კოშის წარწერა

ძეგლი

ობიექტის ტიპი
ფასადი
მასალა
ქვა
აღმოჩენის ადგილი
სოფ. კოშის ეკლესია, სომხეთი
გარემოებები
არ არის მითითებული
კონტექსტი
არ არის მითითებული
ამჟამინდელი მდებარეობა
სოფ. კოშის ეკლესია, სომხეთი
ზომა
ინსტიტუცია და შიფრი
არ არის მითითებული

წარწერიანი ზედაპირი

ტექსტის მდებარეობა
წარწერა ცამეტსტრიქონიანია. იგი შესრულებულია სოფ. კოშის ეკლესიის სამხრეთ კედელზე. წარწერის ძირითადი ნაწილი დაწერილია ცხრა სტრიქონად. გამორჩენილი ნაწილი მარცხენა მხარეს არის მიწერილი ოთხ სტრიქონად, მეორე სვეტად
ზომა
ასოთა სიმაღლე
არ არის მითითებული
ანბანი, შესრულების ტექნიკა
ამოღარული ასომთავრული წარწერა
დეკორი
არ არის მითითებული

ტექსტი

კატეგორია
იურიდიული საბუთი
დათარიღება
1270-1285 AD
დათარიღების საფუძველი
lettering

კრიტიკული

1
† ს(ა)ხ(ე)ლითა ღ(მრ)თ(ი)ს(აჲ)თ(ა) მეოხ(ე)ბითა წ(მიდ)ისა ღ(მრ)თისმშ(ო)ბლ(ი)ს(ა)ჲთ(ა)
ჩ(უე)ნ მ(ა)ნდატ(უ)რთო(ჳ)ხ(უ)ცესმ(ა)ნ ივ(ა)ნე და შ(აჰა)ნშეს და მისთა ძმათა
დედამ(ა)ნ ხ(ო)შ(ა)მ(ა)ნ გაგიშჳთ თქ(უე)ნ კოშელთა ზ(ე)მოისა მზღ-
ვ(ა)რისა შარიადი ჩ(უე)ნისა და ჩ(უე)ნთა შვილთა შ(ა)ჰ(ა)ნშეს და
5მისთა ძმათა დღეგრძელობის(ა)თჳს
2
და ქუემოისა მზღვ(ა)-
რი(ს)აჲ დიკი(ს)აჲ ოდენ კოშ
ელისა კაცისაჲ გაშო(ჳ)ე-
ბო(ჳ)ლია ღალაჲ
1
5და თქ(უე)ნ გაგჳკუეთ-
ეთ რომე ერთი საჴნვ(ე)ლი თქ(უე)ნითა ჴარითა და
მისითა ჭურჭლითა უკ(უ)დავად იყოს ჩ(უე)ნთჳს და
ამისნი ჩ(უე)ნ გ(ა)მსრ(ულე)ბ(ე)ლნი ვ(ა)რთ და ვ(ი)ნცა შეცვ(ა)ლოს
წყეულ და შ(ე)ჩ(უე)ნ(ე)ბ(უ)ლ არს წ(მიდი)თა მ(ა)დლითა

დიპლომატიური

1
†სხლითაღთსთმეოხბითაწისაღთისმშბლსჲთ
ჩნმნდატრთოხცესმნივნედაშნშესდამისთაძმათა
დედამნხშმნგაგიშჳთთქნკოშელთაზმოისამზღ
ვრისაშარიადიჩნისადაჩნთაშვილთაშჰნშესდა
5მისთაძმათადღეგრძელობისთჳს
2
დაქუემოისამზღვ
რიაჲდიკიაჲოდენკოშ
ელისაკაცისაჲგაშოე
ბოლიაღალაჲ
1
5დათქნგაგჳკუეთ
ეთრომეერთისაჴნვლითქნითაჴარითადა
მისითაჭურჭლითაუკდავადიყოსჩნთჳსდა
ამისნიჩნგმსრბლნივრთდავნცაშეცვლოს
წყეულდაშჩნბლარსწთამდლითა

თარგმანი

† სახელითა ღმრთისაჲთა, წმიდა ღვთისმშობლის მეოხებით, ჩუენ, მანდატურთუხუცესმა ივანემ, და ხოშამან - შაჰანშეს და მისთა ძმათა დედამ, ჩუენი და ჩუენი შვილების, შაჰანშესა და მისთა ძმათა, დღეგრძელობისათჳს, თქუენ, ზემო მხარის კოშელნი, გაგათავისუფლეთ შარიადისაგან, ქვემო მხარის კორშელნი - ღალის (მარცვლეულის) გადასახადისაგან. ხოლო თქუენ უზრუნველყავით, რომ ერთი საჴნველი თქუენი ჴარითა და ჭურჭლით მუდამ იყოს ჩვენთვის. ჩუენ აღმსრულებელნი ვართ (ამ გადაწყვეტილების). და ვინც შეცვალოს, წყეულ და შეჩუენებულ იყოს წმიდა მადლით.

კომენტარი

წარწერა 1959 წელს პირველად გამოაქვეყნა აკაკი შანიძე. შემდეგ კი, 1977 წელს, პარუირ მურადიანმა. წარწერა მისეული შესწორებებით 1980 წელს გამოსცა ვალერი სილოგავამ. წარწერის პირველი პუბლიკაციისას დაშვებული გაუგებრობის შედეგად მასში დასახელებული ივანე მანდატურთუხუცესი, შეცდომით ივან I-ად, ზაქარია ამირსპასალარის ძმად იქნა მიჩნეული და ამდენად წარწერაც არასწორად დათარიღდა. ამ შეცდომას იმეორებს პარუირ მურადიანიც. იგი აკაკი შანიძის მსგავსად წარწერას 1214-1215 წლებით ათარიღებს. ვალერი სილოგავას აზრით, წარწერაში მოხსენიებული ივანე მანდატურთუხუცესი არის ივანე II მხარგრძელი, შაჰანშე I მანდატურთუხუცესის († 1261) ძე, ზაქარია ამირსპასალარისა და მანდატურთუხუცესის († 1212) შვილისშვილი და, მაშასადამე, ივანე I მხარგრძელის († 1227) ძმისწულის შვილი. ივანე I ჯერ იყო მსახურთუხუცესი, ხოლო შემდეგ - ათაბაგი. მანდატურთუხუცესი იგი არ ყოფილა. არც ერთი სახის საისტორიო წყარო, არც ქართულ და არც სომხურ ენებზე, ივანე I-ს მანდატურთუხუცესად არ ასახელებს. ვალერი სილოგავას დათარიღებით, წარწერა 1270-1285 წლებშია შესრულებული, ვინაიდან ივანე II მხარგრძელი მანდატურთუხუცესი სწორედ ამ წლებში იყო.

გამოცემები

გამოუცემელია

ფოტო