შაჰნაზირის დავითის წარწერა II
მოსახსენებელი
კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition
დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition
ქართული
სახელითა ღმრთისაჲთა, წმიდა ღვთისმშობლისა და იოანე ნათლისმცემლის მეოხებით დაიდვა ეს წმიდა ბალავარი ჟამთა უკან რუსუდან დედოფლისათვის, დავითის მეფობას შეეწიე, უფალო.
წარწერა 1964 წელს შეისწავლა და გამოსცა ლეონ მელიქსეთ-ბეგმა. 1977 წელს გამოაქვეყნა პარუირ მურადიანმა, ხოლო 1980 წელს მისეული შესწორებებით - ვალერი სილოგავამ. ბალავრის ქვაზე ამოკვეთილი ტექსტი ლეონ მელიქსედ-ბეგმა ორ სხვადასხვა დამოუკიდებელ წარწერად მიიჩნია. ასევე, ორ წარწერად მიიჩნია იგი პარუირ მურადიანმა და თავის წიგნში სხვადასხვა ნომრით შეიტანა. ამის საფუძველს მკვლევრებს ის აძლევდა, რომ წარწერის მეორე ნაწილი წინმიმავალი ტექსტის მარცხნივ არის ამოკვეთილი. თუმცა, ვალერი სილოგავას აზრით, ეს გამოწვეული უნდა ყოფილიყო წარწერის შემსრულებლის მიზნით, ტექსტის ძირითადი, უმთავრესი ნაწილი მოეთავსებინა ბალავრის ქვის ცენტრში, ხოლო მისი გაგრძელება კი ამოეკვეთა ფილის თავისუფალ მარცხენა მხარეს. მსგავსი შემთხვევები ქართულ ეპიგრაფიკაში სხვაგანაც დასტურდება. პარუირ მურადიანი ვარაუდობს, რომ წარწერა შესრულებული უნდა იყოს რუსუდან დედოფლის სიცოცხლეში, 1237-1245 წლებში, და მისი ავტორი უნდა ეკუთვნოდეს იმ წრეებს, რომლებიც რუსუდანისა და მისი შვილის, დავითის, მეფობის კანონიერებას უჭერდნენ მხარს. ამ აზრის გასაბათილებლად ვალერი სილოგავა წერს, რომ რუსუდანის მეფობის კანონიერებაში არც არავის შეჰპარვია ეჭვი არასდროს, ხოლო რაც შეეხება დავითს, იგი ჯერ კიდევ 1230 წელს, რუსუდანის გარდაცვალებამდე 15 წლით ადრე, აკურთხეს რუსუდანის თანამოსაყდრედ. რაც შეეხება წარწერის დათარიღებას, ვალერი სილოგავას მიაჩნია, რომ იგი შესრულებულია რუსუდან დედოფლის გარდაცვალების („ჟამთა უკან“), 1245 წლის შემდგომ, იმ დროს, როდესაც მის ძეს, დავითს „მეფობის შეწევნა“ სჭირდება. როდის შეიძლებოდა ყოფილიყო ეს? ვალერი სილოგავას აზრით, 1245-47 წლებში, რუსუდანის გარდაცვალებასა და დავითის, როგორც მეფედ დამტკიცებულის, ურდოდან საქართველოში დაბრუნებას შორის (ურდოში დავითი 1242/43-1247 წლებში იმყოფებოდა).
<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
<!--სხ წსა ჟთა და
ღთა იოვა ოკნ ვი
დამე ნე ნთმ რო თმე
ოხები ცემლისათა სოდ ფობა
თაწდს და ესე ადე საშე
ღთმშ წაბ[ა]ლა დოფ აწიე
ბ[ლთა] ვარი ლის ნღ
თოი ნ
ს
-->
<ab>
<lb n="1"/><w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ელითა</ex></expan></w>
<lb n="2"/><w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
<lb n="3"/>და
<w lemma="მეოხება">მე
<lb n="4" break="no"/>ოხები
<lb n="5" break="no"/>თა</w>
<w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
<lb n="6"/><w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სმშ</abbr><ex>ო</ex>
<lb n="7" break="no"/><abbr>ბ</abbr><supplied reason="lost"><ex>ე</ex>ლ<ex>ისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></supplied></expan></w>
<lb n="1"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
<lb n="2"/><name>იოვა
<lb n="3" break="no"/>ნე</name>
<w lemma="ნათლისმცემელ"><expan><abbr>ნ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ლის</ex><abbr>მ
<lb n="4" break="no"/>ცემ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლისა</abbr><ex>ჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
<lb n="5"/><w lemma="დადება"><expan><abbr>დ</abbr><ex>აიდვ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
<w lemma="ესე">ესე</w>
<lb n="6"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
<w lemma="ბალავარ">ბ<supplied reason="lost">ა</supplied>ლა
<lb n="7" break="no"/>ვარი</w>
<lb n="1"/><w lemma="ჟამ"><expan><abbr>ჟ</abbr><ex>ამ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
<lb n="2"/><w lemma="უკან"><expan><abbr>ო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>კ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
<lb n="3"/><persName type="local" key="რუსუდან დედოფალი"><expan><abbr>რო</abbr><ex>ჳ</ex>
<lb n="4" break="no"/><abbr>სო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>დ
<lb n="5" break="no"/>ა</abbr><ex>ნ</ex></expan></persName>
<roleName><w lemma="დედოფალ"><expan><abbr>დე
<lb n="6" break="no"/>დოფ
<lb n="7" break="no"/>ლის</abbr><ex>ა</ex>
<lb n="8" break="no"/><abbr>თო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ი
<lb n="9" break="no"/>ს</abbr></expan></w></roleName>
<lb n="1"/><persName type="local" key="დავით VI ნარინი">და
<lb n="2" break="no"/>ვი
<lb n="3" break="no"/>თ</persName>
<w lemma="მეფობა">მე
<lb n="4" break="no"/>ფობა
<lb n="5" break="no"/>სა</w>
<w lemma="შეწევნა">შე
<lb n="6" break="no"/>აწიე
<lb n="7" break="no"/>ნ</w>
<w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr>
<lb n="8" break="no"/><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
</ab>
</div>