ხუნზახის VI წარწერა დაღესტნიდან

№ ECG370 🌐 ka
XML

მოსახსენებელი

ძირითადი ინფორმაცია · Basic Information

ID
ECG370
ენა · Language
ka
რედაქტორი · Editor
შაჰბან ჰაფიზოვი

ფიზიკური აღწერა · Physical Description

მასალა · Material
ობიექტი · Object Type
ჯვარი
განლაგება · Layout
წარწერა თვრამეტსტრიქონიანია. ჯვრის მარცხენა მკლავის გვერდზე („ყუაზე“) არის გრაფიტების ნაშთები ორ სტრიქონად, ხოლო ჯვრის მარჯვენა მკლავის „ყუაზე“ - ოთხ სტრიქონად
დამწერლობა · Script
ამოღარული ნუსხურნარევი ასომთავრული წარწერა

ადგილმდებარეობა · Location

დაცულია · Current
ხუნზახი, დაღესტანი
გარემოებანი · Circumstances
1970-1971 წლებში ტად-რაალში აღმოჩნდა სამი ქვა ქართული წარწერებითურთ. ისინი ინახება ხუნზახელი ალიბეკ კაზანბიევის სახლში. მათგან ყველაზე ფასეულია თითქმის მთლიანად გადარჩენილი ჯვარი. ჯვრის როგორც ორივე მხარეზე, აგრეთვე მკლავების ზედა მხარეებზე გამოსახულია ქართული წარწერები. ჯვრის წინა მხარეს ქვედა მკლავი მნიშვნელოვნადაა დაზიანებული, რის გამოც ტექსტი აქ არ ჩანს

კრიტიკული გამოცემა · Interpretive Edition

(უა)რი
(რისტ)
(ეიწყალ)ე სა
რკელ
(მიდა)(იორგ)
(მიდა)(ეოდორ)
(მიდა)ყეშე
[წმიდაო] ნიკ(ო)(ო)
5(მერთმა)(იორგ)
(მიდა)
ებ
ვღ
[ქ(რისტე)](მიდა)
(იმიტრ)(მიდა)
(უა)რი ქ(რისტ)
ქნ

დიპლომატიური გამოცემა · Diplomatic Edition

ႿႰႨ
ႵႤ
ႸႤ ႱႠ
ႰႩႤႪ
ႼႭ ႢႨ
ႼႭ ႧႤ
ႼႭ ႷႤႸႤ
ႬႨႩႪႦ
5ႶႬ ႢႨ
ႼႭ
ႤႡ
ႥႶ
ႼႭ
ႣႨ ႼႭ
ႿႰႨ ႵႤ
ႵႬ

ქართული

I. ჯუარი, ქრისტე, შეიწყალე, სა (ხუნძ.), რკელ (ხუნძ.). II. წმიდაო გიორგი, წმიდაო თეოდორე, წმიდაო ყეშე, წმიდაო ნიკოლოზ, ღმერთმან გიორგი, წმიდაო ებ(?). III. ქრისტე, წმიდაო, დიმიტრი წმიდაო. IV. ჯუარი, ქრისტე.

წარწერა გამოიკვლია გ. ღამბაშიძემ (Гамбашидзе Г.Г. Грузинские надписи ХII – ХIII вв. на каменном кресте из с. Хунзах (Дагестан). Международная научная конференция «Археология, этнология, фольклористика Кавказа». Сборник кратких содержаний докладов. Тбилиси, 25-27 июня 2009 года. Тбилиси, 2010, 113-116). ჯვრის უკანა მხარეს იკითხება ნაკაწრი ასომთავრული და ნუსხური ასოები. გ. ღამბაშიძე ვარაუდობს, რომ აქ გრძელდება წინა მხარეს დაწყებული ტექსტი. მისი აზრით, პირველ სამ სტრიქონზე გამოტოვებულია სიტყვა „შეიწყალე“, ხოლო სიტყვა „წმიდაჲ“ ქრისტეს უნდა გულისხმობდეს. შაჰბან ჰაფიზოვი თვლის, რომ ეს ვარაუდი სადავოა, ვინაიდან ავერსზე არ არის გამორჩენილი სიტყვა შეიწყალე. გარდა ამისა, ქართულ მართლმადიდებლობაში შეწყალებას წმინდანს არ სთხოვენ, მას მხოლოდ ღმრთის წინაშე მეოხება შეუძლია, მაგრამ არა ცოდვების მიტევება. შაჰბან ჰაფიზოვის აზრით, უფრო მოსალოდნელია ხუნზახის სხვა წარწერების ანალოგიით დავუშვათ პირველი სამი სტრიქონის წაკითხვა, როგორც სამი წმინდანის ერთად მოხსენიება: წმიდაო გიორგი, წმიდაო თეოდორე, წმიდაო ყეშე.

<div xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
                
                        <!--I. (1) ჯ(უა)რი 
                    „ჯუარი“ 
                    (2) ქ(რისტ)ე 
                    „ქრისტე„ 
                    (3) შ(ეიწყალ)ესა... 
                    ქართ. “შეიწყალე”, ხუნძ. „სა...“ 
                    (4) ...რკელ 
                    ხუნძ. „რკელ“ 
                                      
                   II. (1) წ(მიდა)ოგ(იორგ)ი 
                “წმიდაო გიორგი” 
                (2) წ(მიდა)ო:თ(ეოდორ)ე
                “წმიდაო თეოდორე” 
                (3) წ(მიდა)ოყეშე 
                “წმიდაო ყეშე” [? _ მთარგმნ.] 
                (4) მარცხნივ: (წმიდაო)ნიკ(ო)ლ(ო)ზ 
                “წმიდაო ნიკოლოზ” 
                (5) ღ(მერთმა)ნ:გ(იორგ)ი 
                “ღმერთმან გიორგი” 
                (6) წ(მიდა)ო 
                “წმიდაო” 
                (7) ებ 
                “ებ” 
                (8) ვღ 
                “?” 
                
                III. (1) ქ(რისტე _ ?)წ(მიდა)ო 
            “ქრისტე, წმიდაო” 
            (2) დ(იმიტრ)იწ(მიდა)ო 
            “დიმიტრი წმიდაო” 
            
                IV. (1) ჯ(უა)რიქ(რისტ)ე 
            “ჯუარი. ქრისტე” 
            (2) ი 
            (3) ...ქნ 
            (4) ...ნ.-->                                                       
            
       
                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>                     
                   <lb n="2"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                   <lb n="3"/><w lemma="შეწყალებ"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეიწყალ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                              სა<gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"/> 
                   <lb n="4"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"/>რკელ 
              
                   <lb n="1"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                             <name nymRef="გიორგი"><expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგ</ex><abbr>ი</abbr></expan></name>
                   <lb n="2"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                <name nymRef="თეოდორე"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ეოდორ</ex><abbr>ე</abbr></expan></name>
                   <lb n="3"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                <name>ყეშე</name> 
                   <lb n="4"/><w lemma="წმიდა"><supplied reason="lost">წმიდაო</supplied></w>
                                <name nymRef="ნიკოლოზ"><expan><abbr>ნიკ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ზ</abbr></expan></name> 
                    <lb n="5"/><w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                <name nymRef="გიორგი"><expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგ</ex><abbr>ი</abbr></expan></name> 
                    <lb n="6"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                    <lb n="7"/>ებ 
                    <lb n="8"/>ვღ 
                   
        
                   <lb n="1"/><w lemma="ქრისტე"><supplied reason="lost" cert="low"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტე</ex></expan></supplied></w>
                              <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w> 
                   <lb n="2"/><name nymRef="დიმიტრი"><expan><abbr>დ</abbr><ex>იმიტრ</ex><abbr>ი</abbr></expan></name>
                            <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
             
                   <lb n="1"/><w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w> 
                            <w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w> 
                   <lb n="2"/>ი
                   <lb n="3"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"/>ქნ
                   <lb n="4"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="chars"/>ნ
                   </ab>
         </div>