დასავლეთ კარიბჭის საამშენებლო წარწერა მამათმთავარ თევდოსისა

№ ECG255 📅 XIII 🌐 ka
XML

საამშენებლო

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG255
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
გიორგი ოთხმეზური
დათარიღება · Dating
XIII

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

ობიექტი · Object Type
განლაგება · Layout
ტაძრის დას. კარიბჭის დას. ფასადზე, ტოლფერდა გადახურვის კარნიზის კეხსა და თაღოვან შესასვლელს შორის გამოსახული რელიეფური, ჩუქურთმიანი ჯვრის განივი მკლავების ქვეშ (ორივე ხარეს), მოცისფრო-მომწვანო ფერის პერანგის ფილაზე, ამოღარულია 7 სტრიქონიანი წარწერა.
დამწერლობა · Script
ასომთავრული. ქარაგმის ნიშანი: კლაკნილი, განივი, მოკლე ხაზი. განკვეთილობის ნიშანი: წერტილი, ხანდახან სამწერტილი თითქმის ყველა სიტყვას შორის. ქარაგმის ნიშნებსა და გრაფემებზე შეიმჩნევა ოდნავი კიდურწერტილოვნება. წარწერის დასასრულს გვხვდება სიმბოლო ->. დამახასიათებელია ასოთა შეწიაღება, გვხვდება ლიგატურაც.

ადგილმდებარეობა · Location

დაცულია · Current
დმანისის კათედრალური ტაძარი

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

✝ ს(ა)(ე)ლითა ღ(მრთისა)ჲთა და მ(ეო)(ე)(ი)თა წ(მიდი)სა ღ(მრთი)სმშ ყ(ა)(ე)ნ ღ(მერთმა)
(ე)(ე)თა მ(ე)(ო)(ა) (იორგ)ისი(ომე)ლთა მ(იე)რ ღ(ი)რს ვიქმ(ე)ნ მე მ(ა)თი [ჭ] [თ](ე)(ო)დსი (ამათ)(თავარ) კალ(ო)ნპ(ე)(ი)სძე აღშ(ე)(ე)(ა)
(ა)(ი)სბჭ(ი)სა ამის ს(ა)(ი)(ე)(ე)(ა)[მ](ე)(ო)(ი)სა(ა)(ი)სა დ[ა]
(ო)(ა)ჴს(ე)(ე)ბლად ცოდვილისა ს(უ)ლისა ჩ(უე)ნისა ბიძ(ა)ჲსა ჩ(ემ)ისა [ა]ნტ(ო)ნს მშ(ო)(ე)თა და ნთა[ს](ათ)თათ(ჳ)
5(მრთ)ისა ს(ი)(უა)(უ)ლისათ(ჳ)ს ლ(ო)(უა)სა მოგ(უი)ჴს(ე)(ე)ნი რ(აჲთ)ა ღ(მერთმა)ნ თქ(უე)ნცა მ(ო)(ი)ჴს(ე)ნ მ[ისს]ა ვინცა ესე
დაწ(ე)რილი რაჲსაც(ა)(ე)(ი)(ა)(ჳ) აღმ(ოშალო)ს ბ(რძანე)(ა)სა კ(უ)ლმცა არ[ს](მრთ)ისა პ[ირითა] რი(ა) და ცოცხალი
(ა)ნუჴსნ(ე)(ა)დ და ჩ(უ)ენ(ი)(ა)მცა ბრ(ა)ლთა მზღვ(ე)ლი არს დღ(ე)სა მ(ა)ს გ(ა)ნკ(ი)თხ ს ს(ულ)(ე)ვდ(ო)სი (ამათ)(თავარი)(ა)

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

✝ ႱႾႪႨႧႠ ႶჂႧႠ ႣႠ ႫႾႡႧႠ ႼႱႠ ႶႱႫႸ ႷႰႬ ႶႬ
ႫႴႧႠ ႫႴႡჂ ႢႨႱႨ ႰႪႧႠ ႫႰ ႶႰႱ ႥႨႵႫႬ ႫႤ ႫႧႨ ႥႣႱႨ ႫႫႨ
ႠႪႬႮႲႱႻႤ ႠႶႸႬႡႣ ႩႰႱႡႽႱႠ ႠႫႨႱ ႱႣႣႡႪႣ ႴႡႱႠ ႫႧႱႠ Ⴃ
ႫႱჄႱႬႡႪႠႣ ႺႭႣႥႨႪႨႱႠ ႱႪႨႱႠ ႹႬႨႱႠ ႡႨႻჂႱႠ ႹႨႱႠ ႬႲႬႱ ႫႸႡႧႠ ႣႠ ႬႧႠ ႫႧႠႧႱ
5ႶႨႱႠ ႱႷႰႪႨႱႠႧႱ ႪႺႱႠ ႫႭႢჄႱႬႬႨ ႰႠ ႶႬ ႧႵႬႺႠ ႫႢჄႱႬ ႫႠ ႥႨႬႺႠ ႤႱႤ
ႣႠႼႰႨႪႨ ႰႠჂႱႠႺ ႫႦႧႱ ႠႶႫႱ ႡႡႱႠ ႩႪႫႺႠ ႠႰ ႶႨႱႠ Ⴎ ႰႨ ႣႠ ႺႭႺႾႠ
ႪႨ ႢႬႳჄႱႬႪႣ ႣႠ ႹႤႬႧႫႺႠ ႡႰႪႧႠ ႫႦႶႥႪႨ ႠႰႱ ႣႶႱႠ ႫႱ ႢႬႩႧႾ Ⴑ ႱႨ ႧႥႣႱႨ ႫႫႱჂ

წარწერის აზომვა ვერ ხერხდება. დაზიანება: გადარეცხვისა და გამოქარვისაგან წარწერის მარჯვენა მხარე, სტრიქონების მეორე ნაწილი, უფრო კონკრეტულად კი ჯვრის მარჯვენა მხარეს არსებული ნახევრები, განსაკუთრებით გამკრთალებული და გადასულია. პირველი 3 სტრ. მეორე ნახევრების დიდი ნაწილი საერთოდ აღარ იკითხება. წარწერის დათარიღება სხვა გამოცემებში: ექ. თაყაიშვილის მიხედვით წარწერა გიორგი ბრწყინვალის დროინდელია, ვ. ჯაფარიძე 1214-1222 წელბით ათარიღებს, ვ. სილოგავა კი - 1207-1223 წწ-ით. წარწერის დათარიღების საფუძველი: წარწერაში იხსენიება მეფეთ-მეფე გიორგი, რომელიც უნდა იყოს ერთიანი საქართველოს მეფე გიორგი IV ლაშა. წარწერა საამშენებლო ხასიათისაა და მისი ზეობის წლებით უნდა დათარიღდეს. წარწერაში სხვადასხვა ავტორი რამდენიმე სიტყვას განსხვავებულად კითხულობს. ე. თაყაიშვილი პირველ სტრიქონში კითხულობს: დამყ]არნ ღ~ა, მეორე-მესამეში - აზ~ ნ პტს, მეოთხეში - ც დვილისა ს~ლსა ჩისა, ...სი მთბ..., მეხუთეში - ღ~სა, მოიბსნნეთ, მოგიბსნნეს, მეექვსეში - დაწერილი, მზეზითა... და შა ლოს, კრლცა, მეშვიდეში - ჩნთმცა, ჩვენთამცა, მზღველი არს დღესა, ...ო, მფ ძს., მ~მფ; ლ. მუსხელიშვილი პირველ სტრიქონში კითხულობს: [დაამყ]~რნ, მეორეში - [ვი]ქმნ, ეპ~კოპოსი: თვ]დსი, ეპისკოპოსი თევ]დოსი მამაი კალნაპეტის ძე, მესამეში - ს~დდბლ[ა]დ, [ღ~თ დაც~ლისა მ~ფთა მ]ფბსა, [ღმრთივ დაცულისა მეფეთა მე]ფობისა, მეოთხეში - ჩ~ისა ჩემისა, [ნათესავთ]ა :[ჩ]მთ~თს, [ჩე]მთათვის, მეხუთეში - მ~გბსნნი[თ, მეექვსეში - ს~მნ: აღ[მობოცო]ს; მეშვიდეში - ჩ~ვნთმცა, ეპკპ]~ოს~ი, ეპისკოპ]ოსი თევდოსი მამისაჲ

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

            <ab>
                <lb n="1"/>✝
                           <w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლითა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთისა</ex><abbr>ჲთა</abbr></expan></w>
                           და
                           <w lemma="მეოხება"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ეო</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთი</ex><abbr>სმშ</abbr><supplied reason="lost"><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="დამყარება"><expan><supplied reason="lost"><abbr>და</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr></supplied><abbr>ყ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                <lb n="2"/><roleName nymRef="მეფეთამეფობა"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>თა</abbr></expan>
                           <expan><abbr>მ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჲ</abbr></expan></roleName>
                           <persName type="local" key="ლაშა-გიორგი IV" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/გიორგი_IV_ლაშა"><expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგ</ex><abbr>ისი</abbr></expan></persName>
                           <w lemma="რომელ"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ომე</ex><abbr>ლთა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მიერ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>იე</ex><abbr>რ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღირს"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>ი</ex><abbr>რს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ქმნა"><expan><abbr>ვიქმ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მე">მე</w>
                           <w lemma="მიწა"><expan><supplied reason="lost"><abbr>მ</abbr><ex>ი</ex><abbr>წ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჲ</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="მათ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თი</abbr></expan></w>

                           <supplied reason="lost" precision="medium">ჭ</supplied>
                           <persName type="local" key="თევდოს კალონპეტისძე, მამათმთავარი"><expan><abbr><supplied reason="lost">თ</supplied></abbr><ex>ე</ex><abbr>ვ</abbr><abbr>დ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სი</abbr></expan></persName>
                           <roleName nymRef="მამათმთავარ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ამათ</ex><abbr>მ</abbr><ex>თავარ</ex><abbr>ი</abbr></expan></roleName>
                           <expan><abbr>კ
               <lb n="3" break="no"/>ალ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ნპ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ტ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სძე</abbr></expan>
                           <w lemma="შენება"><expan><abbr>აღშ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="კარიბჭე"><expan><abbr>კ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სბჭ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ესე">ამის</w>
                           <w lemma="სადიდებელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>

                           <roleName nymRef="მეფობა"><expan><abbr><supplied reason="lost">მ</supplied></abbr><ex>ე</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                           <w lemma="მათ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="და">დ<supplied reason="lost">ა</supplied></w>
                <lb n="4"/><w lemma="მოსაჴსენებელ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჴს</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბლად</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ცოდვა">ცოდვილისა</w>
                           <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ნისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ბიძა"><expan><abbr>ბიძ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჲსა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჩემ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ემ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                           <persName type="local" key="ანტონ [ბიძა მამათმთავარ თევდოს კალონპეტისძისა]"><expan><abbr><supplied reason="lost">ა</supplied>ნტ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ნს</abbr></expan></persName>
                           <w lemma="მშობელ"><expan><abbr>მშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><supplied reason="lost"><abbr>ლ</abbr></supplied><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           და
                           <orig n="unresolved">ნთა<supplied reason="lost">ს</supplied></orig>
                           <w lemma="მათ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ათ</ex><abbr>თათ</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                <lb n="5"/><w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="სიყუარულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ი</ex><abbr>ყ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლისათ</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ლოცვა"><expan><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ც</abbr><ex>უა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჴსენება"><expan><abbr>მოგ</abbr><ex>უი</ex><abbr>ჴს</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნი</abbr><supplied reason="lost"><abbr>თ</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="რა"><expan><abbr>რ</abbr><ex>აჲთ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="თქუენ"><expan><abbr>თქ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ნცა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჴსენება"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>გ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ჴს</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ნე</abbr></supplied><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ს</abbr></supplied></expan></w>

                           <w lemma="სასუფეველ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლსა</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="მის">მ<supplied reason="lost">ისს</supplied>ა</w>
                           <rs type="curse"><w lemma="ვინ">ვინცა</w>
                           <w lemma="ესე">ესე</w>
                <lb n="6"/><w lemma="წერა"><expan><abbr>დაწ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რილი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="რა"><expan><abbr>რაჲსაც</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                           <w lemma="მიზეზ"><expan><abbr>მ</abbr><supplied reason="omitted"><abbr>ი</abbr></supplied><abbr>ზ</abbr><ex>ე</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ზ</abbr></supplied><ex>ი</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ს</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="შლა"><expan><abbr>აღმ</abbr><ex>ოშალო</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ბრძანება"><expan><abbr>ბ</abbr><ex>რძანე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="კრულ"><expan><abbr>კ</abbr><supplied reason="omitted" precision="low"><abbr>რ</abbr></supplied><ex>უ</ex><abbr>ლმცა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ყოფნა">არ<supplied reason="lost">ს</supplied></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="პირ">პ<supplied reason="lost">ირითა</supplied></w>
                           <w lemma="მკვდარ"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>მკვ</abbr></supplied>დ<ex>ა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                           და
                           <w lemma="ცოცხალ">ცოცხა
                <lb n="7" break="no"/>ლი</w>
                          <w lemma="უჴსნელი"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნუჴსნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                          <w lemma="და">და</w>
                          <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ენ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მცა</abbr></expan></w>
                          <w lemma="ბრალ"><expan><abbr>ბრ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლთა</abbr></expan></w>
                          <w lemma="მზღველ"><expan><abbr>მზღვ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლი</abbr></expan></w>
                          <w lemma="ყოფნა">არს</w>
                          <w lemma="დღე"><expan><abbr>დღ</abbr><ex>ე</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                          <w lemma="მას"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                          <w lemma="განკითხვა"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნკ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თხ</abbr><supplied reason="lost"><ex>ვისა</ex><abbr>სა</abbr></supplied></expan></w></rs>
                          <g type="karagma"/><orig n="unresolved">ს</orig>
                          <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ულ</ex><abbr>ი</abbr></expan></w>
                          <persName type="local" key="თევდოს კალონპეტისძე, მამათმთავარი"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ვდ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სი</abbr></expan></persName>
                          <roleName nymRef="მამათმთავარ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ამათ</ex><abbr>მ</abbr><ex>თავარი</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჲ</abbr></expan></roleName>
                </ab>

            </div>