მას"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
               <lb n="8"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="character"/>
                          <w lemma="და"><expan><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>დ</abbr></supplied><ex>ა</ex></expan></w>
                          <w lemma="მომავალ"><expan><abbr>მომ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლ</abbr><supplied reason="lost" precision="high"><abbr>ი</abbr></supplied></expan></w>
                          <w lemma="ჩემ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ემ</ex><abbr>ი</abbr></expan></w>
                          <w lemma="ყოფნა">იყ<supplied reason="lost" precision="medium">ოს</supplied></w>
                          <w lemma="ლიხ"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ლ</abbr></supplied><ex>ი</ex><abbr>ხ</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ი</abbr></supplied><supplied reason="omitted"><abbr>თ</abbr></supplied><abbr>ვე</abbr></expan></w>
                          <w lemma="სრულ"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ს</abbr></supplied><ex>რუ</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ლ</abbr></supplied><ex>ო</ex><abbr>ბით</abbr></expan></w>
                          <w lemma="მსახურება"><expan><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ჰ</abbr></supplied><abbr>მს</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ა</abbr></supplied><abbr>ხ</abbr><ex>უ</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>რ</abbr></supplied><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>დ</abbr></supplied><abbr>ი</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>თ</abbr></supplied></expan></w>

                          <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთი</ex><abbr>ს</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>მ</abbr></supplied><abbr>შ</abbr><ex>ო</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ბ</abbr></supplied><ex>ე</ex><abbr>ლს</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ა</abbr></supplied></expan></w>
                          <w lemma="და">დ<supplied reason="omitted" precision="high">ა</supplied></w>
                          <w lemma="ესე"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>

               <lb n="9"/>
                          <persName><name nymRef="დიმიტრი"><expan><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>დ</abbr></supplied><ex>ი</ex><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>მ</abbr></supplied><ex>იტ</ex><abbr>რ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ი</abbr></supplied></expan></name></persName>

                          <w lemma="და">და</w>
                          <w lemma="წყალობა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეი</ex><abbr>წყ</abbr><ex>ა</ex><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ლე</abbr></supplied></expan></w>

                          <orig n="unresolved">ჩთ</orig>
              <lb n="10"/><w lemma="ოდეს"><expan><abbr>ოდ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                          <w lemma="გათავება"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ვ
              <lb n="11" break="no"/>დ</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                          <rs type="date"><w lemma="ქორონიკონ"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>ო</ex><abbr>რ</abbr><ex>ონი</ex><abbr>კ</abbr><ex>ო</ex><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ნ</abbr></supplied>ი</expan></w>
                          <w lemma="ყოფნა">იყო</w>
              <lb n="12"/><num value="362"><supplied reason="lost">ტ</supplied>ჲბ</num></rs>
            </ab>
            </div>