წილკნის ღვთისმშობლის ხატი

ძეგლი

ობიექტის ტიპი
ხატი
მასალა
არ არის მითითებული
აღმოჩენის ადგილი
წილკნის ღვთისმშობლის ეკლესია
გარემოებები
არ არის მითითებული
კონტექსტი
არ არის მითითებული
ამჟამინდელი მდებარეობა
არ არის მითითებული
ზომა
არ არის მითითებული
ინსტიტუცია და შიფრი
არ არის მითითებული

წარწერიანი ზედაპირი

ტექსტის მდებარეობა
წილკნის ღვთისმშობლის ხატი მიჩნეულია ქართული ხელოვნების ძეგლად. ღვთისმშობელი ყრმით (ცენტრალური ნაწილი ხატის) ცვილოვანი ფერწერითაა შესრულებული (ენკაუსტიკა). შარავანდები - მინანქრებიანია. ყრმის თავზე ფირფიტაა ზედ ჭედური წარწერით; ღვთისმშობელს მარჯვენა მხარსა და კისერს შორის წითელი საღებავით აქვს წარწერა; ხატის ჩარჩოზე 3 მხარეს არის მედალიონები (მინანქრიანი და ჭედური). ხოლო IV მხარეს, ქვემოთ 3 სტრიქონად ქართული ასომთავრული წარწერა (მთავარეპისკოპოსის, ბართოლომეოსის ღვაწლის აღნიშვნით). ზემოთა არშიაზე შემორჩენილია 2 მედალიონი, მინანქრიანი (დიამ. 6 სმ.). მათზე გამოსახულების ორსავე მხარეს სიგრძივ არის სახელთა აღნიშვნა (მარჯვენა და მარცხენა მედალიონებზე); ხატის მარცხენა ჩარჩოზე შემორჩენილთაგან ზემოთა მედალიონს (დიამ. 6 სმ.) აქვს წარწერა ორსავე კიდეზე სიგრძივ; მარჯვენა მხარეს წარწერის სიმეტრიულად არის მედალიონი (დიამ. 6 სმ.) წარწერით, ასევე კიდეებზე სიგრძივ; მუზეუმის სეიფში დაცულია 2 მედალიონი (დიამ. 3,3, სმ.), რომლებზედაც მსხვილად, თეთრი მინანქრით გამოყვანილია ბერძნული ასოები. ეს მედალიონებიც ოდესღაც ამკობდა წილკნის ღვთისმშობლის ხატს.
ზომა
ასოთა სიმაღლე
არ არის მითითებული
ანბანი, შესრულების ტექნიკა
დეკორი
არ არის მითითებული

ტექსტი

კატეგორია
სადიდებელი
დათარიღება
XII AD
დათარიღების საფუძველი
lettering

კრიტიკული

1
Ἰ(ησοῦ)ς Χ(ριστὸ)ς
2
μ(ήτ)ηπ θ(εο)ῦ
3
ὁ Θεόδοπογ
4
ὁ Θεόδοπος
5
ὁ (scil. ἅγιος) Δαμιαν(scil. ός)
6
ὁ (scil. ἅγιος) Π(scil. α)ντ(scil. ελ)εήμ(scil. ων)
7
μ(ήτ)ηρ θ(εο)ῦ

დიპლომატიური

1
ΙΣΧΣ
2
ΜΗΠΘΥ
3
ΟΘΕΟΔΟΠΟΓ
4
ΟΘΕΟΔΟΠΟΣ
5
Ο(scil. ΑΓΙΟΣ)ΔΑΜΙΑΝ(scil. ΟΣ)
6
Ο(scil. ΑΓΙΟΣ)Π(scil. Α)ΝΤ(scil. ΕΛ)ΕΗΜ(scil. ΩΝ)
7
ΜΗΡΘΥ

თარგმანი

იესუ ქრისტე

დედა ღმრთისა

[წმ.] თევდორე (სტრატილატი)

[წმ.] თევდორე (ტირონი)

წმ. დამიანე

წმ. პანტელეომონი

დედა ღმრთისა

კომენტარი

ყურადღებას იპყრობს „ქრისტეს“ დაწერილობა, ტრადიციული XC-ს მაგიერ არის IX, თუ PX- ე.ი. შემოკლება ხდება სხვაგვარად, თანაც გადაადგილებულია ასოთა თანრიგი. ღვთისმშობლის წარწერაშიც ასოები გადაადგილებულია - შებრუნებულია ასოთა თანრიგი. შესაძლოა ტრადიციული ნორმების დარღვევა ქართველ ოსტატზე მიუთითებდეს, ან ოსტატის შეცდომაზე (ტრაფარეტი ვერ მოიხმარა), მაგრამ აღსანიშნავია, რომ ერთ ხატზე 2 ასეთი ერთი ტიპის თავისებურებაა.

ყველა ეს ბერძნულწარწერიანი მედალიონი, ისევე, როგორც ღვთისმშობლისა და ყრმის შარავანდები XII საუკუნით არის დათარიღებული და მიჩნეულია ბიზანტიურ ნახელავად (ხატი შემკობილია ჭედური ფირფიტებით, რომელთაც ქართული მთავრული წარწერები აქვს).

ბერძნული წარწერები (გარდა ქრისტესა და ღვთისმშობლის სახელთა აღნიშვნისა), რაიმე თავისებურებას არ იჩენენ. ამგვარი წარწერები XI-XIII სს-ში ჩვეულებრივია.

გამოცემები

გამოუცემელია

ფოტო