ზარზმის ივანე სულასძის წარწერა ეგუტერის აშენებისა

ძეგლი

ობიექტის ტიპი
ფილა
მასალა
ქვა
აღმოჩენის ადგილი
ზარზმის მონასტერი
გარემოებები
ივანე სულასძის წარწერა თავის დროზე ამოკვეთილი უნდა ყოფილიყო არქიტრავის მონუმენტურ ქვის ფილაზე
კონტექსტი
არ არის მითითებული
ამჟამინდელი მდებარეობა
ზარზმის მონასტერი
ზომა
ინსტიტუცია და შიფრი
არ არის მითითებული

წარწერიანი ზედაპირი

ტექსტის მდებარეობა
წარწერა ათსტრიქონიანია
ზომა
ასოთა სიმაღლე
არ არის მითითებული
ანბანი, შესრულების ტექნიკა
ამოღარული ასომთავრული წარწერა
დეკორი
არ არის მითითებული

ტექსტი

კატეგორია
საამშენებლო
დათარიღება
980 AD
დათარიღების საფუძველი
n/a

კრიტიკული

†ს(ა)ხ(ე)ლ(ი)თა ღ(მრთ)ი(საჲ)თა და წ(მიდი)სა ღ(მრ)თ(ი)სმ-
შობ(ე)ლისა მ(ეო)ხ(ე)ბ(ი)თა მე ივ(ა)ნე ძემ(ა)ნ სო(ჳ)ლ(ა)-
სმ(ა)ნ აღვაშ(ე)ნე წ(მიდა)ჲ ეგ(უ)ტ(ე)რი მას ჟ(ა)მ-
სა ოდ(ე)ს საბ(ე)რძნ(ე)თს გადგა სკ-
5ლიაროსი დავ(ი)თ კ(უ)რ(ა)პ(ა)ლ(ა)ტი ად(ი)დ(ე)ნ
ღ(მერთმა)ნ ო(ჳ)შ(ო)ჳ(ე)ლა წ(მიდა)თა მ(ე)ფ(ე)თა და ჩ(უე)ნ
ყ(ოველ)ნი ლაშქარს წა(რ)გ(უავ)ლ(ი)ნნა სკლია-
როსი გავ(ა)ქციეთ მე მ(ა)ს ქ(უე)ყ(ა)ნ(ა)სა რ-
(ომე)ლსა ჰ(რ)ქ(ჳა)ნ ხარსანანი ადგილსა რ(ომე)ლ-
10სა ჰ(რ)ქ(ჳა)ნ სარვენისნი მო(ჳ)ნ ესუენა ტახტი []

დიპლომატიური

†ႱႾႪႧႠ ႶႨႧႠ ႣႠ ႼႱႠ ႶႧႱႫ
ႸႭႡႪႨႱႠ ႫႾႡႧႠ ႫႤ ႨႥႬႤ ႻႤႫႬ ႱႭႪ
ႱႫႬ ႠႶႥႠႸႬႤ ႼჂ ႤႢႲႰႨ ႫႠႱ ႯႫ
ႱႠ ႭႣႱ ႱႠႡႰႻႬႧႱ ႢႠႣႢႠ ႱႩ
5ႪႨႠႰႭႱႨ ႣႠႥႧ ႩႰႮႪႲႨ ႠႣႣႬ
ႶႬ ႭႸჃႪႠ ႼႧႠ ႫႴႧႠ ႣႠ ႹႬ
ႷႬႨ ႪႠႸႵႠႰႱ ႼႠႢႪႬႬႠ ႱႩႪႨႠ
ႰႭႱႨ ႢႠႥႵႺႨႤႧ ႫႤ ႫႱ ႵႷႬႱႠ Ⴐ
ႪႱႠ ჀႵႬ ႾႠႰႱႠႬႠႬႨ ႠႣႢႨႪႱႠ ႰႪ
10ႱႠ ჀႵႬ ႱႠႰႥႤႬႨႱႬႨ ႫႭႬ ႤႱႳႤႬႠ ႲႠႾႲႨ []

თარგმანი

† ღვთის სახელით და წმინდა ღვთისმშობლის მეოხებით, მე, ივანე სულას ძემ, ავაშენე წმინდა ეკუდერი. იმ დროს, როდესაც საბერძნეთში განდგა სკლიაროსი, დავით კურაპალატი ადიდოს ღმერთმა, უშველა წმინდა მეფეებს და ჩვენ ყველანი სალაშქროდ წარგვავლინა. სკლიაროსი გავაქციეთ. მე იმ ქვეყანაში, რომელსაც ჰქვია ხარსანანი და ადგილს, რომელსაც ჰქვია სარვენისნი, იქ ესვენა ტახტი...

კომენტარი

ზარზმის მონასტერი ადიგენის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. ივანე სულასძის წარწერა თავისი შინაარსითა და მნიშვნელობით სცილდება საქართველოს ფარგლებს და ბიზანტიის იმპერიის ისტორიის ფაქტს - 979 წელს საიმპერატორო კარის წინააღმდეგ ცნობილი სარდლის, ბარდა სკლიაროსის, აჯანყებას ეხმიანება. წარწერის ავტორი, ივანე სულას ძე, როგორც ჩანს, ჩორჩნელთა ფეოდალური სახლის წარმომადგენელი, მონაწილე ყოფილა იმ 12 ათასიანი მხედრული ლაშქრისა, რომელიც დავით კურაპალატმა წარავლინა თორნიკეს სარდლობით და საიმპერატორო კარის თხოვნით ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ. ამ ლაშქრობაში მოპოვებული „ნატყუენავით“ ივანე სულას ძეს „წმინდა ეგტერი“, ე. ი. თავისი და მისი ოჯახის სამარხავი აუშენებია. წარწერა მასში დასახელებული ანთროპონიმებითა და ტოპონიმებითაც არის საინტერესო. კერძოდ, იქ ორგზის იხსენიება სკლიაროსი, ასევე, დავით კურაპალატი, თვით წარწერის ტექსტის მთავარი გმირი - ივანე სულას ძე. დასახელებულია საბერძნეთი, „ქუეყანა ხარსანანი“, „ადგილი სარვენისნი“ და სხვ. წარწერის პირველმა ნახევარმა თავდაპირველი სახით მოაღწია ჩვენამდე. სამწუხაროდ, წარწერის მეორე ნახევარი ძლიერ დაზიანდა, შემორჩენილია მხოლოდ სტრიქონთა დასაწყისები.

გამოცემები

    ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, 118-169 ვალერი სილოგავა, სამცხე-ჯავახეთის ისტორიული მუზეუმის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლები, კატალოგი-გზამკვლევი, 16-17; 51-52

ფოტო