მცხეთის ჯვრის მოსახსენებელი დემეტრე ჳპატოსისა

ძეგლი

ობიექტის ტიპი
ფასადი
მასალა
ქვა
აღმოჩენის ადგილი
ჯვრის მონასტერი, მცხეთა
გარემოებები
არ არის მითითებული
კონტექსტი
არ არის მითითებული
ამჟამინდელი მდებარეობა
ჯვრის მონასტერი, მცხეთა
ზომა
H. 138,W. 87/122,
ინსტიტუცია და შიფრი
არ არის მითითებული

წარწერიანი ზედაპირი

ტექსტის მდებარეობა
წარწერა 13 სტრიქონიანია. იგი მდებარეობს ჯვრის ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადის ცენტრალურ ბარელიეფზე (ცენტრალური ბარელიეფის მარცხნივ), არაწესიერი სწორკუთხედის ფორმის ფილაზე, რომელსაც გარს უვლის რელიეფური ჩარჩო, თავზე ლავგარდანით. ფილაზე გამოქანდაკებულია მუხლმოდრეკილი ქტიტორი, დემეტრე ჳპატოსი, რომლის თავზე გამოსახულია ჰაერში ფრთებგაშლილი მიქაელ მთავარანგელოზი. დემეტრეს ფიგურა მიმართულია მარჯვნივ (ე.ი. ცენტრალური რელიეფისაკენ - სტეფანოს პატრიკიოსისკენ). წარწერა დემეტრეს ფიგურის ორივე მხარეს ორ სვეტად არის ამოღარული. მარცხენა მხარეს 7 სტრიქონია, 20 40 მარჯვენა მხარეს - 6 სტრიქონი. 20/25 40
ზომა
H. 40 40,W. ,
ასოთა სიმაღლე
არ არის მითითებული
ანბანი, შესრულების ტექნიკა
ამოღარული ასომთავრული წარწერა.
დეკორი
არ არის მითითებული

ტექსტი

კატეგორია
მოსახსენებელი
დათარიღება
595-605 AD
დათარიღების საფუძველი
lettering

კრიტიკული

1
წ(მიდა)ო
მ(ი)ქ(აე)ლ მ-
თავ-
არ-
5ანგ-
ელო-
ზო
2
დემეტრ-
ეს ჳპა-
10ტოსს-
ა მეო-
ხ ხეყ-
ავ

დიპლომატიური

1
ႼႭ
ႫႵႪ Ⴋ
ႧႠႥ
ႠႰ
5ႠႬႢ
ႤႪႭ
ႦႭ
2
ႣႤႫႤႲႰ
ႤႱ ჃႮႠ
10ႲႭႱႱ
Ⴀ ႫႤႭ
Ⴞ ႾႤႷ
ႠႥ

თარგმანი

წმიდაო მიქაელ მთავარანგელოზო, მეოხ-ეყავ დემეტრეს ჳპატოსს.

კომენტარი

ნოდარ შოშიაშვილის ქართული წარწერების კორპუსის მიხედვით # 70. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, წარწერა VI საუკუნის ბოლოს არის ამოკვეთილი. მისივე აზრით, წარწერის სიძველის დასტური პალეოგრაფიული თვალსაზრისით არის Ⴣ გრაფემის თავშეკრულობა. ამ წარწერაში ყურადღებას იპყრობს „მეოხ ხეყავ“ - ხანმეტი ფორმა. ივ. ჯავახიშვილის მიხედვით, ეკლესიის ნამდვილი აღმშენებელნი სტეფანოზ ქართლისა პატრიკიოსი და დემეტრე ჳპატოსი ძმები ყოფილან (მოქცევაჲ ქართლისაჲ II, 724). ჳპატოსობის მიღება მას მხოლოდ ბიზანტიის კეისრისგან შეეძლო იმ დროს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველო ბიზანტიის მეფის მფარველობის ქვეშ მოექცა, ე.ი. 591-604 წწ. შუა. აქედან გამომდინარე ეს წარწერები დაახლოებით იმავე ხანას, VI ს-ის უკანასკნელ ათეულს უნდა ეკუთნოდეს.

გამოცემები

    ნოდარ შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, 163-164 M. Brosset, Rapports I, 48-49 J. Bartholomaei, Letter, M. Brosset, Bibliographie analytique des oeuvres de Marie-Felicité Brosset, p.80 თედო ჟორდანია, ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა, 61 А. Натроев, Мцхета и его собор Светицховели, 19 ჯაჭვის წმ. ჯვრის მონასტერი, 24 ექვთიმე თაყაიშვილი, ჯვრის მონასტრის წარწერები ივანე ჯავახიშვილი, ახლად აღმოჩენილი უძველესი ქართული ხელნაწერები და მათი მნიშვნელობა მეცნიერებისათვის აკაკი შანიძე, ნაშთები III პირის ობიექტური პრეფიქსის ხმარებისა ხმოვნების წინ ქართულ ზმნებში, 276 გიორგი ჩუბინაშვილი, რამოდენიმე თავი ქართული ხელოვნების ისტორიიდან, 162 აკაკი შანიძე, ძველი ქართულის ქრესტომათია გიორგი ჩუბინაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 108 ლევან მუსხელიშვილი, არქეოლოგიური ექსკურსიები მაშავრის ხეობაში შ. ამირანაშვილი, ქართული ხელოვნების ისტორია, 169 Н. Г. Чубинашвили, Памятники типа Джвари, 143 M. Tarchnišvili, Les récentes découverstes épigraphiques et litteraires en géorgien, 252 I. Molitor, MIA CSCO აკაკი შანიძე, ქართული ენის სტრუქტურისა და ისტორიის საკითხები, 277 W. Djobadze, The sculptures on Eastern Facade of the Holy Cross of Mtzkhetâ, 114 Ш. Я. Амиранашвили, История грузинского искусства

ფოტო