პენალი ბერძნული წარწერებით

№ ECG328 📅 II-III 🌐 grc
XML

მემორიალური

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG328
ენა · Language
grc
რედაქტორი · Editor
თინათინ ყაუხჩიშვილი
დათარიღება · Dating
II-III

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ობიექტი · Object Type
პენალი
განლაგება · Layout
საწერი ხელსაწყოს სახურავის ვერცხლის გოფრირებული ნაწილი ჰორელიეფური გამოსახულებებით ბოლოვდება. ამ გამოსახულეებზე არის ბერძნული წარწერები საგანგებოდ გამოყვანილი ასოებით. სახურავზე მოთავსებულია ოქროს ჭვირული შეჭედილობით შესრულებული ფირფიტა, რომელზედაც გამოყვანილია 2 სტრიქონად მოსევადებული წარწერა. კოლოფის II მხარეზე არის ფირფიტა, რომელზედაც 3 რიგია და თითოეულ რიგში 3-3 ფიგურაა მუზების გამოსახულებით. გამოსახულებათა ქვემოთ მოთავსებულია რომაული ხანიდან გავრცელებული ფორმის ფირფიტა ზედ მუზების სახელთა წარწერით.
დამწერლობა · Script
წარწერებში ორჯერ გვხვდება ლიგატურა ΝΗ.

ადგილმდებარეობა · Location

აღმოჩენილია· Found
დაცულია · Current
სახელმწიფო მუზეუმი
გარემოებანი · Circumstances
ნივთი მოპოვებულია მცხეთაში, სვეტიცხოვლის ეზოში არქეოლოგიური გათხრებისას.

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

Μέναν[δρος] Ὅμηρος Δημοσθένης
Βασιλέως Οὐστάμου
τοῦ καὶ Εὐγενίου
Κλείιω
Εὐτέρπη
Θάλειία
Μελπομένη
5Τερψιχόρη
Ἐρατώ
Πολυμνία
Οὐρανία
Καλλιόπη

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

ΜΈΝΑΝ ὍΜΗΡΟΣ ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ
ΒΑΣΙΛΈΩΣ ΟΥ̓ΣΤΆΜΟΥ
ΤΟΥ͂ ΚΑῚ ΕΥ̓ΓΕΝΊΟΥ
ΚΛΕΊΙΩ
ΕΥ̓ΤΈΡΠΗ
ΘΆΛΕΙΊΑ
ΜΕΛΠΟΜΈΝΗ
5ΤΕΡΨΙΧΌΡΗ
ἘΡΑΤΏ
ΠΟΛΥΜΝΊΑ
ΟΥ̓ΡΑΝΊΑ
ΚΑΛΛΙΌΠΗ

ქართული

მენანდრე ჰომეროსი დემოსთენე მეფე უსტამოსის და ევგენიოსისაც კილიო ევტერპე თალია მელპომენე ტერფსიქორე ერატო პოლიმნია ურანია კალიოპე

მცხეთაში, სვეტიცხოვლის ეზოში მცხეთის არქეოლოგიურმა ინსტიტუტმა გახსნა ქვასამარხი №14, სადაც დამარხულია ქალი. სამარხში აღმოჩნდა 25 დასახელების ნივთი, ძირითადად ოქრო-ვერცხლის ინვენტარი, მათ შორის ზემოხსენებული საწერი ხელსაწყო. ხელსაწყოს სახურავის ვერცხლის გოფრირებულ ნაწილზე გვხვდება შემდეგი სახელები: მენანდრე - (ელინისტური ხანის ყველაზე პოპულარული კომედიოგრაფი), ჰომეროსი (ბერძნული ეპიკური პოეზიის ფუძემდებელი), დემოსთენე (ანტიკურობის გამოჩენილი რიტორი). ხელსაწყო ეკუთვნოდა მეფე უსტამოსს და ასევე ევგენიოსს, რომელიც, ალბათ, მეფის მდივანი ან მწერალი იყო. სახელი Οὔσταμος ამ ფორმით საცნობარო ლიტერატურაში არ არის; შავი ზღვის ჩრდილო სანაპიროს წარწერებიდან დადასტურებულია სახელი Οὔστανος (პანტიკაპეიონიდან IV ს. საფლავის სტელაზე; ტანაისიდან თიასების სიაში, 220 წ.). μ და ν-ს მონაცვლეობა მოულოდნელი არ არის. Vasmer-ი Οὔστανος-ს უკავშირებს Ὑστάνης-ს და იძლევა მის ავესტურ ეტიმოლოგიას (lebenskräftig - სიცოცხლით, ძალღონით სავსე). Εὐγένιος - ბერძნული და დღემდე გავრცელებული სახელია საერთოდ საქართველოშიც კი და ნიშნავს - კეთილშობილს. ვისი მეფე იყო უსტამოსი, უცნობია, უთუოდ იმისი, სადაც ეს ნივთი გაკეთდა და ვისაც ის ეკუთვნოდა. კოლოფის მეორე მხარეზე, ფირფიტის ზემოთა რიგში გვხვდება მუზების სახელები: კლიო (ისტორიის მუზა), ევტერპე (ლირიკული პოეზიის მუზა), თალია (კომედიის მუზა); შუა რიგში: მელპომენე (ტრაგედიის მუზა), ტერფსიქორე (ცეკვის მუზა), ერატო (ეროტიკული პოეზიის მუზა); ქვემოთა რიგში: პოლიმნია (ჰიმნების მუზა), ურანია (ასტრონომიის მუზა), კალიოპე (ეპოსის მუზა). მუზების ასეთი თანმიმდევრობა თანხვდება ჰეროდოტეს „ისტორიის“ 9 წიგნად დაყოფას და თითოეული წიგნისთვის მუზის სახელის წოდებას. რამდენადაც ცნობილია, ეს ალექსანდრიელი ფილოლოგების შემოქმედებაა. როგორც ჩანს, ამ დროიდან, ასე ვთქვათ, დაკანონდა მუზების ასეთი თანმიმდევრობით გამოსახვა. მანამდე მუზების გამოხატვისას თანრიგი სხვა იყო (და მთავარ მუზად, I ადგილზე კალიოპე იყო ხოლმე). ენის თვალსაზრისით მცხეთაში მოპოვებულ ძეგლზე აღსანიშნავია წელთაღრიცხვათა მიჯნაზე დამკვიდრებული იტაციზმი (Κλειώ||Κλιώ; Θάλεια||Θαλία). Τερψιχόρα-ს იონიური ფორმა - Τερψιχόρη. ორჯერ გვხვდება ერთი და იგივე ლიგატურა: ΝΗ (Δεμοσθένης, Μελπομένη). დაწერილობაში ამ მხრივ სხვა აღსანიშნავი არაფერია, ძირითადად დაცულია კლასიკური, ატიკური ნორმები.

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="grc" xml:space="preserve">
                
                        <!-- Μέναν[δρος] Ὅμηρος Δημοσθένης
                               Βασιλέως Οὐστάμου || τοῦ καὶ Εὐγενίου

                               Κλιώ (Κλείω) Εὐτέρπη Θαλία (Θάλεια)
                               Μελπομένη Τερψιχόρη Ἐρατώ
                               Πολυμνία Οὐρανία Καλλιόπη


                                                                         -->
                     
 
         <ab>
             <lb n="1"/><persName type="local" key="მენანდრე (Μένανδρος)"><name nymRef="Μένανδρος">Μέναν<supplied reason="omitted">δρος</supplied></name></persName> <persName type="local" key="ჰომეროს (Ὅμηρος)"><name nymRef="Ὅμηρος"/>Ὅμηρος</persName> <persName type="local" key="დემოსთენე (Δημοσθένης)"><name nymRef="Δημοσθένης">Δημοσθένης</name></persName>
       
               <lb n="1"/><persName type="local" key="მეფე უსტამოსი (βασιλεύς Οὔσταμος)"><roleName nymRef="βασιλεύς"><w lemma="βασιλεύς">Βασιλέως</w></roleName> <name nymRef="Οὔσταμος">Οὐστάμου</name></persName> 
               <lb n="2"/><w lemma="ὁ">τοῦ</w> καὶ <persName type="local" key="ევგენიოსი (Εὐγένιος) "><name nymRef="Εὐγένιος">Εὐγενίου</name></persName>
      
                        <lb n="1"/><persName type="divine" key="კილიო (Κλείω)"><name nymRef="Κλείω">Κλ<choice><corr>εί</corr><sic>ι</sic></choice>ω</name></persName> 
                        <lb n="2"/><persName type="divine" key="ევტერპე (Εὐτέρπη)"><name nymRef="Εὐτέρπη">Εὐτέρπη</name></persName> 
                        <lb n="3"/><persName type="divine" key="თალია (Θάλεια)"><name nymRef="Θάλεια">Θάλ<choice><corr>ει</corr><sic>ί</sic></choice>α</name></persName>
                        <lb n="4"/><persName type="divine" key="მელპომენე (Μελπομένη)"><name nymRef="Μελπομένη">Μελπομένη</name></persName> 
                        <lb n="5"/><persName type="divine" key="ტერფსიქორე (Τερψιχόρη)"><name nymRef="Τερψιχόρη">Τερψιχόρη</name></persName>  
                        <lb n="6"/><persName type="divine" key="ერატო (Ἐρατώ)"><name nymRef="Ἐρατώ">Ἐρατώ</name></persName>
                        <lb n="7"/><persName type="divine" key="პოლუმნია (Πολυμνία)"><name nymRef="Πολυμνία">Πολυμνία</name></persName> 
                        <lb n="8"/><persName type="divine" key="ურანია (Οὐρανία)"><name nymRef="Οὐρανία">Οὐρανία</name></persName> 
                        <lb n="9"/><persName type="divine" key="კალიოპე (Καλλιόπη)"><name nymRef="Καλλιόπη">Καλλιόπη</name></persName>
                    </ab>
                </div>