ECG276. წითელი შუშის თვალი

Material: შუშა

Object type: შუშის თვალი/საბეჭდავი

Decoration:

Text: თვალი არის ოვალური ფორმის წითელი შუშა ბრინჯაოს რგოლით. თვლის პირზე ამოკვეთილია ვიქტორია, მეორე მხარეს ჩაჭრილია 3 სტრიქონად ბერძნული წარწერა. cm

Letters:

Date: III-IV AD (lettering)

Findspot: სამთავრო ნივთი მოპოვებულია ბაიერნისეული გათხრების დროს.

Original location: სამთავრო

Current repository: Unknown

Last recorded location(s): საქართველოს ეროვნული მუზეუმი № 336

Summary:

Editor(s): თინათინ ყაუხჩიშვილი, A. Zakharow, И. Помяловский

Publication details: ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი; დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.

Interpretive

ηχ-
αρί-
σ͡τι

Diplomatic

ΗΧ
ΑΡΙ
Σ͡ΤΙ

apparatus

კრიტიკული აპარატი

:

Translation (Georgian)

ჰმადლობდე / მადლობელი იყავ / ეზიარე

Commentary

ენობრივი ნორმების მიხედვით (στ კომპლექსისთვის იხმარება დაწერილობა Ϛ; ι- გადმოსცემს ει დიფთონგს; η გასმოსცემს υ-ს; ευ-დიფთონგში მოცვეთილია პირველი ელემენტი, ამის შედეგად მიღებული υχαριστι - გადაქცეულია ιχαριστι-დ).

წარწერა საინტერესოა ენობრივად: გავრცელებული ფორმა - εὐχαριστέω - მოცემულია ახალბერძნული ფორმით: ixaristeo; ჰაძიდაკის შრომაში დამოწმებულია ფორმები: (ε)ὐκαριστῶ, (ε)ὐκαριστία, ე.ი. ისეთი, სადაც ε მოცვეთლია და ამისი გამოთქმა არის: vkaristo, vkaristia. ე.ი. კლასიკური დროის ეუ დიფთონგი, შემდეგ გადაქცეული ევ-ად, ბოლოს გამოითქმის ივ და ავ-დ (შდრ. G. H. Hatzidakis, Einleitung in die neugrichischen Grammatik, 1892, S.S. 285, 345), ჩვენს შემთხვევაში υ (რომელიც ალბათ ვ-დ გამოითქმოდა) გადმოცემულია η-თი. იტაციზმისეულია მოვლენა ბოლოში ι-ს ხმარებისა - ηχαριστι. ნახმარია ლიგატურა Ϛ/στ).

ნივთი, როგორც ხელოვნების ნიმუში შესწავლილია ა. ზახაროვის მიერ და რომაული ხანისად არის მიჩნეული.

თუ სიტყვა εὐχαρίστει-ს "ზიარების" მნიშვნელობით გავიგებთ, ნივთი ქრისტიანული ხანის ძეგლად უნდა მივიჩნიოთ და ყოველ შემთხვევაში ჩვენს ტერიტორიაზე არა უადრეს IV ს-ისა მოხვედრილად.

ა. ზახაროვის სტატიაში წარწერა გარჩეული არ არის. გადმოცემულია მხოლოდ ასეთი ფორმით: ΗΧΑΡΙΣΙ. ამ ნივთზე უნდა იყოს ლაპარაკი ი. პომიალოვსკის კრებულში (Сборник... 69), სადაც ბაიერნის შრომის მიხედვით მოყვანილია წარწერა ასეთი სახით: ΗΧ ΑΡΙ ΕΙ წარწერა არც აქაა გარჩეული. στ, რომელიც თავისებური ლიგატურით არის წარმოდგენილი, არც ერთგან სწორად არ არის გაგებული.

Bibliography:

თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსიbibliography.xmlb130, 266

თინათინ ყაუხჩიშვილი, ბერძნული წარწერები საქართველოშიbibliography.xmlb80, 257

A. Zakharow, Gemmen und Siegel des Museums Georgiensbibliography.xmlb155, 258

И. Помяловский, Сборник греческихъ и латинскихъ надписейbibliography.xmlb156, 69

Images

   Fig. 1. Glass signet from Samtavro